آصفي به تشريح شكست آمريكا در پروندهي هستهيي ايران پرداخت و تاكيد كرد: اگرچه شرايط امروز در پروندهي هستهيي كشورمان آن گونه كه بايد و شايد راضيكننده نيست اما با اين حال دو طرف مذاكره راضياند، بحران حل شده و همين باعث شكست آمريكا گرديده است.
دكتر حميدرضا آصفي، سخنگوي وزارت امور خارجهي كشورمان كه دوشنبهي گذشته به همراه مرضيه افخم، مديركل اطلاعات و مطبوعات و دو تن از مسوولين و كارشناسان وزارت امور خارجه به مناسبت ششمين سالگرد تاسيس خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) در اين خبرگزاري حضور يافته بود، در گفتوگويي مفصل با اعضاي گروه سياست خارجي ايسنا شركت كرد و به سوالات مربوط به اين عرصه در زمينههاي مختلف پاسخ گفت كه مشروح اين گفتوگو در پي ميآيد.
- آصفي در ايسنا
سخنگوي وزارت امور خارجه كشورمان اظهار داشت: ايسنا نشان داده كه خيلي زودتر از شش سالگياش بسياري از مدارج ترقي را طي كرده است.
وي ادامه داد: ميتوان گفت ايسنا خيلي زود جاي خود را باز كرد، كارش را خيلي حرفهاي شروع كرده و بايد از اين بابت تبريك گفت.
آصفي با ابراز اين كه در حال حاضر شايد اطلاعرساني و رسانههاي ركن اول دموكراسي شدهاند، گفت: در حال حاضر اعتماد عمومي خيلي مهم است و اين در پرتو رسانههاي عمومي شكل ميگيرد.
وي گفت: بسياري از چالشهايي كه در داخل براي ما به وجود ميآيد، در بيرون از مرزها طراحي ميشود؛ كما اين كه در برههاي از زمان تا چند روز پيش موضوع پرونده هستهيي ايران بيشترين موضوع مورد توجه كشورهاي اروپايي، آمريكايي و ديگر كشورها بود كه اخيرا اين عوض شده و چيز ديگري مطرح است.
آصفي يادآور شد: ديگران هنر دارند كه ميتوانند دغدغههاي خودشان را دغدغههاي جهاني جا بيندازند كه اين چيز مهمي است همان طور كه آمريكا پس از 11 سپتامبر در خصوص تروريست اين كار را كرد و تروريست را موضوع اول جهان كرد كه اين دغدغه ما هم بود چرا كه ما خودمان قرباني تروريسم هستيم، اما ما نتوانسته بوديم اين را دغدغه جهاني كنيم.
سخنگوي وزارت امور خارجهي كشورمان ادامه داد: آمريكا به ناحق اين دغدغهاش را دغدغه جهاني كرد در حالي كه حق طلبي مردم فلسطين كه دغدغه ما و دغدغه جهاني است از سوي آمريكا در حاشيه قرار گرفت و امروز كسي صحبتي از فلسطين نميكند، در حالي كه اسراييل انواع تروريسم دولتي را اعمال كرده است.
آصفي خاطرنشان كرد: دومين هنر ديگران به دنبال خودكشيدن كشورهاي ديگر است كه با يك خبرسازي در مورد ايران يا هر كشور ديگري دروغي ميگويند كه متعاقب آن رسانههاي خودي نيز آن را دنبال ميكنند كه اين بايد عكس شود و ما موضوعاتي را كه در چارچوب منافع ملي و آرماني خودمان ميدانيم در دنيا مطرح كنيم تا ديگران دنباله رو ما شوند .
سخنگوي وزارت امور خارجه افزود: نقدها نبايد كلي باشند، بدون راه حل، نقدي كه پيشنهاد منطقي در آن نباشد موجب سرخوردگي و نااميدي ميشود.
وي خاطرنشان كرد: بايد سعي كنيم پيشنهادات در چارچوب امكانات توان و واقعيتها باشد ضمن اين كه بايد كاستيها گفته شود تا نظام و دولت فكر نكند كه ارباب مردم و طلبكار مردم است، بايد نقاط قوت نيز گفته شود تا مردم هم بفهمند كه كار شده است.
