• پنجشنبه / ۴ بهمن ۱۳۹۷ / ۱۹:۵۱
  • دسته‌بندی: قم
  • کد خبر: qom-52096
  • خبرنگار : 50151

روح مباحث فلسفی در آثار امام موسی صدر برجسته است



آنچه از مباحث فلسفی، در آثار امام موسی صدر،برجستگی دارد، روح مباحث فلسفی است؛ مثلا وقتی ایشان در خصوص یک پدیده سخن می گوید از جمله تضاد و دوگانگی که در شخصیت امام علی(ع) در شیر میدان و زاهد شب وجود دارد از روش فلسفی استفاده می کنند ولی این رویکرد، یک رویکرد ظاهری فلسفی نیست.


به گزارش ایسنا منطقه قم، شریف لکزایی امروز در نشست علمی امام موسی صدر در ساحت علم و سیاست در قم گفت: متاسفانه تا امروز حتی یک مقاله در خصوص ماهیت فلسفی امام موسی صدر نداریم؛ این درحالی است که روح مباحث فلسفی در آثار ایشان جریان دارد.

وی افزود: این سخن به این معنی نیست که ایشان نیز به مباحث پیچیده فلسفی در آثار خود پرداخته باشد ولی در کل ایشان در دوران جوانی به فضای لبنان رفته و رهبری شیعیان لبنان را به عهده می گیرد ولی پیش از آن در حوزه علمیه نجف و قم تحصیل کرده و مباحث علمی و فلسفی را نزد علمای حوزوی فرا می گیرد.

عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی بیان کرد: ایشان، مباحث نظری فلسفی را زیر نظر مرحوم علامه طباطبایی آموختند؛ علامه شاگرد مرحوم سیدعلی قاضی طباطبایی است که در نجف، مباحث فلسفی متعالی را نزد ایشان خواندند و این طریق از جهت مرحوم ملاعلی نوری و بیدآبادی تا ملاصدرا ادامه می یابد.

وی گفت: مرحوم صدرا بادکوبه ای از دیگر اساتید ایشان بود؛ امام موسی صدر در 4 سال تحصیل در نجف به این مباحث فلسفی پرداختند که مرحوم بادکوبه ای نیز از طریق ملاعلی نوری به ملاصدرا تعلق دارد.

لکزایی اظهارکرد: آنچه از مباحث فلسفی، در آثار امام موسی صدر،برجستگی دارد، روح مباحث فلسفی است؛ مثلا وقتی ایشان در خصوص یک پدیده سخن می گوید از جمله تضاد و دوگانگی که در شخصیت امام علی(ع) در شیر میدان و زاهد شب وجود دارد از روش فلسفی استفاده می کنند ولی این رویکرد، یک رویکرد ظاهری فلسفی نیست.

وی افزود: ایشان در تحلیل این مساله از مساله برق استفاده می کند که از برق، دو انرژی سرماساز و گرما ساز تولید می کند؛ ایشان با این مثال به بحث وحدت در کثرت و کثرت در وحدت اشاره می کند ولی در ادامه به توضیح جزیی آن نیز نمی پردازد.

عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی بیان کرد: ایشان در زمینه تحول جامعه و رشد اجتماعی به بحث تحول درونی و باطنی اشاره می کند زیرا معتقد بودند که تحول باطنی در درون یک جامعه رایج می شود و بعد به اجماع می رسد که در آن، برخی از نکات تمایز بخش، مغفول واقع می شود و به آن نگاه مطلوب می رسیم.

وی گفت: امام موسی صدر بیان می کند که این بحث در فلسفه اسلامی به عنوان جسمانی الحدوث معروف است؛ البته این بحث فلسفه متاخر یاد می شود ولی ایشان به بحث روحانی البقا اشاره نمی کند و همان بحث جسمانی الحدوث اشاره دارد.

لکزایی اظهارکرد: نگاه ایشان نیز به دین، کاملا اجتماعی است؛ ایشان تصریح دارد که نگاه ما به دین، اجتماعی است و اگر دردها و رنج های ما را پاسخ ندهد، انتظار ما را برآورده نمی کند؛ این نگاه عقلی برگرفته از نوع نگاه فلسفی ایشان است.

