• دوشنبه / ۱۴ مرداد ۱۳۹۲ / ۱۱:۲۴
  • دسته‌بندی: کرمانشاه
  • کد خبر: kermanshah-36915
  • خبرنگار : kermanshah-4

/گزارش/

یارمحمد خان؛ نماد مشروطیت در کرمانشاه

220px-Yarmohamadkhan-e-kermanshahi

امروز 14 مرداد مصادف با سالروز صدور فرمان مشروطیت در سال 1285 هجری شمسی است که این روز، ناخودگاه کرمانشاهیان را به یاد یارمحمدخانشان می اندازد.

 

به گزارش خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) منطقه کرمانشاه، یارمحمد خان کرمانشاهی فرزند میرزا محمدخان از خانهای طایفه لک زردلان پشتکوه و بلقیس خانم از طایفهٔ لک بالوند در سال ۱۲۹۶ ه.ق در کرمانشاه متولد شد.

 

این بزرگمرد کرمانشاهی، خواندن و نوشتن را در مکتب آموخت، به ورزش روی آورد و پس از مدتی اشتغال به کار آزاد در سبزه میدان کرمانشاه، در توپخانه تیپ کرمانشاه استخدام و به درجهٔ نائبی رسید.

 

وی با اندیشهٔ آزادیخواهی وارد کمیته غیرت کرمانشاه شد و در کنار عده‌ای از آزادیخواهان کرمانشاه مانند حاج آقا محمد مهدی، میرزا علی خان سرتیپ خانه خراب، ابوالفتح میرزا دولتشاهی و ... به فعالیت پرداخت.

 

هنگام برخورد مشروطه خواهان و مستبدان در کرمانشاه، همراه دو هزار تن از آزادیخواهان در کنسولگری انگلستان در کرمانشاه متحصن شد. پس از رفع تحصن همراه برادرخوانده اش، حسین خان کلاهی عازم تهران شد. در قم از به توپ بستن مجلس و اشغال تهران بدست قزاق‌های لیاخوف آگاه شد و از آنجا به تبریز رفت و به آزادیخواهان از جمله ستارخان و باقرخان پیوست.

 

اولین نبردی که یارمحمد خان در آن شرکت داشت اردوکشی به مراغه و جنگ شرامین است که در ذیقعده ۱۳۲۶ ه.ق روی داد. مجاهدان در این نبرد شکست خوردند و یارمحمد خان و حسین خان توانستند از مهلکه نجات یابند و به تبریز برسند.

 

یارمحمد خان در ۲۱ محرم ۱۳۲۷ ه.ق در جنگ مجاهدان با مستبدان شرکت کرد و در حالی که سردستگی جمعی از آزادیخواهان را داشت به اردوگاه شجاع الدوله حمله کرد و تلفاتی به دشمن وارد کرد. یارمحمد خان در ماه صفر ۱۳۲۷ ه.ق در جنگ حکم آباد شرکت داشت و در این نبرد شجاعت و لیاقت از خود نشان داد و از سوی انجمن ایالتی مورد تقدیر قرار گرفت.

 

او، در جنگ آناخاتون از ناحیهٔ پا زخمی شد ولی جنگ به سود آزادیخواهان خاتمه یافت. در ۷ ربیع الاول ۱۳۲۸ ه.ق و پس از سرکوب مستبدان و استقرار مشروطه، به همراه ستارخان و باقر خان و ۱۰۰ سوار دیگر به تهران آمد.

 

در آغاز سال ۱۲۹۰ ه.ش. سپهدار به سمت رئیس الوزرا منصوب شد که از اعتدالیون بود و ابتدا به کینه جویی از حیدر عمو اوغلو و یارمحمد خان برخاست. از اینرو شب اول فروردین ۱۲۹۰ ه.ش. به دستور وی بازداشت شد. پس از دو هفته روز ۱۳ فروردین ۱۲۹۰ ش. از تهرات تبعید شد و قصد داشتند او را از طریق کرمانشاه به عراق اعزام نمایند. در کرمانشاه مردم به هواداری وی برخاستند و او را آزاد کردند. سپس انجمن ولایتی و مردم طی تلگرافهای بسیار، اقامت یارمحمد خان در کرمانشاه را خواستار شدند و دولت ناچار آن را پذیرفت.

 

هنگامی که سپاه فرمانفرما از سنندج به سوی کرمانشاه حرکت کرد، یارمحمد خان و به دنبال او سالارالدوله نیز از کرمانشاه به طرف سنندج رفتند، ولی دو سپاه به هم برخورد نکردند و فرمانفرما به کرمانشاه رسید و درالحکومه مستقر شد. یارمحمد خان و سالارالدوله به دیگر سپاهی فراهم کرده و از سنندج به طرف کرمانشاه حرکت کردند. ساعت حدود ۱۰ صبح ۱۳ مهر ۱۲۹۱ یارمحمدخان زیر سقف پوشیدهٔ بازار کلوچه پزهای کرمانشاه مشغول رایزنی برای حملهٔ نهایی بود که تیری از یکی از سوراخ‌های سقف بازار شلیک شد و یکی از همراهان سردار به زمین افتاد. یارمحمد خان برای ردیابی مسیر گلوله سرش را بالا آورد و تیر دوم به صورت او شلیک شد و او را به شهادت رساند.

