• دوشنبه / ۱۲ آبان ۱۳۹۳ / ۱۱:۴۲
  • دسته‌بندی: زنجان
  • کد خبر: zanjan-50576

تعزیه ارمغانخانه، ارادت به اهل‌بیت(ع)

04

 

مراسم تعزيه همه ساله در ايام محرم و صفر به پاسداشت شهادت حضرت امام حسين و ياران با وفايش در دشت كربلا، در اقصی نقاط شهرستان زنجان و مشهورترین آن، تعزیه خوانی در شهر ارمغانخانه و شهر سلطانیه برگزار می‌شود.

 

به گزارش خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) منطقه زنجان، البته قدمت و تاریخچه این مراسم به طور دقیق در دست نیست. لذا با توجه به یادداشت های سفر نامه‌های منتشر شده، اشاره به خاطرات ناصر الدین شاه در سفر به شهر سلطانیه و دیدن مراسم تعزیه خوانی، قدمت آن را در استان آشكار می‌کند.

 

در كشور این مراسم را به مذهب آل‌بویه نسبت می‌دهند. در دوران حكومت سلطان محمد خدابنده شیعیان حداكثر استفاده را در انجام مراسم سوگواری ابا عبدا... (ع) و بزرگداشت خاندان پیامبر (ص) می نمودند كه به تدریج تعزیه در دوره ناصرالدین شاه به اوج خود رسید كه بسیاری این دوره را عصر طلایی تعزیه نامیده‌اند.

 

تعزیه پیش از آن در حیاط كاروانسراها، بازار ها و گاهی منازل شخصی اجرا می شد و در دورانی در اماكن باز یا سربسته تكایا و حسینیه ها به اجرا در می آمد كه معروف ترین این تكایا، تكیه دولت بود كه در همین دوره به دستور ناصرالدین شاه و با مشاركت دوستعلی خان معیرالممالك در سال 1304 هجری‌قمری ساخته شد.

 

در آغاز سلطنت ناصرالدین شاه تعزیه در 300 مكان مشخص برپا می شد. نخستین سوگواری بعد از واقعه عاشورا از سوی گواهان عینی واقعه كربلا بوده كه در سنین كودكی و نوجوانی پس از عاشورا به اسارت رفتند.

 

در واقع از هنگامی كه قافله اسرا به طرف شام حركت نمودند، برخی شبیه خوانی و تعزیه را جهت تماشای عینی واقعه كربلا را به یزید نسبت می دهند كه از عاملین واقعه كربلا خواسته بود تا اعمال زشتی را كه مرتكب شده اند، به نمایش در بیاورند.

 

مراسم عزاداری و تغزیه‌خوانی در تکیه حسینی ارمغانخانه یکی از معروف ترین تعزیه خوانی‌های ایران است که از حدود ۴۰۰ سال پیش به زبان ترکی برگزار می‌شود و در سال ۱۳۸۹ در شمار میراث معنوی ایران به ثبت ملی رسیده است.

 

مراسم عزاداری و تغزیه‌خوانی در تکیه حسینی ارمغانخانه یکی از معروف ترین تعزیه خوانی‌های ایران است که از حدود ۴۰۰ سال پیش به زبان ترکی برگزار می‌شود و در سال ۱۳۸۹ در شمار میراث معنوی ایران به ثبت ملی رسیده است. این مراسم از اول تا چهاردهم محرم و از اربعین تا بیست و هشتم صفر برگزار می‌شود. تکیه حسینی اعظم ارمغانخانه از قدیمی ترین تکیه‌های شمال غرب کشور به شمار می‌آید.

 

به نقل از بسیاری از بزرگان درحدود ۴۰۰سال پیش شخصی به نام عیوض نسخه‌های تعزیه را از درگزین همدان آورده که بعدا توسط توکل خان مرحوم مورد ویرایش قرار گرفته است.

 

فیروزرستمی، از تعزیه خوانان این تکیه  عنوان می‌کند: توکل خان از بانیان و دست اندرکاران تعزیه درارمغانخانه و از نوادگان ایل ترک افشار بوده و تعزیه را از پدران خود به ارث برده و از مجلس‌نویسان طرفه و نوحه سرایان به نام بوده است که به کار تعزیه ‌پرداخته‌اند و چندین پشت او تعزیه‌خوان، تعزیه‌گردان و از بانیان تعزیه در ارمغانخانه بوده‌اند.

 

دیدن شبیه در ماه محرم برای اهالی قره پشتلو علی الخصوص ارمغانخانه نوعی عادت و نیایش محسوب می شود. تکیه ارمغانخانه در ادوار گذشته توسط مردم و افراد خیر چندین بار مورد ترمیم و بازسازی قرار گرفته است. در این تکیه علاوه برتوکل خان، خاندان عیوض و بعد از آن پسرش اسکندر پس از او ملانجف و بعد از ایشان فرزندش ملاحسین بعد از وی مرحوم میرزا باقر ودر آخر کربلایی جواد اسکندری در تکیه ایفای نقش تعزیه کردند.