وی افزود: در دو جلد کتاب تفسیری ایشان نیز مباحث عقلی مطرح است ولی بحث فلسفی لفظی را نیز مطرح نمی کند؛ به هر صورت این نگاه عقلی و مبتنی بر فلسفه متعالیه است.

عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی بیان کرد: مجموعه 12 جلدی گام به گام با امام که چاپ و ترجمه شد که قبلا با عنوان موسوعه امام موسی صدر در لبنان چاپ شده است می تواند جایگاه علمی ایشان را به ما نشان دهد.

وی گفت: نظریات مختلفی از این مجموعه در فضای فکری امام موسی صدر قابل تحصیل است؛ این نگاه در بین علما و متفکران بی سابقه است؛ از مجموعه تفسیر ایشان به جز نگاه عقلی، نظریه تعامل اجتماعی و همبستگی اجتماعی قابل تحصیل است؛ جامعه لبنان، یک جامعه چند فرهنگی و چند مذهبی و چند دینی است و ایشان توانسته اند این تفکر تعامل اجتماعی را به خوبی نهادینه می کنند.

لکزایی اظهارکرد: نگاه تعاملی یک دیدگاه عقلی است و ثانیا تاکید بر نقاطی است که بتواند با تکیه بر اشتراکات بر مشکلات چند پارگی فرهنگی غلبه کند؛ ایشان در ابتدا به دنبال رفع محرومیت های ملت لبنان بودند و به همین دلیل از بحث تعامل و همبستگی اجتماعی استفاده بهینه ای داشتند.

وی افزود: ایشان مطابق نیازهای جامعه و روز سخن گفته و اهداف مطلوبی که در نظر داشتند را به خوبی پیش بردند و توانستند به این جایگاه برسند.

عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی بیان کرد: تدریس شرح منظومه ایشان در لبنان نیز از نکات جالب توجه است؛ تنها درسی که ایشان در لبنان داشتند، تدریس درس شرح منظومه است.

وی گفت: امام موسی صدر از نگاه و پایگاه اجتماعی به دین به مباحث ورود می کند؛ از ابتدای انتشار نشریه مکتب اسلام مباحثی پیرامون اقتصاد از سوی ایشان نگارش شد که نشان دهنده وسعت نگاه ایشان است که این مباحث را به دقت مطرح می کرد.

لکزایی اظهارکرد: در خصوص اندیشه سیاسی امام موسی صدر مباحث مختلفی عرضه شده است؛ ارتباط ایشان با امام و انقلاب اسلامی و مبارزان با رژیم پهلوی نیز از نکات جالب توجه است.

وی افزود: در سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی باید به ابعاد ایجابی و آسیب شناسی این انقلاب بزرگ بپردازیم؛ امام موسی صدر، یکی از نخستین متفکرانی است که نسبت به انقلاب اسلامی یک نگاه جامع، فرهنگی و معنوی و سیاسی دارد.

عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی بیان کرد: امام موسی صدر یکی از کسانی است که پیش از پیروزی انقلاب در یک یادداشت انقلاب اسلامی را تحلیل می کند که این یادداشت در 2شهریور 57 در روزنامه لوموند فرانسه منتشر می شود.

وی گفت: شهید چمران نیز چند ماه بعد تحلیل را راجع به انقلاب اسلامی مطرح می کند که در جلد سوم اسناد مرتبط به امام موسی صدر این متن بیان شده است که تحلیل های ایشان کاملا ناظر به همان تحلیل امام موسی صدر است.

لکزایی اظهارکرد: فهم انقلاب اسلامی ایران بر مبنا و چارچوب های مختلفی مطرح شده است؛ اگر نگاه ایشان نسبت به انقلاب اسلامی را مورد توجه قرار دهیم، می توانیم این نگاه متعالی را در یادداشت مذکور به خوبی ببینیم؛ شاید از نخستین تحلیل هایی است که انقلاب اسلامی را از منظر متعالی و معنوی نگاه می کند.

