• شنبه / ۹ شهریور ۱۳۹۸ / ۱۳:۳۵
  • دسته‌بندی: یزد
  • کد خبر: yazd-68584
  • خبرنگار : 50214

زلزله‌هاي خاموش در كمين منابع آبي زیرزمینی یزد

1

كارشناس تخصیص آب شرکت آب منطقه‌ای یزد از مرگ آبخوان‌ها به عنوان زلزله خاموش ياد كرد و با اشاره به گزارش فرونشست زمین در سه آبخوان مهم و بحرانی استان تاكنون، اعلام كرد: پديده فرونشست در برخي مناطق استان به حدي زیاد است که طول بعضی از شکاف‌ها به چند کیلومتر نيز می‌رسد.

«محمدعلی فهیمی» در گفت‌وگو با خبرنگار ایسنا- منطقه یزد، فرونشست زمین را یکی از مشکلات حاصل از برداشت بی‌رویه آب‌های زیرزمینی خواند و عنوان کرد: در مناطقی که میزان برداشت از سفره‌های آب‌های زیرزمینی بیش از میزان آب ورودی ناشی از بارش‌ها به آنهاست، سطح آب زیرزمینی دچار افت مستمر شده و هر سال پایین‌تر می‌رود.

وی افزود: در صورتی که این روند با کاهش برداشت از سفره‌ها متوقف نشود، با گذشت زمان پدیده فرونشست زمین در سفره‌های دارای افت مداوم به وقوع می‌پیوندد.

|

اين کارشناس شركت آب منطقه‌ای یزد با بیان این که نشست یا فرونشست زمین پدیده‌ای است که در اثر خالی شدن آب لایه‌های زیرین سطح زمین و در نتیجه‌ي پوکی خاک و فشار ناشی از وزن طبقات بالایی رخ می‌دهد، اظهار کرد: این اتفاقات باعث می‌شود كه سطح زمین به صورت تدریجی و در برخی موارد به صورت ناگهانی فرو بنشیند و ترک‌ها، شکاف‌ها یا فروچاله‌هایی در سطح زمین ایجاد شود.

وی در ادامه ايجاد پدیده‌ي فرونشست زمين را به صورت خزنده و به دنبال برداشت بیش از حد از سفره‌های آب زیرزمینی و پایین رفتن مستمر سطح آب در آنها عنوان و خاطرنشان کرد: متاسفانه فرونشست، برگشت‌ناپذیر است و با وقوع آن فضاهای خالی خاک که در واقع به عنوان مخزنی طبیعی برای نگهداری آب‌های زیرزمینی عمل می‌کنند، بسته شده و در نتیجه خاک خاصیت نفوذپذیری و مخزنی خود را برای همیشه از دست می‌دهد بنابراین کارشناسان از این پدیده به عنوان مرگ آبخوان یا زلزله خاموش یاد می‌کنند.

|

فهیمی اظهار كرد: تنها منابع آبي در دسترس اکثر مناطق کشور و از جمله استان یزد به علت اقلیم گرم، خشک و کم بارش، آبخوان‌ها هستند که با نابودی آنها امکان ادامه حیات انسان در این مناطق به کلی از بین می‌رود.

وي با بيان اين كه چهار میلی‌متر فرونشست سالانه‌ي زمین در کشورهای توسعه‌یافته بحران محسوب می‌شود، گفت: اين در حاليست كه نرخ فرونشست زمين در برخی مناطق ایران از جمله منطقه بین دشت فسا و جهرم و همچنین جنوب دشت تهران به ترتیب به 54 و ۳۶ سانتی‌متر در سال رسیده است که به ترتیب 135 و ۹۰ برابر شرایط بحراني کشورهای توسعه‌یافته است و متاسفانه یک رکورد جهانی محسوب می‌شود.

|

اين كارشناس یاد‌آور شد: تداوم روند برداشت بی‌رویه از آبخوان‌های کشور در دهه‌های گذشته تاكنون موجب فرونشست زمین در بسیاری از استان‌های کشور از جمله تهران، اصفهان، فارس، کرمان، همدان، سمنان، قزوین، خراسان رضوی،خراسان شمالی و یزد شده است.

