/پروندهاي كه غربيها آن را به سپتامبر كشاندند/ گفتوگوهاي ايسنا با ورجاوند، كولايي، گلباز، ارشدي و مولايي
پروندهي هستهيي كشورمان كه در اجلاس ژوئن قطعنامهاي برايش ثبت گرديد، بررسي آن به نشست آتي شوراي حكام آژانس بينالمللي انرژي اتمي كشيده شد؛ اگرچه اين پرونده با جنجالسازيهاي آمريكا كماكان مفتوح مانده، اما با اتفاقنظري كه براي بسته شدن آن طي ماههاي آتي ميان اكثر كشورها از جمله خود ايران و نيز آژانس وجود دارد، به نظر ميرسد كه به مرحلهي حساستري وارد شده باشد، از اين رو خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) گفتوگوهايي را با كارشناسان مسايل بينالمللي و حقوق بينالمللي در اين زمينه به انجام رسانده كه حاصل آن با پرويز ورجاوند، الهه كولايي، جعفر گلباز، علييار ارشدي و يوسف مولايي در پي ميآيد.
*** ورجاوند :
برخورد آژانس با تمامي كشورهاي عضو سياسي است
ورجاوند با اشاره به قطعنامهي صادره از جانب اروپاييها در جلسهي اخير شوراي حكام آژانس بينالمللي انرژي اتمي گفت:« برخورد آژانس نه تنها با ايران كه از لحاظي با تمامي كشورهاي عضو اين مجموعه سياسي است.»
دكتر پرويز ورجاوند، استاد دانشگاه در گفتوگو با خبرنگار سياسي ـ خارجي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) اظهار داشت: «برخوردهاي مختلف آژانس، از طرفي همانند برخورد با اسراييل و از سويي فشار بر ايران حاكي از آن است كه برخورد آژانس با همه به گونهاي سياسي است و بايد اين ذهنيت كه برخوردهاي آژانس صرفا حقوقي يا فني باشد را از ذهنمان خارج كنيم. »
وي در ادامه افزود:« بايد به واقعيت سياسي بودن اين قضيه توجه كرده و آن را در چارچوب روابط بينالملليمان طرح كرده و به تجزيه و تحليلش بپردازيم. »
اين استاد دانشگاه در ارتباط با نحوهي عملكرد ايران تا جلسهي ماه سپتامبر شوراي حكام اظهار داشت:« روند رايزنيها و روابط سياسي ما از هم اكنون تا ماه سپتامبر، روشنگر وضعيت آيندهي ما و نوع رفتار متقابل با ما خواهد بود.»
ورجاوند در خصوص رويكرد اتحاديهي اروپا و آمريكا به اين جريانات افزود: «تمام تلاش اروپاييها اين است كه به واسطهي منافعشان خودشان را به عنوان طرف دست اول مطرح كنند؛ ولي بايد يادمان باشد كه اروپاييهايي در عملي كه انجام دهند هيچ گاه به تقابل قطعي با آمريكا نخواهند رسيد آمريكا نيز در شرايط كنوني به طور طبيعي در روابطش با كشوري كه در طول 25 سال همواره با آن تنشهاي سياسي داشته است به سمت تداوم فشارها از طرق مختلف حركت ميكند.»
*** كولايي :
به مهارتهاي ديپلماتيك براي دفاع از منافع مشروع مردم ايران در دسترسي به تكنولوژي هستهيي نيازمنديم
« نبايد اجازه دهيم تا تبليغات منفي و ابهامات در برنامههاي هستهيي ايران سبب ايجاد فرصت براي رقبا و دشمنان كشورمان شود تا بتوانند اهداف خود را در ضربه زدن به منافع ايران دنبال كنند.»