 

از تعزیه‌خوانان مشهور تکیه حسینی، در طول چند صد سال گذشته می‌توان از میرزا سمیع سهرینی، ملاسیفعلی، میرزا حسین قالایچی، میرزا علی نجفی، میرزا مجید، میرزا جمشید، غلامحسین دوسرانی، میرزا علی فرزند قنبر اهل باکو، مسیّب اسدی، میرزا باقر، بهار، رمضان، ملانجف، ملا حسین، میرزا قهرمان، رزّاق، میرزا تراب اسدی، میرزا یعقوب، فیروز رستمی، اسلام افشاری، عیسی مرشدی، جعفرعلی افشاری، عباس اوجاقلو، رسول اوجاقلو، علیرضا رستمی و حسین مقصودی یاد کرد.

 

هنر تعزیه در شهر ارمغانخانه باقدمتی که دارد سال هاست که توانسته در طول سال نظر مخاطبین فراوانی از اقصی نقاط ایران اسلامی را به خود جلب کند. همه ساله مراسم ویژه و سنتی تعزیه در ایام محرم و صفر و همچنین ماه مبارک رمضان با شکوه خاصی در تکیه حسینیه اعظم ارمغانخانه برگزار می شود.

 

به گزارش ایسنا، شهر ارمغانخانه، مرکز بخش قره پشتلوی زنجان در 35 کیلومتری زنجان واقع شده و از نظر مختصات جغرافیایی در غرب شهر زنجان استقرار یافته است. این شهر در بهمن‌ 1387 با تصویب هیئت وزیران به عنوان شهر شناخته شده و تاریخچه آن را می‌توان در دو بخش قبل از اسلام که مربوط به حضور ارمنیان می‌شود و بعد از اسلام مورد بررسی قرار داد.

 

ارمغانخانه در اصطلاح محلی (ارما خانا) تلفظ می شود و از کلمه ایرماکانا گرفته شده است که ایرماک به معنای رودخانه بوده و از ترکی باستان گرفته شده است. ایرماکانا یعنی کرانه رود و به ترکی می شود (چایلاغ) و این شهر در کرانه رودخانه ای به همین نام قراردارد.

 

بررسی‌های تاریخی که از این ویرانه‌ها به عمل آمده حاکی از قدمت چندین هزار ساله شهر است. بسیاری از مورخان به این عقیده‌اند که شهر تاریخی ارمغان خانه توسط یک زلزله مهیب ویران شده و بازماندگان آن، شهری در نزدیکی ویرانه‌های شهر باستانی بنا کرده‌اند.

 

وجه تسمیه دیگر این شهر از آن لحاظ است که به ‌علت آبادانی و بزرگی ارمغانخانه از قدیم مرکز سکونت، حکومت و تفرجگاه سلاطین و خوانین بوده‌است که مدعوین را تحفه‌ای از سوی آنها داده می‌شده و کسی دست خالی ازآنجا برنمی‌گشته است. پس ازاسلام مکتب تشیع در دوران صفویه ترویج یافته و به تدریج مراسم تعزیه خوانی در این شهر رایج شده و تاکنون ادامه دارد.

 

در زمان صفویه گروههای از طایفه افشارجنوب زنجان به دلایل نامعلومی در این شهر سکنی گزیده‌اند. در دوران قاجاریه و پهلوی این شهر و اکثر مناطق قره پشتلو تحت نفوذ روسها و حزب توده قرار داشته است.

 

جمیز موریه انگلیسی در زمان سلطنت فتحعلی شاه قاجار جزو هیاتی به ریاست سرهارفورد جونز از طرف پادشاه انگلستان به دربار ایران آمد . کتاب وی که در سال 1812 میلادی در لندن به چاپ رسیده و در آن علاوه بر توصیف شهر زنجان و ایلات ساکن در ناحیه و ولایت خمسه ازکتیبه ای در ارمغانخانه یاد کرده که بسیارحائز اهمیت و جالب توجه است. متأسفانه گویا اطلاعی از این کتبیه امروزه در دست نیست.

 

اهالی شهر ارمغانخانه، مسلمان و دارای مذهب شیعه 12 امامی و گویش اهالی این روستا زبان ترکی است.

  • در زمینه انتشار نظرات مخاطبان رعایت چند مورد ضروری است:
  • -لطفا نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • -«ایسنا» مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبان است.
  • - ایسنا از انتشار نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور است.
  • - نظرات پس از تأیید مدیر بخش مربوطه منتشر می‌شود.

نظرات

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.