• دوشنبه / ۵ آبان ۱۳۹۳ / ۱۴:۲۱
  • دسته‌بندی: هرمزگان
  • کد خبر: khalijefars-24153

/گزارش/ آیین های سوگواری در هرمزگان؛

سوگ سرود سازها در غربت پروانه ها

IMG_2141

طبّال اهل سنّت از عشق می گوید ...

آیین های سنتی و مراسم سوگواری امام حسین (ع) در هرمزگان بسیار غنی است اما این میراث ارزشمند به تدریج روبه زوال و فراموشی اند و هرسال از تعداد برگزاری آنها کاسته می شود. یکی از مراسم خاص بندرعباس در دهه محرم  اجرای گروه موسیقی میدانی همراه با نوحه سرایی است که بیش از 30 سال است بدون هیچ حمایتی به کار خود ادامه می دهند و کمتر هم معرفی شده اند.

به گزارش خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) منطقه خلیج فارس، شامگاه اول محرم است؛ برای دیدار و گفت و گو با یک گروه موسیقی در بندرعباس که به رسم خود آیین عزاداری امام حسین(ع) را برگزار می کنند با یکی از اعضای گروه جلوی درب مسجد فاطمیه قرار گذاشته ایم.

بر خلاف تصورم، تمرین این گروه نه در محیط اداره یا سالن مناسب ارگان خاصی است و نه در محل هیئت و حسینیه ای که بلندگوها به راه و عطر غذای نذری فضا را پر کرده باشد. از کوچه پس کوچه های محله رد می شویم و به خانه ای می رسیم. خانه ای که از آن صدای سازها و طنین سوزناکشان پراکنده به گوش می رسد.

اعضای گروه برای تمرین گرد هم آمده اند؛ فکر نمی کردم با حدود 30 نفر نوازنده در دو اتاق تو در تو روبه رو شوم و آنهمه ساز بادی و کوبه ای. هرکس با سازش گوشه ای نشسته و قطعه اش را تمرین می کند. خبری از تجهیزات آن چنانی هم نیست، حتی تجهیزات ساده ای چون صندلی و پایه نت. همه یار و صمیمی اند و گروه سازهای میدانی هم کامل است: ترومپت، ساکسیفون آلتو و تنال، کلارینت، فلوت، فلوت باس، طبل ریز، طبل بزرگ و سنج. کاغذهای نت هم جلوی رویشان روی زمین.

تمرین که شروع می شود همه از جایشان برمی خیزند و ایستاده می نوازند. طبال ها کوبه می زنند، نوازنده ها یک نفس می دمند و یک نفر هم با نوحه های بومی و قدیمی همراهیشان می کند. طنین سازها سوزناک است و شوری در دلت می افکند که جنس دیگری دارد. غرق اندیشه ات می سازد و به دنیای دیگری پرتت می کند. دنیای زیبایی که در آن می توانی به آزادگی بیندیشی و آموزگار همیشگی اش؛ به همه ی آزادگان تاریخ؛ به روح آرام یافته ی شهید زنده در زمین و زمان، به مرجان کتاب خدا و به شاخه گل رهایی.

آیین های اصیل و غنی رو به زوالند

گاهی دنیای موسیقی و آیین های بومی  و سبک های فراموش شده ی میراث ناملموس شهرهایمان، چنان متأثرمان می کند و غرق اندیشه مان می سازد که در قیاس با سبک های نوین عزاداری و فریاد آه و فغان بلندگوها نمی گنجد. گویا احساس سادگی و بی ریایی آیین های سنتی است که دل هایمان را تکان می دهد و پهنای صورتمان را خیس از اشک می سازد.

تمرین که تمام شد با برخی از اعضای گروه به گفت و گو نشستم. آنها می گویند حدود 30 سال است که با آمدن محرم دور هم جمع می شوند، تمرین می کنند و شب های عزاداری اجرا دارند. ممکن است در طول سال یکدیگر را نبینند و خبری از هم نداشته باشند اما ده روز مانده به محرم همه جمع می شوند و این قراری است که سال هاست با هم گذاشته اند. هر سال هم به تعدادشان اضافه می شود و جوان ترها هم به گروه می پیوندند.

اسپانسرها و بلیط های گران برای کنسرت های دیگران است؛

موسیقی غنی خودمان غریب افتاده است

مصطفی قاسمی زاده بندرعباسی سرپرست گروه موسیقی مسجد فاطمیه تاریخچه ی تشکیل گروه را در سال 1362 با تعداد محدودی ساز که فقط شامل گروه طبل ها بوده شرح داد و گفت: اولین اجرای گروه در سال 1364 به رهبری برادرم مرتضی بود و پس از مرگ او در محرم 67 مسئولیت گروه به گردن من افتاد و تا امروز که 30 نفر شده ایم و سازهایمان هم کامل تر شده اند، هر سال برای امام حسین (ع) عزاداری می کنیم.

وی یادآور شد که نوحه های اصیل هرمزگان را با اعمال تغییراتی در آن از فضای نوحه خوانی به موزیک میدانی تبدیل کرده ایم و هرسال روز عاشورا مسیر مسجد فاطمیه تا مسجد امام را با اجرای موسیقی میدانی طی می کنیم. مردم هم آن را بسیار دوست دارند و همراهیمان می کنند.

قاسمی زاده با اشاره به موسیقی فولکلور هرمزگان و موسیقی پاتابوتی که با سورنا اجرا می شود و از موسیقی های اصیل محرمی هرمزگان است، بیان کرد: متأسفانه این نوع از آیین های عزاداری روبه زوال است چرا که به آن توجه و از آن حمایت نمی شود. در عوض سنج و دمام که هرمزگانی نیست و بوشهری است و اصالت آن هم به هند و پاکستان برمی گردد مدتی است که توسط هیئت ها باب شده و آیین سنتی و بومی هرمزگان را به حاشیه کشانده است.