آصفي در ادامه گفت: رسانهها ميتوانند در اين زمينه كمك كنند. در اين خصوص به ايسنا تبريك ميگويم به كاري شجاعانه كه صورت گرفت چرا كه ورود به كاري با حداقل امكانات ولي با جرات، توكل و اعتماد به نفس توانست به ميدان بيايد و باعث شد ديگران هم به ميدان بيايند.
- پيگيري رهنمودهاي رهبر كبير انقلاب اسلامي در سياست خارجي ايران
خبرنگار ايسنا در ابتدا با اشاره به رهنمود رهبر كبير انقلاب اسلامي حضرت امام خميني (ره) مبني بر اينكه سياست جمهوري اسلامي بايد فارغ از ديپلماسي حاكم بر جهان طراحي شود، از دكتر آصفي پرسيد كه ميزان باور و سعي در اجرايي كردن اين ديدگاه بنيانگذار جمهوري اسلامي در وزارت خارجه چقدر بوده و دستگاه ديپلماسيمان تا حصول به آن چه فاصلهاي دارد؟
سخنگوي وزارت خارجه در اين باره گفت: اظهار اين فرمايش بلند، فقط از شخصيتي مثل حضرت امام برميآيد، چرا كه ايشان يك كار بسيار سخت را در كشورمان انجام داد و جز ايشان كسي نميتوانست اين انقلاب را پديد آورد. به تعبير ايشان بقيه كارها هم عملي است، از نظر ما هم اين امر عملي، اما سخت است.
وي ادامه داد: اجراي اين فرمايش امام (ره) بسيار سخت است، اما غيرممكن نيست و اجراي آن به چند فاكتور نياز دارد، يكي از آنها اعتماد به نفس است و بايد باور كنيم كار، نشد ندارد و دوم تحمل سختيهاست؛ چرا كه صبر كه مورد سفارش است، فقط در بعضي از امور ضروري نيست، بلكه در امور اجتماعي و حكومتي هم اين امر مفيد است و اجراي كاري به قدرت تحمل ما نيز بستگي دارد.
آصفي در ادامه با بيان اين كه مسلما دستگاه ديپلماسي كشور به آن درجه از فرمايش امام (ره) نرسيده است و با آن فاصله دارد، گفت: اما در مسير درستي حركت ميكنيم و هم امام (ره) و هم مقام معظم رهبري تاكيد داشته و دارند كه ما وابستگي (كه با ارتباط منطقي داشتن فرق ميكند) را از برنامهي كاري خارج كنيم و استقلال خود را حفظ كنيم، همانطور كه در بحث پروندهي هستهيي به صراحت يا تلويحا به ما گفته ميشد، اروپاييها توان ندارند و اصل كار آمريكاييها هستند و بايد با آنها صحبت كنيم، اما در چارچوب نظام حركت كرديم.
سخنگوي وزارت امور خارجهي كشورمان با بيان اينكه بعضي مدعي بودند شايد اگر ايران در برابر آمريكا خضوع ميكرد، شرايط آسانتر ميشد، تصريح كرد: گوش سپردن به اين ادعاها اعتبار و حيثيتما را از بين ميبرد، ضمن اين كه معلوم نبود، پرونده حل و فصل شود، چرا كه اساسا همه مشكلات را آمريكا به وجود آورده و ما چارچوبي داشتيم و بايد در اين چارچوب عمل ميكرديم. در طول يكي دو سال اخير سختي كشيديم، اما نهايت به اينجا رسيديم كه خود رسانهها و مقامات آمريكايي اعلام كردند كه شكست خوردهاند.
وي با بيان اين كه اگر چه شرايط امروز در پروندهي هستهيي كشورمان آن گونه كه بايد و شايد راضيكننده نيست، گفت: با اين حال دو طرف مذاكره راضياند، بحران حل شده و همين باعث شكست آمريكا شده است. ما پيروز شدهايم، به اين معني كه توانستهايم نشان دهيم ايران دنبال تسليحات كشتار جمعي و بمب هستهيي نيست و مهمتر اينكه دنيا حق مشروعمان در استفادهي صلحآميز از اين فناوري را تاييد كند و در قطعنامه نيز به آن تصريح شده است.
آصفي ادامه داد: اين همان فرمايش امام (ره) است كه ميگويد ديپلماسي را در خارج از معيارهاي دنيا اجرا كنيد. در حالي كه معيارهاي دنيا ميگويد براي جلو رفتن كار، بايد با اين و آن، زد و بند داشت و هر چه سايرين گفتند تصديق و اجرا كرد، اما ما اين كار را نكرديم.
