یکی از هنجارهای خوبی که ایرانیان در گذشته داشتند و امروز نیز در برخی از شهرستان‌ها و اقوام خاص می‌توان آن را مشاهده کرد رسم غذا بردن برای صاحبان عزا است.

این رسم در روایات متعددی نیز مورد تاکید قرار گرفته است:

نقل است امام صادق در مجلس عزایی وارد شدند و خطاب به آنان فرمودند: خداوند جبران کند مصیبت وارده بر شما را و به پاس صبر و تحمل شما پاداش خوبی به شما دهد و در سایه رحمت خود شخص متوفی را قرار دهد.

از این روایت می‌توان دریافت که تا جایی که مقدور است باید از تکلف صاحبان عزا کاسته شود و به سادگی مراسم ترحیم را برگزار کرد.

اما امروزه فارغ از هزینه‌های بالای کفن و دفن و قبرهای چندین میلیونی؛ یکی دیگر از دغدغه‌های مصیبت دیدگان تهیه غذا و پذیرایی از میهمانان است درحالی که افراد مصیبت‌زده در این ایام نیازمند هم‌دردی و آرامش روحی هستند.

امام صادق می‌فرمایند: از رفتار و کردار زمان جاهلیت است خوردن غذا نزد مصیبت دیدگان و فراهم کردن غذای آنان از سنت اسلامی است، همان طور که در مورد جعفربن‌ابی‌طالب پیامبر(ص) چنین رفتاری داشتند.

از رسوم قدیم ایران نیز این بوده که تا هفت روز غذا برای صاحب عزا می‌بردند و اجازه نمی‌دادند دودی از خانه صاحب عذا بلند شود تا آن‌ها به دلتنگی و عزاداری خود در خلوت و آرامش برسند.

به عنوان مثال در منطقه گیلان اگر شخصی فوت می‌کرد برای مدت یک هفته تمام تسهیلات زندگی را برای بازماندگان متوفی تدارک می‌دیدند تا صاحب عزا مزاحمتی جهت مجالس ترحیم احساس نکند، بدین ترتیب که همسایگان و بستگان هر روز شام و ناهار تهیه کرده و به خانه عزادار می‌فرستادند.

مردم شهرستان اهر نیز کمک حال فرد صاحب عزا می‌شدند و مخارج عزاداری را تا ۳ روز تقبل می‌کردند.

در کرمان هم به رسم احترام و برای کمک در مجلس هفتم برای صاحبان عزا قند و چای می‌بردند.

در کردستان نیز دعوت برای صرف غذا معمول نیست و از مهمانان با آب خنک در مسجد و خانه پذیرایی می‌کنند.

علی اکبر مرادی، یکی از فعالان صنف ظروف کرایه و برگزار کنندگان مراسم ختم در قم در گفت وگو با ما گفت: امروزه هزینه های مرتبط به ختم و سوگواری اموات واقعا سرسام آور شده است. هزینه تهیه قبر امروز در غیر از قبرستان بهشت معصومه که مردم قم علاقه خاصی به دفن مردگان خود به دلیل مسافت طولانی نسبی با شهر ندارند بسیار بالا است و قطعا در این شرایط اقتصادی از توان بسیاری از مردم در قم خارج است و بسیاری از اوقات مجبور به قرض کردن از اطرافیان خود می شوند.

وی گفت: پس از تهیه قبر، خرج برگزاری مراسمات و همچنین مهمان داری از میهمانانی که طبعا د راین شرایط در منزل داغدیده حضور می یابند نیز به یک سرویس حداقل یک هفته ای صبحانه، ناهار و شام مبدل می شود که در این شرایط و با برنج بالای 100 هزار تومان قطعا فشار سنگینی به خانواده متوفی وارد می شود که متاسفانه کمتر کسی به آن توجه می کند.

وی تصریح کرد: برگزاری مراسمات عزاداری مخارج خاصی از جمله هزینه اجاره اکو، صندلی، دعوت دو مداح و قاری، پک های پذیرایی و شام شب اول و سوم که متاسفانه دارای هزینه های کمر شکن است، دارد که جمع این مخارج هزینه های چند ده میلیونی را برای خانواده متوفی به همراه دارد.

وی گفت: در بسیاری از اوقات شاهد هستیم که بسیاری از خانواده های کم بضاعت که انجام ندادن این برنامه ها رو به نوعی آبروریزی برای متوفی خود می دانند به هر زحمتی که هست سعی میکنند که مردگان خود را در یک گورستان داخل شهر و همچنین در قالب مراسمات شکیل به دیار باقی رهنمون سازند که این مساله قطعا برای آنها مشکلاتی ایجاد می کند و در بسیاری اوقات نیز شاهد درگیری های سنگین بین اطرافیان متوفی هستیم.

علی علیزاده یکی از شهروندان قمی که به تازگی پدر خود را از دست داده است در گفت وگو با ما گفت: اینکه از مردم بخواهیم در این شرایط به منزل ما نیایند و در مجالس شرکت نکنند و در واقع به سنت نبوی عمل کنند و خرج ما را هم بدهند با این شرایط فرهنگی تجمل گرایی و منیت طلبی جامعه ما همخونی ندارد.

وی تصریح کرد: امروزه دفن و مجالس عادی یک متوفی تا چهلم، بیش از ده ها میلیون تومان است که از عهده بسیاری خارج است. واقعا تصور اینکه مردم به ما اجازه ندهند که مخارج ان چنانی داشته باشیم و خرجی هم برای ما در روزهای اولیه فوت عزیزانمان نتراشند یک تصور ایدآلی است زیرا امروز همه می خواهند که در مجالس شرکت کنند و قطعا بسیاری نیز تصور می کنند که اگر ناهار سوم و یا مخارج دیگر را انجام ندهیم روح متوفی ما در رنج و عذاب خواهد بود. این تصور غالب کسانی است که در این سالها با آنها مراودات داشته ایم.

در توضح المسائل مراجع عظام چنین آمده: مستحب است بعد از دفن صاحبان عزا را سر سلامتی دهند و برای اهل خانه میت تا سه روز غذا بفرستند و مکروه است غذا خوردن در منزلشان و نزد آن‌ها؛ یا حداقل خوردنش اشکال دارد.

در نتیجه؛ چه خوب است به تدریج و با تبلیغ و تذکرات مناسب این رسم قدیم و سنت پیامبر(ص) در بدنه جامعه، جای بگیرد چراکه می‌تواند یکی از دغدغه‌های صاحبان عزا را کاسته و به طول واقعی در غم و اندوه آنان شریک شویم. آنچه در روزهای سخت و جانکاه از دست دادن عزیزان انسان را بیشتر از پیش رنجور میکند، مسایل مادی و همچنین گرفتارهای مراسمات مختلف است که متاسفانه در سالهای اخیر که اعداد و ارقام کفن و دفن و مراسمات سر به فلک گذاشته است. 

در این شرایط باید بیش از پیش هوای هم نوعان و اقوام خویش را داشته باشیم.

انتهای پیام