• سه‌شنبه / ۱۵ شهریور ۱۳۹۰ / ۱۰:۵۷
  • دسته‌بندی: خوزستان
  • کد خبر: khouzestan-16980
  • خبرنگار : khouzestan-17060

/بررسی شعر كوتاه/

رضا كاظمی: هر چه زمان پیش‌تر می‌رود نیاز به شعر کوتاه بیش‌تر می‌شود

2

رضا کاظمی گفت: تعریف خاص و متمایزی برای شعر، خاصه شعر کوتاه، ندارم و قايل هم نیستم.

اين شاعر در گفت‌‌وگو با خبرنگار ايسنا در خوزستان بيان كرد: من هم مانند اکثرِ شاعران با تعریف‌پذیر بودن شعر مخالف‌ام. شعر تعریف‌پذیر نیست. شعر فقط شعر است؛ همین. قالب و چارچوب، اندازه و عرض و طول و پهنا ندارد و قبول هم نمی‌کند. خودش، خودش را تعریف می‌کند و نشان می‌دهد. ولی به لحاظ ظاهر، فرم و ساختار به انواع و گونه‌های مختلف دسته‌بندی شده و می‌شود.

كاظمی ادامه داد: شعر کوتاه هم خارج از این دسته‌بندی‌ها نیست. حد و مرزهایی هم که مد نظر هستند تنها در فرم ظاهری مطرح می‌شوند؛ غزل، رباعی، مثنوی، چهارپاره، شعر نو، شعر آزاد یا سپید کوتاه یا بلند و... اما در لایه زیرین و بخش معنایی هیچ خط کشی و حد و مرزی وجود ندارد. به طور مثال شعر بلندی که به لحاظ مفهومی ـ محتوایی شعری کوتاه است و شعر کوتاهی که به لحاظ غنای معنا و محتوا از منظومه‌ای حتی بلندتر است.  

وی، در پاسخ به اين پرسش خبرنگار ايسنا كه دلیل اقبال شاعران و مخاطبان از شعر کوتاه چیست، اظهار كرد: در پاسخ به این سوال به مواردی می‌توان اشاره کرد اعم از این که مخاطب می‌تواند خوانش سریع‌تر راحت‌تر و دریافت و برداشت سریع‌تری از شعر کوتاه داشته باشد و تمرکز بیش‌تری روی شعر و به تبع آن درک بهتری هم از مفهوم نهفته در شعر؛ خاصه در این سوال: شعر آزاد/ سپید. شعر کوتاه این امکان را دارد که تکلیف ارتباط یا قطع ارتباط و گذر از آن را برای هر نوع مخاطبی (عام یا خاص) در زمان کوتاه‌تری مشخص کند.

اين شاعر معتقد است: شعر کوتاه خوب و محکم و غنی مخاطب آگاه و آشنای شعر را دوباره به خود بازمی‌گرداند و در خود به کشف و شهود مشغول و غرق می‌کند و همین طور سهم مخاطب عام و گذرنده و لذت جوی شعر را هم می‌دهد. یعنی هر نوع مخاطبی را به خواسته خود در زمان کوتاه‌تری می‌رساند و در صورت سطحی بودن و ضعف‌های فرمی، زبانی و محتوایی، وقت و زمان او را هدر نمی‌کند. همین مشخصه ـ ارتباط برقرار کردن یا خواندن و گذشتن ـ توجه شاعر را هم به روی آوردن به نوشتن شعر کوتاه می‌تواند جلب کند.

او اضافه كرد: به طور کلی و صرف نظر از برخی نگاه‌های خاص می‌توان گفت شاعر و مخاطب به یک اندازه نیازمند هم هستند. مثل دو بال برای پرنده و در نهایت در مورد شعر کوتاه و سهل و ممتنع بودن آن که به نوعی مشغله دايمی ذهن و قلمم هست هم نظر با دوست شاعرم ـ فردین نظری ـ می گویم: « ... شعر کوتاه از این منظر وحشتناک و جانکاه است که جان شاعر را می‌گیرد، انگار که خون آدم بابت سرایش چند کلمه تمام می‌شود و این جان دادن، جان دادن خواننده را می‌طلبد برای فهم درست. این نگاه بی‌رحم است اما وقتی پای تقدس کلمه در میان باشد دیگر سبک سری و لوس‌بازی خیانت است؛ خیانت به کلمه، خیانت به انسان که زاده کلمه است. پس این کلمه‌ها محصول تمام خون‌هایی است که از جان ما می‌رود و محصول تمام خون‌هایی که من و شما در طول تاریخ بالا آورده‌ایم... »