آصفي به مثال ديگري در زمينهي حركت در مسير رهنمودهاي حضرت امام(ره) اشاره كرد و دربارهي جنگ تحميلي، قطعنامه شوراي امنيت و عملكرد دستگاه ديپلماسيمان گفت: جدا از اجرا يا عدم اجراي قطعنامه 598 كه بحثي ديگر است، در قطعنامه متجاوز بودن صدام و عراق قيد شد كه اين كار سختي بود، زماني كه شوروي سابق طرفدار عراق بود و وضعيت آمريكا هم معلوم بود، اما عليرغم همهي اينها گزارش سازمان ملل بر بر اينكه ما مظلوم بوديم و عراق حمله كرده است، صحه ميگذاشت. خارج از چارچوب، عرف و معيارهاي شناخته شده، ما توانستيم حقي را ثابت كنيم و حرفي بزنيم، اما البته بسياري از موارد نيز بوده است كه نتوانستهايم چنين كنيم، علت آن نيز به اينكه حرف و راه غلط است، برنميگردد، بلكه مربوط به آن است كه ما هنوز به آن حد مطلوب نرسيدهايم و بايد خودمان را قوي كنيم كه اين قوت، مربوط به تقويت روحيه و امكانات ميشود.
- جذب و به كارگيري نيروها در وزارت خارجه، رابطه يا ضابطه؟
سخنگوي وزارت امور خارجهي كشورمان در پاسخ به سوالي مبني بر اين كه روند جذب نيرو در وزارت امور خارجه چگونه است و چه پاسخي به اين ابهام داريد كه انتخاب و به كارگيري نيروها در اين وزارت بعضا اسير يك چرخهي بيضابطه و به تعبير برخي رابطهيي است؟ ابراز داشت: وزارت خارجه پس از شروع انقلاب اسلامي حساسترين مركز كشور بود، خيلي از ديپلماتهاي سابقهدار رفتند، خيليها هم كنار گذاشته شدند، در واقع تصدي امور وزارت خارجه به عهدهي تعدادي جوان علاقمند، انقلابي و عاشق افتاد، اين جوانان دو دسته بودند، يك عده توانايي بالا داشتند و عدهاي هم توانايي داشتند، اما شايد براي وزارت خارجه مفيد نبودند؛ ما در ابتداي انقلاب با چنين وضعيتي مواجه بوديم و به تدريج آنهايي كه توانايي داشتند، ماندند و دستهي دوم رفتند.
وي ادامه داد: در وزارت خارجهي رژيم گذشته، به دستگاه سياست خارجي ديكته ميشد كه چه انجام دهند و چه انجام ندهند، در واقع وزارت خارجهاي نداشتيم، البته برخي نيروهاي خوب و علاقمند نيز در آن زمان مشغول كار بودند، اما صدايشان در نميآمد.
آصفي خاطرنشان كرد: ما اصلا پيش از انقلاب اسلامي در وزارت خارجه موضوع و چالشي نداشتيم، اما در طول 25 سال پس از انقلاب، وزارت خارجه متناسب با وضعيت رشد كرد و با توجه به آمار موجود، بودجه و تعداد پرسنل ما از اكثر وزارتخانههاي مشابه در ساير كشورهاي همسطحمان نيز كمتر است، در عين حال طي هشت سال گذشته، تعداد نيروهايمان را كم كردهايم و بايد گفت، اين گونه نيست كه هر شخصي به سادگي به وزارت امور خارجه وارد شده باشد.
وي در خصوص انتصاب برخي سفيران ايران در ساير كشورها كه گاهي انتخابشان سوالبرانگيز است، گفت: البته در تمام دنيا مرسوم است، يك تعداد كادر وزارت خارجه از بيرون انتخاب شوند، چرا كه وزارت خارجه نمايندهي نظام است، مثلا زماني ميخواهيم براي جايي سفيري منصوب شود كه از نظر نيرو محدوديت داريم، از بيرون استفاده ميشود، اين مسالهي عجيب و غريبي نيست، اما تلاش ما اين است كه بهترينها انتخاب شوند.
