• سه‌شنبه / ۲۳ آذر ۱۳۸۹ / ۱۵:۲۶
  • دسته‌بندی: زنجان
  • کد خبر: zanjan-1820

/یئل یاتار، توفان یاتار، یاتماز حسینین پرچمی/

نگاهی به مراسم عزاداری حسینیه اعظم زنجان

474

مراسم عزاداری حسینیه اعظم زنجان، در سال 1387 به‌عنوان دهمین مورد از میراث معنوی ثبت شده در كشور و نخستین گونه از جنبه منحصر به‌فرد آیین‌های عزاداری در فهرست میراث معنوی كشور به ثبت رسیده است.

 

به گزارش خبرگزاری دانشجویان ایران(ایسنا) منطقه زنجان، آیین‌های عزاداری ماه محرم همه ساله در سراسر ایران با شور و عشق خاص مردم به اباعبدالله الحسین(ع) برگزار می‌شود. این دسته‌ها از دیرباز همواره در قالب هیات‌های مذهبی و راه‌اندازی دسته‌جات و تكایا برگزار شده است.

 

"مراسم عزاداری حسینیه اعظم زنجان"، كه در هشتمین روز ماه محرم در زنجان برگزار می‌شود را مي‌توان يكي از بزرگ‌ترين اجتماعات عزاداري عاشورائيان در ايران و جهان تشيع عنوان كرد كه در تاریخ 15 دی‌ماه 87 با شماره ثبتی 10 به‌عنوان دهمین مورد از میراث معنوی ثبت شده در كشور و نخستین گونه از جنبه منحصر به‌فرد آیین‌های عزاداری در فهرست میراث معنوی كشور به ثبت رسید.

 

"میراث معنوی" موضوعی است كه از چندین سال پیش در بخش فرهنگی یونسكو برای حفاظت از میراث فرهنگی معنوی تمام ملت‌ها، تعریف شده و از آن پس برای این امر، برنامه‌ریزی‌های لازم انجام می‌شود.

 

یونسكو، در كنوانسیون میراث معنوی سال 2003، میراث معنوی یا میراث غیرملموس را رفتارها، شیوه‌ها، ارائه نمودها، دانش، مهارت‌ها و نیز وسایل، اشیاء و مصنوعات دستی و فضاهای فرهنگی مرتبط با آنها می‌داند كه جوامع و گروه‌ها، آنها را به‌عنوان بخشی از میراث فرهنگی خود می‌شناسند. این میراث معنوی غیرمادی از نسلی به‌نسل دیگر منتقل می‌شود و به‌طور مداوم توسط گروه‌ها و جوامع در برابر محیط، طبیعت و تاریخ آنها، مجدداً خلق و آفریده می‌شود.

 

ویژگی‌های مراسم عزاداري حسینیه اعظم زنجان

 

هرساله از اول تا سیزدهم محرم، مراسم عزاداری مسجد حسینیه اعظم زنجان برگزار می‌شود و مهم‌ترین و باعظمت‌ترین روز برگزاری اين مراسم، هشتم محرم(شب تاسوعا) است.

 

این مراسم سال‌هاست شكوه و عظمت خاص خود را دارد و می‌رود تا سال به‌سال با افزایش خیل عظیم عزاداران شركت‌كننده، به‌عنوان بزرگ‌ترین مجمع عاشقان امام حسین (ع) در جهان شناخته شود.

 

با اینكه زنجان از نظر وسعت و جمعيت شهر كوچكی است؛ اما سال‌هاست كه در این دسته عزاداری بیش از 200 هزار نفر شركت می‌كنند. جذب گردشگر مذهبی، گویای آن است كه مردم از اقصی نقاط كشور و حتی بسیاری از كشورهای خارجی برای شركت در این حركت عظیم، به شهر زنجان می‌آیند تا خود را در دریای خروشان عزاداران ابا عبدالله الحسین(ع) غرق كنند.

 

در این چند روز، مردم به سبب اعتقادات و باورهای قلبی خود قربانی و نذوراتی را به این حسینیه اهدا می‌كنند. از دیگر جنبه‌های حائز اهمیت این مراسم، تعداد قربانی ذبح شده است كه حسینیه اعظم زنجان را به‌عنوان دومین قربانگاه جهان اسلام بعد از منا در مكه(سالانه بیش‌از 7 هزار راس قربانی) و نخستین قربانگاه در جهان تشیع مبدل ساخته است.

 

حضور گسترده زنان در حاشیه این مراسم از دیگر امور منحصر به‌فرد این مراسم است. البته در گذشته زنان تنها به عنوان تماشاگر در این مراسم حضور می‌یافتند، اما از سال قبل زنان نیز توانستند به‌صورت یك دسته مجزا در پشت سر دسته حركت كنند كه این امر، به‌عنوان الگوی زیبنده پرچمدار كربلا حضرت زینب(س)، معنویت خاصی به این مراسم می‌دهد.

 

تاریخی بودن مراسم حسینیه اعظم زنجان بر اساس تحقیقات به‌عمل آمده، ثابت شده است، به‌گونه‌ای كه برخی مورخان قدمت برگزاری این مراسم را حداقل از زمان قاجار می‌دانند و جایگاه دین اسلام و اهلبيت در ميان زنجاني‌ها و همچنين سادگی و بی‌پیرایگی انجام مراسم، باعث شده كه این رونق رو به افزایش مراسم، هر سال نسبت به سال قبل بیشتر شود.