وی افزود: در ایام پیروزی انقلاب اسلامی، میشل فوکو به ایران می آید و از نزدیک حوادث انقلاب ما را مرور می کند و در یادداشت های خود، این وضعیت را یک وضعیت جدید و بدون سابقه می خواند که این نظر نیز ناظر به همان نظر و یادداشت امام موسی صدر است؛ در یادداشت دو صفحه ای، ایشان این حرکت را به عنوان یک حرکت تمدنی بر می شمارد.

عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی بیان کرد: پی ریزی و بنیانی از سوی ایشان در لبنان شکل می گیرد که در راستای همان حرکت تمدنی است.

وی گفت: همراهی با انقلاب اسلامی و همراهی با امام و ارتباط با مبارزان و حامیان انقلاب اسلامی نیز بسیار پررنگ است و کمک های بسیاری نیز از سوی ایشان شکل می گیرد؛ در مراسم تشیع مرحوم دکتر شریعتی و مراسم بزرگداشت ایشان حرکتی علیه رژیم پهلوی بود که ایشان در لبنان رقم زدند که این کار منجر به سلب تابعیت ایشان شد.

لکزایی اظهارکرد: امام موسی صدر فعالیت های خود را از یک مجموعه کوچک در صور و در جایگاه جانشین مرحوم شرف الدین آغاز می کند ولی ظرف چند سال این فعالیت ها به کل لبنان و با محوریت بیروت سرایت می یابد؛ ایشان در همان سال اجتماعات جنبش محرومان لبنان را ایجاد می کند.

وی افزود: ایشان در ادامه تا تاسیس مجلس شیعیان لبنان پیش می رود؛ این تقارن و فضایی که در حوزه اعتراضات در لبنان و ایران شکل می گیرد در یادداشت ایشان منعکس شده است؛ از همین روی است که ایشان به ترویج انقلاب اسلامی در سطح منطقه حرکت میکند و حرکت و پشتیبانی ایشان از انقلاب را منجر می شود.

وی گفت: در سال 42 امام موسی صدر با حضور در قاهره و واتیکان حرکت هایی راجع به آزادی امام راحل رایزنی می کند تا به آزادی امام ختم شد؛ در ادامه با ملک عبدالله و... رایزنی می کند که ذهنیت آنها را اصلاح می کند.

لکزایی اظهارکرد: حضور خبرنگار لوموند فرانسه و مصاحبه باامام راحل در نجف به سفارش ایشان انجام شد و باعث جهانی شدن تفکرات امام در آن مقطع تاریخی گردید.

وی افزود: نظریه حرکت جوهری از مهمترین مباحث حکمت متعالیه است؛ اگر مفروض ما آن باشد که امام موسی صدر یک طلبه محصل در حکمت متعالیه باشد شاید، قابل فهم است که ایشان قطعا نمی تواند با انقلاب مخالف باشد؛ ارتباط ایشان با امام راحل از دهه 20 شمسی آغاز شد و ایشان با همین رویکرد در حمایت از انقلاب ظاهر شدند.

عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی بیان کرد: ایشان بیان می کند که در انقلاب اسلامی ایران هم مردم حضور دارند و هم نقش رهبری و نگاه نخبگانی نیز در این انقلاب حادث است که هر دو با یک برنامه و یک فعالیت منسجم آن را پیگیری می کنند و خود ایشان نیز در لبنان چنین طرحی داشتند؛ از جمله حرکت و فعالیت بانوان در لبنان توسط ایشان با یک سال مطالعه همراه بود و ایشان برای این حرکت به مدت یک سال وقت خود را صرف مطالعه راه های دقیق برنامه ریزی در این عرصه کردند.

وی گفت: امام موسی صدر بیان می کند که یکی از دلایل عقب ماندگی جوامع اسلامی آن است که زنان که نیمی از جامعه هستند را از فضای ساخت جامعه خارج کردند؛ ایشان معتقد بود که زنان نیمی از قدرت اجتماعی جامعه اسلامی حتی در عرصه هستند که باید بیشتر به این مقوله توجه کرد که می تواند با نقدهایی هم همراه باشد.

  • در زمینه انتشار نظرات مخاطبان رعایت چند مورد ضروری است:
  • -لطفا نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • -«ایسنا» مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبان است.
  • - ایسنا از انتشار نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور است.
  • - نظرات پس از تأیید مدیر بخش مربوطه منتشر می‌شود.

نظرات

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.