دكتر الهه كولايي، نمايندهي سابق مجلس شوراي اسلامي و استاد دانشگاه ، در گفتوگو با خبرنگار سياسي ـ خارجي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) اظهار داشت:« عدم ارجاع پروندهي ايران به شوراي امنيت يعني پذيرش قدرت نفوذ و تاثير آژانس بينالمللي انرژي اتمي براي اعمال نظارت بر برنامههاي هستهيي ايران و پذيرش صلحآميز بودن اين برنامه و در واقع فرصتي براي ايران به منظور بازسازي اعتماد بينالمللي و رفع شبهات در خصوص برنامهي هستهيي صلحآميز.»
وي افزود:« با توجه به اينكه برخلاف وعده، پروندهي ايران در اجلاس اخير بسته نشد بايد از فرصت باقيمانده براي رفع شبهات در خصوص برنامههاي هستهييمان استفاده كنيم.»
كولايي درخصوص عمل نكردن اروپاييان به تعهداتشان در قبال ايران گفت:« در خصوص اختلافاتي كه در چارچوب توافقهاي به عمل آمده ميان ايران و اروپا مطرح شده بايد از طريق مذاكره و در واقع تلاش براي رسيدن به نتيجهي مطلوب در چارچوب توافقهاي به عمل آمده كه مستلزم ايجاد رضايت از هر دو سو ميباشد، عمل كنيم.»
وي افزود:« در اين چارچوب به نظر ميرسد كه توانايي دست اندركاران كشور بسيار تعيين كننده باشد.»
به اعتقاد وي، در شرايط كنوني به مهارتهاي ديپلماتيك و گفتوگو براي دفاع از منافع مشروع مردم ايران در دسترسي به تكنولوژي هستهيي و بهرهمندي از آن نيازمنديم كه اين از طريق گفتوگو و مذاكره انجام ميگيرد.
وي خاطرنشان كرد:« بايد از تخريب شرايط بينالمللي و شكلگيري اجماع عليه ايران از طريق مذاكره جلوگيري شود.»
*** گلباز :
نميتوانيم مطيع كور آژانسي باشيم كه خودش مطيع كور آمريكاست
بايد يكپارچه همراه با رهبري حركت كنيم
« ما براساس حس ظن و اعتماد متقابل با اروپاييها و آژانس همكاري ميكرديم و امروز نيز بايد مثل خود آنها و البته در چارچوب NPT رفتار كنيم.»
جعفر گلباز، مخبر سابق كميسيون امنيت ملي و سياست خارجي مجلس شوراي اسلامي، در گفتوگو با خبرنگار سياسي - خارجي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) اظهار داشت:« ما بر اساس حسن ظن، تلاش ميكرديم مسايل پيش آمده را به گونهاي حل كنيم كه به منافع طرفين لطمهاي نزند و هم روابط متقابلمان با اروپا و خصوصا آژانس قطع نشود.»
وي افزود:« احساس شد كه طرف مقابل از اين حسن ظني كه ما داشتيم، ميخواهد نهايت بهرهبرداري را بكند و ما را تابع مطلق خود بداند.»
گلباز با اشاره به تفسير يكي از آيات قرآن ـ اگر ميبينيد دشمنان شما قدرت پيدا كردهاند، هرگز به تعهدات متقابلشان با شما پايبند نخواهند بود و شما هم در اين هنگام اگر آنها عهد شكستند، عهدتان را بشكنيد ـ گفت: « اين دستور صريح قرآن كريم است و ما بايد مثل آنها با آنها برخورد كنيم.»
وي با اشاره به اينكه نشست بعدي جلسه شوراي حكام در ماه سپتامبر است، گفت:« وقتي اروپاييها به تعهدات خود عمل نكردند، ما هم بايد به مانند خود آنها عمل كنيم، البته رفتار ما بايد در چارچوب قوانين آژانس باشد.»
اين عضو سابق كميسيون امنيت ملي و سياست خارجي مجلس شوراي اسلامي يادآور شد:« آمريكا تحت هيچ عنوان خصوصا در قضيهي آژانس نميتواند اين را پنهان كند كه ميخواهد كشورهاي درحال توسعه هميشه فقير بمانند.»