وی ادامه داد: تنها گروه موسیقی میدانی هرمزگان این گروه است که به هیچ ارگانی وابسته نیست و هیچ گونه حمایتی هم از آن نمی شود.

قاسمی که خودش نوحه خوان گروه است می گوید بیشتر نوحه هایی که می خوانیم از مرحوم حسینعلی قضایی، نوحه سرای مینابی است. برخی نوحه ها به مرور زمان منسوخ شده و برخی نسل به نسل چرخیده و به نوحه های خاص بدل شده است. ما نوحه های اصیل و سنتی را می خوانیم که هر یک روایت های متفاوتی هم دارند.

قاسمی با بیان اینکه در موسیقی هرمزگان انرژی بسیاری نهفته است، خاطرنشان کرد: این موسیقی همیشه محروم مانده و انحصاری شده است؛ مسئولین هیچگاه نخواسته اند آن را از محرومیت نجات دهند و این امر ضربه ی بدی به موسیقی فولکلور وارد کرده است.

وی در پایان گفت: افراد بسیاری از گروه های مختلف از تهران به بندرعباس می آیند و در طول سال کنسرت های بسیاری برگزار می کنند. قیمت بلیط هایشان هم 50هزار تومان و 70هزار تومان است، همیشه هم حمایت می شوند و اسپانسرهای قوی برایشان وجود دارد اما نوبت به موسیقی اصیل و غنی خودمان که می رسد نه حمایتی هست و نه اسپانسری؛ مردم هم برای آنچه اصیل است بی پول می شوند و توان خرید بلیط ندارند، همان مردمی که برای دیگر کنسرت ها بلیط های 70هزار تومانی تهیه می کنند. این است که موسیقی غنی هرمزگان فراموش می شود و در انزوا باقی می ماند.

طبّال اهل سنّت بیش از 30 سال است که در سوگ آموزگار آزادگی به گروه می پیوندد

موسی کمالی یکی از طبال های این گروه که اهل سنت هم هست به خبرنگار ایسنا گفت: از 16 سالگی برای این گروه طبل می زنم و هر سال محرم که می شود به گروه می پیوندم چرا که همه بی ریا و با عشقی خاص بر اساس هدفی مشترک دور هم جمع می شویم و کارمان را انجام می دهیم.

وی با بیان اینکه موسیقی هرمزگان بسیار غنی است و برای آیین ها و مراسم خاص نوع خاص و تنوع بی نظیری دارد، اظهار کرد: موسیقی، تعزیه خوانی، چاوش خوانی، شروه خوانی، لالایی خوانی، چک چکو یا سنگ زنی که یکی از آیین های فاخر عزاداری هرمزگان است، از جمله مراسم خاص هرمزگان هستند که قدمتی دیرینه دارد.

کمالی در ادامه خاطرنشان کرد: این گروه بیش از 30 سال است که بدون هیچ حمایتی به طور مداوم کار خود را انجام می دهد و در طول این 30سال هرگز معرفی نشده است؛ شاید اگر چنین گروهی در جای دیگری بود جور دیگری با آن برخورد می شد.

این نوازنده با اشاره به اینکه موسیقی فولکلور هرمزگان یکی از قوی ترین انواع موسیقی است که سبک های مختلفی در خود دارد، بیان کرد: 4 نوع موسیقی در هرمزگان وجود دارد: موسیقی نواحی، دشت، کوهستان و جزیره که هر یک ساز خاص خودش را دارد و نوع دستگاه و ساختار صدایش با دیگری متفاوت است. فراقی، شیونی، حسینی، قلندری، سرکوهی و ظهیری نیز از جمله سبک های قدیمی ویژه ی هرمزگان است که در آستانه ی فراموشی قرار دارند.

اعضای گروه که یک ساعتی است تمرینشان را برای گفت و گو با ما قطع کرده اند با مهربانی تا کوچه همراهیمان می کنند. ازشان خداحافظی می کنیم و به یکدیگر به امید دیدار می گوییم. در بسته می شود؛ کوچه می ماند و نوای غریبانه ی سازها که چیده شدن شاخه گل رهایی را به سوگ نشسته اند.

به گزارش ایسنا، هر ساله همزمان با روزهای سوگواری یاور محرومان و هم سفره فقیران، آیین ها و مراسم خاصی در  محلات هرمزگان برپا می شود که از جمله آنها می توان به نوحه سرایی همراه با موسیقی میدانی، تعزیه خوانی، عَلَم شویی در دریا و علم گردانی و مراسم چک چکو اشاره کرد. اما آنچه آشکار است اینکه برخی از این آیین ها و مراسم خاص به مرور زمان در حال زوالند و آنچنان که باید به آنها توجه و از آنها حمایت نمی شود و در  سازمان ها و مکان های رسمی جای آنها را مراسم دیگری پر می کند که هرچند در جای خود ارزشمند و قابل احترامند اما به حاشیه کشاندن و فراموشی آیین های سنتی هم جای تعمق و تفکر دارد.

آیدا ایزدآبادی خبرنگار ایسنا (منطقه خلیج فارس)

 

  • در زمینه انتشار نظرات مخاطبان رعایت چند مورد ضروری است:
  • -لطفا نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • -«ایسنا» مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبان است.
  • - ایسنا از انتشار نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور است.
  • - نظرات پس از تأیید مدیر بخش مربوطه منتشر می‌شود.

نظرات

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.