سخنگوي وزارت امور خارجهي كشورمان تاكيد كرد: ديپلماتهاي ما واقعا با توانمندي انجام وظيفه ميكنند. نميگويم از همه راضي هستيم، اما گردش كار و بازرسي نوبهاي داريم كه بر اساس آن آنهايي كه توان انجام مسووليتشان را ندارند، اگر با تذكر درست شوند، تذكر ميدهيم و اگر با تغيير درست شوند، اين كار را ميكنيم، ما نميگوييم تمام ديپلماتهايمان به صورت مطلق خوبند، اما در كليت كار، ما ديپلماتهاي توانمند و ورزيده و قوي داريم و روز به روز هم بهتر ميشويم.
وي با دربارهي اين موضوع كه چرا گاهي اوقات ديپلماتهاي ايراني در محافل داخلي مرعوب خوانده ميشوند؟ اظهار داشت: بايد توجه داشت كه ادبيات ديپلماسي با ادبيات ژورناليستي يا دانشگاهي متفاوت است، قرار نيست ديپلماتها مانند ديگران ادبيات و مفاهيم را منتقل كنند، ما به صورت ديگري حرف ميزنيم و مخاطب ما نيز حرفمان را ميفهمد، شايد مقداري از سوءتفاهمها ناشي از همين مساله باشد. ما تلاش داريم مرعوب نباشيم، قضاوت در اين باره كه آيا مرعوب هستيم يا نه، به عهدهي افكار عمومي است، ما در تامين منافع نظام جدي هستيم و ديپلماتهاي ما مثل يك سرباز عمل ميكنند، البته نميگويم مطلق هستيم، ما هم كاستي داريم و محتاج نقد و نصيحت هستيم.
سخنگوي وزارت خارجه در پاسخ به اين كه آيا ميتوان گفت همواره نيروهاي وزارت امور خارجه بر اساس توانمنديشان انتخاب شدهاند يا محدوديتهايي هم وجود داشته است؟ تصريح كرد: حتما هميشه بهترينها انتخاب نميشوند، ما تلاشمان اين است كه هميشه بهترينها انتخاب شوند، بعضي وقتها محدوديت هم داشتهايم؛ سفارش نه، اما محدوديتهايي داشتهايم. اما در نهايت اين بوده كه سياستهاي نظام به پيش برود و منافع ملي تامين شود.
آصفي گفت: من نميخواهم به طور كامل از عملكردمان دفاع كنم و بگويم نقص نداريم، ما خودمان بهتر ميدانيم چه نقصهايي داريم و اگر بخواهم وزارت خارجه را نقد كنم، ميتوانم ايراداتمان را بگويم، ما خيلي عيبهاي نهان داريم كه ديگران نميبينند و فقط خود و خدايمان ميدانيم.
وي خاطرنشان كرد: با اين حال ما در جهت درستي حركت ميكنيم و توفيقاتمان هم كم نبوده است.
- ديپلماتهاي ارشد اسبق ايران چرا كنار گذاشته شدهاند؟
آصفي در پاسخ به اين سوال كه چه عواملي باعث شد برخي افرادي كه به عنوان ديپلمات ارشد در مسؤليتهاي راهبردي به كار گمارده شده بودند به يكباره از عرصهي ديپلماسي كنار گذاشته شوند؟ ابراز داشت: ما نيروهايي را داشتيم كه توانمند بودند، بعضي از آنها خوب بودند و برخي ديگر پالايش شدند. خيلي از افراد در اول انقلاب همراه امام (ره) بودند كه خود امام آنها را كنار گذاشت، اين موضوع ممكن است در وزارت خارجه هم اتفاق بيفتد.
آصفي در پاسخ به اينكه آيا پس از 25 سال نسبت به افرادي كه در وزارت امور خارجه مشغول به كار هستند، اعتماد به وجود آمده است؟ ابراز داشت: حداقل ضريب اين اعتماد خيلي بالا رفته است و ضريب خطا به سمت پايين آمدن است.
- كارآمدي ديپلماتهاي ايران در پيگيري استراتژي كشور
سخنگوي وزارت امور خارجهي كشورمان در ادامه در پاسخ به اينكه آيا همه ديپلماتها در نقاط مختلف جهان مثل آسياي مركزي، افغانستان، آذربايجان و ... توانستهاند سياستهاي نظام را به پيش ببرند و عمق استراتژيك براي نظام ايجاد و يا آن را حفظ كنند؟ گفت: همكاريهاي اقتصادي ما با اين كشورها زياد است. همكاري ما با اين كشورها به امكانات برميگردد، در روابط بينالمللي گاهي اوقات منافعمان با ساير كشورها تلاقي پيدا ميكند و وقتي اختلافي پديد بيايد، ديگر كسي كوتاه نميآيد و اين مساله البته مقداري به كارآيي ديپلماتهايمان و به چارچوبها و امكاناتي كه در اخيتار داريم، برميگردد.