وي با بيان اين كه فناوري صلحآميز هستهيي ما را در زمرهي كشورهاي غني قرار ميدهد، گفت:« آمريكا تحت هيچ عنوان نميخواهد قصدش براي فقير كردن ايران را پنهان كند و آژانس را به طور آشكار تحت تاثير قرار ميدهد.»
گلباز تاكيد كرد:« ما ميدانيم كه پشت قضيهي برنامهها و رفتار آژانس با ما آمريكا حضور دارد، اما چون آژانس نيز به مانند سازمان ملل يك نهاد بينالمللي است، نميتوانيم به اين بهانه كه آمريكا پشت پردهي آن است، همكاريمان را با آن قطع كنيم.»
اين عضو سابق كميسيون امنيت ملي و سياست خارجي افزود:« ما نميتوانيم مطيع كور آژانسي باشيم كه خودش مطيع كور آمريكاست، ما چشممان را روي حقايق نميبنديم و آنقدر به لطف خداوند عزتمند هستيم كه بدون وابستگي به بيگانگان بتوانيم از منافعمان دفاع كنيم.»
وي تاكيد كرد:« كشور بايد در اين قضيه يكپارچه همراه با رهبري حركت كند و اصلا تشتت به خود راه ندهد تا دشمنان بدانند ما در مسايل كليمان به مانند يك مشت هستيم.»
*** يك حقوقدان:
آژانس نميتواند ايران را به انجام بند 7 و 8 قطعنامه ملزم كند
يك حقوقدان درخصوص بند 7 و 8 قطعنامهي شوراي حكام دربارهي ايران مبني بر رفع ابهام از موارد داراي نقص گفت: اين مورد هيچ الزام حقوقي براي ايران ايجاد نميكند.
علييار ارشدي، حقوقدان و كارشناس حقوق بينالملل درگفتوگو با خبرنگار خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) افزود: ايران پروتكل الحاقي 2+93 را تصويب نكرده، لذا شوراي حكام نميتواند به استناد به اين معاهده ايران را به عمل به آنچه در بند 7 و 8 آمده، ملزم كند.
وي ادامه داد: از طرف ديگر بيانيهاي كه مقامات ايران در آن تاكيد كردهاند كه به دنبال توليد سلاحهاي هستهيي نيستند، ميتواند به عنوان سند رسمي حقوقي مورد استفاده قرار گيرد.
اين مدرس دانشگاه بند 9 قطعنامهي شوراي حكام كه همكاري كشورهاي ثالث براي شناسايي منشا آلودگي در ايران را ميطلبد، يك فراخوان دانست كه هيچ الزام سياسي و اجرايي براي دولتها به دنبال ندارد.
ارشدي با اشاره به اصل حاكميت داخلي بر داشتن حق حاكميت دولتها در قلمروي جغرافيايي خود تاكيد كرد و گفت: متن سخنان البرادعي مبني بر وجود اشتباه در گزارش پروندهي هستهيي ايران زماني ميتوانست در قطعنامهي اخير مورد استناد واقع شود كه اين قطعنامه به راي گذاشته ميشد.
وي در پايان گفت: همان روندي كه در سازمان ملل متحد به عنوان حق وتو وجود دارد، طي دو، سه سال اخير در اكثر سازمانهاي بينالمللي بدون ذكر نام آن، در حال اعمال است.