 

با به شهادت رسیدن ايشان، وكيل جوانرود همچنان به مقاومت در مقابل ارگ دولتي پرداخت. طولي نكشيد كه وي و تعداد زيادي از همرزمانش نيز كشته شدند و با اين امر جنگ به سود دولت خاتمه یافت و خاندان یار محمد خان پس از شهادت او به نقطه نامعلومی در اطراف قزوین تبعید شدند.

 

پیکر پاک او در گورستان قدیمی شهر کرمانشاه دفن شد. اکنون این گورستان خراب گشته، ولی قبر سردار یارمحمد کرمانشاهی در مکانی مشخص در انبار ادارهٔ نقلیهٔ بهداری در خیابان نقلیه شهر کرمانشاه باقی مانده است.

 

 .... اما امروز 14 مرداد 92 جمعی از فعالان حقوق بشر کرمانشاهی بر سر مزار این بزرگمرد کرمانشاهی حاضر شده و با قرائت فاتحه، یادش را گرامی داشتند.

 

احسان رضایی، از اعضای کمیته دانشجویی کمیسیون حقوق بشر کانون وکلای دادگستری استانهای کرمانشاه و ایلام در گفت و گویی با خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) منطقه کرمانشاه، اظهار کرد: یارمحمد خان کرمانشاهی، از یادگاران تاریخ پرافتخار دیار کرمانشاهان است.

 

او افزود: زنده نگاه داشتن یاد چنین بزرگمردانی، کمترین وظیفه ای است که بر دوش تک تک مردم این دیار قرار دارد و بر همه ما واجب است که به هر طریق ممکن یاد و خاطره آنان را گرامی بداریم.

 

این عضو کمیته دانشجویی کمیسیون حقوق بشر کانون وکلای دادگستری استانهای کرمانشاه و ایلام اظهار کرد: مردم کرمانشاه شاید نام یارمحمد خان کرمانشاهی را شنیده باشند اما کمتر افرادی وجود دارند که از رشادت ها و دلیرمردی هایی که این بزرگ مرد کرمانشاهی در دوران مشروطیت انجام داده، مطلع باشند، بنابراین ما دانشجویان وظیفه داریم که با اطلاع رسانی به مردم، کرمانشاهیان را از تاریخ پر افتخارشان آگاه تر سازیم.

 

رضایی ادامه داد: متاسفانه مقبره یار محمد خان کرمانشاهی در داخل یک اداره دولتی شهر کرمانشاه واقع شده و گرچه این اداره نیز حفاظت خوبی از این مقبره کرده اما دسترسی مردم کرمانشاه به این مقبره به سهولت انجام نمی گیرد.

 

این فعال حقوق بشر کرمانشاهی یادآور شد: متاسفانه هنوز بسیاری از کرمانشاهیان از محل مقبره یار محمد خان کرمانشاهی اطلاع ندارند.

 

او همچنین با ابراز گلایه از مسئولین اداره کل میراث فرهنگی و گردشگری استان کرمانشاه، گفت: یارمحمد خان کرمانشاهی بخشی از تاریخ مردم این دیار و چه بسا بخشی از تاریخ ایرانیان است که می بایست مسئولین میراث فرهنگی و گردشگری استان با برگزاری مراسمات و یادمانهایی، این شخصیت برجسته تاریخی کرمانشاه را به همگان بشناسانند، که متاسفانه تاکنون اینگونه نبوده است.

 

همچنین در جمع این دانشجویان و فعالان حقوق بشر کرمانشاهی، اردشیر کشاورز نویسنده و پژوهشگر کرمانشاهی به ایراد سخنرانی در خصوص شخصیت یارمحمد خان کرمانشاهی پرداخت.

 

 

 نکوداشت بزرگانی همچون یارمحمد خان کرمانشاهی، پهلوان حسین گلزار، شیخ علی خان زنگنه، میرزا رضای کلهر، استاد یداله بهزاد، آیت اله نجومی، آیت اله میبدی، سردار کابلی، رشید یاسمی و ... کمترین کاری است که می توان برای خدماتی که آن بزرگان در تاریخ این دیار داشته اند، انجام داد ... شاید تلنگری باشد برای مسئولین، شاید ...

 

گزارش از هادی نوروزی

  • در زمینه انتشار نظرات مخاطبان رعایت چند مورد ضروری است:
  • -لطفا نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • -«ایسنا» مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبان است.
  • - ایسنا از انتشار نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور است.
  • - نظرات پس از تأیید مدیر بخش مربوطه منتشر می‌شود.

نظرات

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.