 

این مراسم شكوهمند هرساله از طریق شبكه‌های برون‌مرزی(جام جم) و رسانه‌های ملی، شبكه وب(اینترنت) به‌صورت مستقیم پخش شده، خیل عظیمی از ایرانیان مقیم خارج از كشور نیز بدین گونه نظاره‌گر این مراسم شكوهمند هستند.

 

بهره‌برداری از نذورات این مراسم در امور خیریه و عام‌المنفعه نیز در نوع خود بی‌نظیر است.

 

نگاهي به قدمت مسجد حسینیه

 

همان‌طور كه تاریخ سنگ‌نوشته نشان می‌دهد، اهالی محل، این مسجد را در سال 1261 هجری قمری تعمیر كرده‌اند. سند مكتوب تاریخی دیگری كه متعلق به حمام قدیمی معروف به حمام "كهنه" كه نزدیك حسینیه است و در تملك این مسجد بوده و مدت‌ها از طرف حسینیه به فردی بنام "تورك علی" اجاره داده شده بود، نشان می‌دهد كه تاریخ احداث آن سال 1292 قمری است.

 

البته گفته‌های شفاهی نیز به زمان‌های پیش از این سال‌ها(مطابق اسناد ذكر شده) اشاره دارد، به‌گونه‌ای كه می‌گویند در تاریخ 1140 هجری قمری زنگ بزرگی به مسجد اهداء شده و این زنگ تا چهل یا پنجاه سال پیش موجود بود كه بعد شكسته شده و از بین رفته است. همراه این زنگ مقادیری وسایل دیگر مثل طبل و شیپور و چند قطعه شمشیر و یك عدد كشكول هم بوده كه از آنها هم فعلاً اثری نیست. شاید در زمان رضاخان به‌علت تعطیلی مساجد، این اشیاء جمع‌آوری و احتمالاً به مراكز فرهنگی و باستانی برده‌اند، یا اصلاً معدوم كرده‌اند.

 

قدر مسلم آنست كه در سال 1322 هجری قمری، حسینیه اعظم مدرسه و مسجد بوده است. زیرا اداره كل اوقاف و امور خیریه زنجان در توضیحاتی در وقف‌نامه، آورده است كه: متولی، منافع قریه مذكور را در وهله اول به تعمیرات مدارس و مساجد اختصاص داده و در تامین آب به مصرف برساند و نه عشر دیگر را به حضرات طلاب محصلین ساكنین در حجرات هر مدرسه بپردازد؛ آن هم از قرار هر حجره سه نفر طلبه. در ضمن مشروط به اینكه هر طلبه بیش از یك ماه در خارج مدرسه نماند و اگر بیرون رود و برگردد، باید لااقل دو ماه تمام در حجره خود مقیم باشد تا شهریه دریافت كند.

 

سومین سند مكتوب بیان‌گر آن است كه مسجد و مدرسه حسینیه، یكی از مساجد و مدارس قدیمی زنجان بوده و در فتنه بابیه تخریب شده و در نیمه دوم قرن سیزدهم به‌علت خراب بودن، مورد استفاده قرار نمی‌گرفته است كه سپس مردی به نام "میرزا علیا شرف‌خان خطیب‌لو" مقتول به سال 1331 هجری قمری، با هزینه خود آن را تعمیر و راه‌اندازی كرد، ولی مدرسه آن كه در فتنه بابیه تخریب شده بود، به حالت خرابه باقی ماند و سپس از بین رفت.

 

همچنین بر مبنای اشیاء تاریخی(عَلَم فلزی) كه متعلق به تكیه حسینیه بوده، تاریخ ساخت آن علم سال 1221 هجری قمری بوده كه در روی عَلَم حك شده است. مدرك شفاف‌تر كتیبه سنگی در دیوار حسینیه نصب شده، تاریخ 1261 هجری قمری را نشان می‌دهد كه این تاریخ مربوط به تعمیر برخی از دیوارها و فضای عمومی حسینیه است؛ این سند سنگ نوشته‌ای است كه در راهرو و مدخل ورودی مسجد حسینیه هم اكنون بر دیوار نصب شده و اشعار زیر بر روی آن كنده‌كاری شده است:

 

بعد حمد خدای عزوجل/ كه كریم است و قادر و منان/ جمعی از مومنین اهل محل/ همه در زهد بوذر و سلمان/ سید و میرشان محمد علی/ صاحب جاه و فر و عزت و شان/ در دریای پاك پیغمبر/ پور هم‌اسم موسی عمران/ مسجدی خواستند بی‌مانند/ طرح از لطف حضرت یزدان/ چون به‌پایان رسید این مسجد/ هاتفی سفت این در غلطان/ حبذا مسجدی كه در منظر/ آمده رشك روضه رضوان/ سال تاریخ او طلب كردم/ روزی از صوفی خجسته بیان/ كلك بگرفت و ریخت از كلكش/ بر ورق این جواهر الوان/ بود از وجه پاك این معبد/ طلعت مسجد‌الحرام عیان.

  • در زمینه انتشار نظرات مخاطبان رعایت چند مورد ضروری است:
  • -لطفا نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • -«ایسنا» مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبان است.
  • - ایسنا از انتشار نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور است.
  • - نظرات پس از تأیید مدیر بخش مربوطه منتشر می‌شود.

نظرات

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.