*** مولايي:
دو بند 7 و 8 قطعنامه آژانس انرژي اتمي نميتواند الزام حقوقي براي ايران ايجاد كند
يك حقوقدان و مدرس دانشگاه با تاكيد بر اين كه ايران بايد به اعتمادسازي با آژانس بينالمللي انرژي اتمي بپردازد و تحت نظر آژانس فعاليت غنيسازي را ادامه دهد، گفت: ايران مكلف نيست طبق معاهده NPT و مفاد پروتكل الحاقي فعاليت غنيسازي خود را معلق يا تعطيل كند.دكتر يوسف مولايي، حقوقدان در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، با بيان اين كه دو بند 7 و 8 قطعنامه آژانس انرژي اتمي در خصوص فعاليت غنيسازي و تعليق آن نميتواند الزام حقوقي براي ايران ايجاد كند، اظهار داشت: اگر درجه غلظت بخش فعاليتهنيسازي اورانيوم بالا نباشد، در چارچوب معاهده NPT براي كشور ما آزاد و مجاز است.وي خاطرنشان كرد كه ايران به صورت داوطلبانه غنيسازي را پذيرفته و افزود: با اين حال اين امر در قطعنامه به صورت تعهدي براي ايران در نظر گرفته شده است.
وي ادامه داد: بايد دو بند 7 و 8 قطعنامه را در مجموعه مناسبات ايران و آژانس بين المللي انرژي اتمي طي دو سال گذشته قرار دهيم و با توجه به آن فضا برداشت حقوقي از اين دو بند داشته باشيم، لذا در اين دو بند ايران مكلف نيست كه طبق معاهده NPT، مفاد پروتكل فعاليت غنيسازي خود را معلق يا تعطيل كند؛ بلكه گفته ميشود آژانس از تصميمات داوطلبانه ايران استقبال ميكند و به ايران توصيه ميشود، در جهت رفع نقايص در اين زمينه اقدام كند و فعاليتش را به حالت تعليق درآورد، زيرا يك فضاي نسبتا بياعتمادي بر مناسبات ايران و آژانكم است و هر اقدام ايران اگر از شفافيت كامل برخوردار نباشد، يك فريب احتمالي از سوي ايران ارزيابي ميشود. اين حقوقدان افزود: با توجه به توصيهي قطعنامهي آژانس در جهت اعتمادسازي اگر ايران در اين مسير حركت نكند در قطعنامه بعدي ممكن است به عنوان تعلل در همكاري بين ايران و آژانس تلقي شومولايي درباره بند 9 قطعنامه آژانس انرژي اتمي كه همكاري كشورهاي ثالث را براي شناسايي مكانهاي آلوده ميطلبد، گفت: اين بند به دو بخش تقسيم ميشود، يكي در رابطه با كشورهاي ثالث كه عضو آژانس بينالمللي انرژي هستهيي هستند و پذيرش تصميمات آژانس براي آنهاست كشورهايي كه عضو آژانس بينالمللي هستهيي نيستند كه البته مخاطبان در قطعنامهي آژانس عام است و آنها مستقيما الزام حقوقي ندارند؛ اما چون همه كشورها عضو سازمان ملل متحد هستند و متعهد به همكاري در جهت حفظ صلح و امنيت بينالملل در چارچوب منشور سازمان ملل ميشند و مسالهي فعاليتهاي هستهيي نيز با صلح و امنيت بين المللي پيوند دارد، لذا كشورهاي عضو سازمان ملل به نوعي الزام به همكاري با آژانس بين المللي در ارايهي اطلاعات هستنوي با اشاره به اعتراف البرادعي دربارهي وجود اشتباهاتي در گزارش دبيرخانهي آژانس انرژي اتمي، اظهار داشت: در مورد آن گزارش، ايران به آژانس تذكر داده و آنها نيز پذيرفتهاند و وقتي البرادعي در بيانيهي رسمي خود صورت گرفتن اشتباه را تاييد ميكند، در افكار بالمللي تاثير خود را ميگذارد.اين حقوقدان ادامه داد: علاوه بر اين كه اين حق براي ايران وجود دارد كه طي يك بيانيهي رسمي در ملاحظات حقوقي - سياسي كه نسبت به قطعنامه اعلام ميكند، اين مساله را نيز به صورت پررنگ مطرح كند.
انتهاي پيام