وي با بیان این که تاکنون فرونشست زمین در سه آبخوان مهم و بحرانی استان یزد شامل آبخوان دشت‌هاي يزد- اردکان، شمش- بهادران و ابرکوه ایجاد شده است، تاكد كرد: در صورت عدم توقف افت سطح آب، سایر آبخوان‌های استان نیز از سوي اين پديده تهدید می‌شود.

فهيمي تصریح کرد: این پدیده در مورد آبخوان یزد- اردکان، در حد فاصل شهرهای اشکذر و میبد و به عبارتي در منطقه رستاق ایجاد شده که میزان بیشینه نرخ فرونشست در این منطقه حدود 12 سانتیمتر در سال اندازه‌گیری شده است.

وی با اشاره به ایجاد ترک‌ها و شکاف‌های عمیق در سطح زمین این منطقه، گفت: روند فرونشست در رستاق به حدی زیاد است که طول بعضی از این شکاف‌ها به چند کیلومتر نيز می‌رسد.

|

فهیمی ادامه داد: در آبخوان ابرکوه به علت ساختار خاص زمین‌شناسی منطقه، نشست زمین به صورت ایجاد فروچاله‌ها نمایان شده است.

وی در اين باره به ایجاد 35 مورد فروچاله در منطقه ابرکوه اشاره کرد و افزود: حداکثر قطر فروچاله‌های منطقه قريب 80 متر و عمق بعضی از آنها نیز تا بیش از 40 متر اندازه‌گیری شده است.

کارشناس تخصیص آب شرکت آب منطقه‌ای یزد یاد‌آور شد: همچنین در آبخوان شمش - بهادران یک مورد فروچاله در سال گذشته توسط شرکت آب منطقه ای یزد شناسایی شده است.

وی در ادامه کاهش ظرفیت حجم مخزن طبیعی و نهایتاً نابودی سفره آب زیرزمینی در اثر تراکم شدید خاک و بسته شدن فضاهای خالی بین رسوبات و در نتیجه عدم امکان جایگزینی آب زیرزمینی در سال‌های پر بارش و نابودی کامل آبخوان را از عوارض منفی فرونشست زمین عنوان کرد.

وي از بین رفتن نفوذپذیری طبیعی زمین، عدم نفوذ آب به زمین و در نتیجه وقوع سیلاب‌های ویرانگر و ورود آب‌های شیرین ناشی از بارش به کویرها و از دسترس خارج شدن و شور شدن آن‌ها را از دیگر عوارض فرونشست زمین برشمرد.

|

فهیمی پست و سیل‌گیر شدن مناطق نشست کرده و در نتیجه خسارت به سازه‌های موجود در این مناطق را هم از آسیب فرونشست زمین بیان و اظهار کرد: تخريب ساختمان‌هاي مسکوني، ابنيه زيربنايي، ايجاد حفره و درز و شکاف روي سطح زمين و عدم امكان استفاده از اراضي جهت کشاورزي، خدمات و صنعت، تحت فشار قرار گرفتن لوله جدار چاه‌ها و درنتيجه ايجاد پارگي و انحراف در لوله جدار و غيرقابل استفاده شدن این چاه‌ها، آلودگي آب هاي زيرزميني با انتقال سريع آب‌هاي سطحي يا مواد آلوده به اعماق و همچنین تحت فشار قرار گرفتن لایه‌های رسی آبخوان‌ها، خروج عنصر سمی آرسنیک از آن‌ها و ورود آن به آب چاه‌های مناطق دچار فرونشست از دیگر عوارض ناشي از این پدیده است.

وی به برخي از اين عوارض منفي ناشي از فرونشست زمین در استان يزد نيز اشاره و تصریح کرد: در منطقه رستاق هر ساله تعدادی از چاه‌های آب به علت وقوع این پدیده دچار نقص فنی و کاهش شدید آب‌دهی شده و از مدار خارج می‌شوند به طوري كه مالکان آنها مجبور هستند با صرف هزینه‌های هنگفت چاه جدید حفر كنند که البته چاه‌های جدید نیز پس از مدت کوتاهی به سرنوشت چاه‌های قبلی دچار می‌شوند.