كاظمی در پاسخ به اين پرسش كه "آیا کمیت شعر تاثیری در ارزش‌گذاری آن دارد؟" گفت: به نظر من خیر. به هیچ وجه! انواع و قالب‌های مختلف شعری، به خصوص در این دوره و حتي دوره‌های گذشته ادبی با تعداد بیت‌ها و سطرها سنجیده و نام‌گذاری نمی‌شوند. ما، به لحاظ مفهومی محتوایی شاهد تجربه و سرایش غزل‌های کوتاه دو یا سه بیتی، مثنوی‌ها و غزل ـ ‌مثنوی‌های کوتاه، چارپاره‌های کوتاه و... و همین طور نیمایی‌های کوتاه هستیم و نمونه‌های زیادی هم از شعرهای کوتاه، حتا شعرهای یک سطری داریم که به لحاظ کیفی با شعرهای بلند برابری می‌کند چه بسا غنی‌تر و ارزش‌مندتر از یک شعر بلند است و البته این نمونه‌ها در شعر گذشته هم نمود دارد. به طور مثال یک رباعی از خیام به لحاظ غنای شعری قصیده یا مثنوی بلندی را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد. در شعر معاصر هم این طور است. باز هم به طور مثال یک شعر کوتاه چند سطری از اخوان با منظومه بلندی از فلان شاعر برابری می‌کند که حتی ارزشمندتر است. به نظر منِ شاعر برای ارزش‌گذاری و نمره دادن به شعرها نمی‌توان قانون صادر کرد و نسخه نوشت.     

اين شاعر درباره هایکوسرایی در ایران و کیفیت هایکوهای فارسی گفت: اجازه بفرمایید پاسخ این سوال را به عهده دوستان و شاعران هایکوسُرا بگذاریم. من هایکو نمی‌نویسم. چندان ارتباطی هم با آن برقرار نمی‌کنم و این شاید از سواد کم من باشد و یا هر چیز دیگر. پس ادعایی هم در این زمینه ندارم که البته در هیچ زمینه‌ای ادعا ندارم. من فقط یک شاعرِ سپید ـ کوتاه ـ عاشقانه‌سرا هستم که باقی امور مربوط به شعر را به عهده آگاهان و عالمان و اساتید مربوطه می‌گذارد. پس هایکوسرا نیستم؛ هرچند به برخی از کوتاه‌های من برچسب هایکو زده شده باشد! به هر حال، بنده ترجیح می‌دهم در زمینه‌ای که تخصص ندارم هیچ اظهار نظری نکنم و چون این رفتار را رفتاری درست می‌دانم به دوستان شاعر و نویسنده خودم که در هر زمینه‌ای صاحب نظر هستند هم همین توصیه را می‌كنم.

كاظمی در خصوص آینده شعر کوتاه خاطرنشان كرد: در حال حاضر شاعرانی که شعر کوتاه خوب می‌نویسند کم نیستند و اقبال مخاطبان و شاعران دیگر به کوتاه‌خوانی و کوتاه‌نویسی همان طور که قبل‌تر عرض کردم کم نیست به نوعی که می‌توان گفت هر چه زمان پیش‌تر می‌رود نیاز به شعر کوتاه بیش‌تر می‌شود و این مطلب می‌تواند باعث پیشی گرفتن این گونه شعری نسبت به دیگر گونه‌ها بشود خاصه این که عصر حاضر عصر شتاب‌زدگی انسان و کم حوصلگی او است؛ عصر احساس کسالت آدمی از ذهنیت کم آوردن یا از دست دادن زمان برای زندگی خود و دوره اینترنت و فضاهای ارتباطی سریع و گسترده. این مشخصه‌ها و نشانه‌های بسیار دیگری ـ که نیاز به زمان و بررسی بیش‌تر و دقیق‌تری دارد ـ می‌توانند افق واضح و روشن‌تری را از آینده شعر کوتاه به ما نشان بدهند. این بررسی بر دوش عالمان و تئوریسین‌های این عرصه (شعر و شعر کوتاه) است و در این مصاحبه کوتاه نمی گنجد و به همان اندازه از عهده من شاعر خارج است؛ تئوری برای تئوریسین‌ها و شعر برای شاعران.

او افزود: اجازه بدهید هم نظر با نقل قول دیگری از دوست شاعرم ـ فردین نظری ـ که با همین بحث و سوال هم مرتبط است پاسخ این سوال را تمام کنم:« مخاطب امروزِ شعر دیگر روده‌درازی را برنمی‌تابد و "سنگ آفتاب" "پاز" و "سرزمین هرزِ" "الیوت" شگفت‌زده‌اش نمی‌کند. شاید انسان مسخ شده‌ معاصر بیش‌تر میل به قرص‌های روان‌درمان دارد، به کپسول‌های اکسیژن و شوک الکتریکی، و به‌ جای پر شدن به خلاء. پس این شعرهای کوتاه ناجی انسان امروزند؛ انسانی که تکرارِ "عصرِ یخ‌بندان" را می‌طلبد، متأسفانه، خوش‌بختانه... پس این شعرها قرص‌های روان‌درمان‌اند، کپسول‌های اکسیژن، شوک‌های الکتریکی و خلاء... ».

  • در زمینه انتشار نظرات مخاطبان رعایت چند مورد ضروری است:
  • -لطفا نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • -«ایسنا» مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبان است.
  • - ایسنا از انتشار نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور است.
  • - نظرات پس از تأیید مدیر بخش مربوطه منتشر می‌شود.

نظرات

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.