فهیمی افزود: از دیگر عوارض ایجاد شده در این منطقه می‌توان به ایجاد شکاف های عمیق در جاده‌ها به طور مثال جاده اصلی یزد-تهران و تحمیل خسارت به آنها اشاره کرد به نحوي كه اداره راه و شهرسازي هر ساله هزینه‌های زیادی را برای مرمت این جاده‌ها صرف می‌کند.

وی ادامه داد: از دیگر عوارض ایجاد شده در این منطقه ایجاد ترک و شکاف در ساختمان‌های مسکونی و در معرض تخریب قرار گرفتن بعضی از آن‌هاست.

|

این مسئول با اشاره به این که در منطقه ابرکوه مقدار زیادی از اراضی مستعد کشاورزی در اثر ایجاد فروچاله ها بلعیده و نابود شده است، تصریح کرد: بعضی از فروچاله‌ها در حاشیه مناطق مسکونی روستایی این شهرستان ایجاد شدند و متاسفانه تا حدود 300 متری مناطق مسکونی پیشروی کردند که گسترش آن‌ها به طرف مناطق مسکونی می‌تواند منجر به حوادث و خسارات اسف‌باری برای مردم منطقه شود.

وی خاطرنشان کرد: در منطقه شمش- بهادران نیز فروچاله بزرگ و عمیقی در فاصله حدود 400 متری جاده اصلی یزد به کرمان و بندرعباس ایجاد شده که در صورت گسترش می‌تواند این شاهراه حیاتی کشوری را دچار مخاطره کند.

فهیمی با تاكيد بر اين كه هیچ علاجی برای فرونشست‌هایی که تاکنون ایجاد شده وجود ندارد، گفت: اما می‌توان با انجام اقداماتی از گسترش بیشتر آن‌ها جلوگیری کرد.

وی افزود: برای علاج این مشکل هیچ اقدام سازه‌ای وجود ندارد بلکه تنها راه علاج، برداشت آب کمتر و در حد توان سفره‌های آب زیرزمینی و مصرف بهینه و توأم با صرفه‌جویی آب برداشت شده در تمام بخش‌های کشاورزی، صنعت و شرب است.

|

کارشناس تخصیص آب شرکت آب منطقه‌ای یزد بیان كرد: وزارت نیرو و شرکت آب منطقه ای یزد در قالب طرح‌ها و برنامه‌هایی نظیر طرح احیاء و تعادل بخشی منابع آب زیرزمینی، برنامه ملی سازگاری با کم آبی و اقداماتی از قبیل انسداد چاه‌های غیرمجاز، نصب کنتورهای هوشمند روی چاه‌های مجاز، اصلاح و تعدیل پروانه چاه‌های کشاورزی به منظور هماهنگ کردن میزان آبدهی مجاز آنها با پتانسیل فعلی سفره‌های آب زیرزمینی درصدد بازگرداندن تعادل به سفره‌های آب زیزمینی و متوقف نمودن عوارض ایجاد شده ازجمله فرونشست زمین است.

فهيمي در پايان متذكر شد: انجام این اقدامات توسط دولت دلیل بر این نیست که مردم باید دست روی دست بگذارند و تنها تماشاگر نابودی سفره‌های آب زیرزمینی به عنوان تنها دارایی آبی استان خشک و کویری یزد باشند بلکه هر یک از گروه‌های مردمي باید در سهم خود به دولت در راستای رسیدن به اهداف ذکر شده یاری رسانند زیرا دولت به تنهایی و بدون کمک آحاد مردم قادر به غلبه بر بحران چند وجهی و پیچیده آب نیست.

  • در زمینه انتشار نظرات مخاطبان رعایت چند مورد ضروری است:
  • -لطفا نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • -«ایسنا» مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبان است.
  • - ایسنا از انتشار نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور است.
  • - نظرات پس از تأیید مدیر بخش مربوطه منتشر می‌شود.

نظرات

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.