وي خاطرنشان كرد: اگر به تمام عوامل دقت شود، مشخص ميشود كه مقداري از شرايط بيرون به ما تحميل ميشود، البته قابل قبول است كه اگر در بعضي جاها افراد كارآمدتر داشته باشيم، طبيعي است كه قدري از مشكلاتمان كم ميشود.
وي يادآور شد: وزارت خارجه همانگونه كه در قانون اساسي آمده است، سياستگذار نيست، بلكه مجري سياستهاي نظام ميباشد. البته وزارت خارجه در تعيين اين سياستها نقش دارد. حتما نظر ما در خصوص سياستها تعيينكننده است، اما طبق تعريف، ما مجري هستيم نه سياستگذار.
آصفي در ادامه افزود: ما نميخواهيم زير اين شعار از مسووليتهايمان شانه خالي كنيم، ما نقصها و ضعفهايمان را هم ميپذيريم، در مواردي ما خيلي خوب جلو رفتهايم و در مواردي هم كارنامهي ضعيفي داريم. وقتي از وزارت خارجه صحبت ميشود بايد همه را با هم ديد و بعد نمره داد. عيبي ندارد در مواردي كه ضعيف هستيم، نقد شويم و پيشنهاد منطقي در چارچوب سياستهاي نظام به ما داده شود.
سخنگوي وزارت خارجهي كشورمان يادآور شد: تصميمهايي كه نظام ميگيرد، در نهايت به نفع نظام است و ما با آن مشكلي نداريم و مورد تاييدمان است، ما نميگوييم چون ما سياستگذار نيستيم، سياستهاي نظام غلط است.
آصفي در اين خصوص كه دستگاه ديپلماسي ايران چگونه منافع حداكثري كشور را تامين ميكند؟ گفت: هيچ كشوري در دنيا نميتواند منافع حداكثري خودش را در جاهاي مختلف تامين كند، بزرگترين قدرت دنيا كه از ديد نظام بينالملل آمريكاست - البته ما اين نظر را قبول نداريم - نيز در حال حاضر به منزويترين كشور جهان تبديل شده است و نميتواند منافع خودش را تامين كند، ديگر دنيا به حرفش گوش نميدهد و اين كشور به آنجا رسيده كه به جاي منطق، زور را به كار ميگيرد و به جاي اينكه دنيا را قانع كند، مخالفانش را از بين ميبرد، در حالي كه جمهوري اسلامي ايران دنبال اين هدف نيست.
وي افزود: هيچ كشوري در دنيا نميتواند منافع حداكثرياش را تامين كند، ما هم نميتوانيم، براي اينكه وقتي منافع كشورهاي مختلف در ميان است، بايد تلاش كرد كه منافع كشور تا جايي كه ميشود، حفظ گردد. اصلا ديگر در دنيا متحد استراتژيك معني ندارد، براي مثال در اجلاس همسايگان عراق يكي از متحدان استراتژيك ما يكي از مخالفان جدي ما شده بود، چرا كه منافع عربي در عراق حاكم است و تنها كشور موافق ما تركيه بود، چرا كه كشور غيرعرب بود و يا در جنگ عراق نزديكترين متحد آمريكا يعني آلمان با واشنگتن همراه نشد و در حالي كه گفته ميشد اتحاديهي اروپا داراي سياست واحدي است، در مسالهي عراق دو شقه شد.
- دپيلماتهاي ايراني يا نيروي طرف مقابل؟
از آصفي پرسيده شد كه در برخي موارد به نظر ميرسد ديپلماتهاي ما بيشتر به دنبال اين هستند كه چهرهي موجه از طرف ديگر در كشورمان ارايه بدهند، به تعبير ديگر گويي ديپلماتهاي طرف مقابل هستند تا نيروهاي خودي؟ گفت: نه اينگونه نيست و ما صريحترين مطالب را براي مسوولين ميفرستيم.
- وجود موازي كاري در عرصهي ديپلماسي و اخلالهاي ناشي از آن
وي در خصوص دستگاههاي موازي سياست خارجي گفت: دستگاههاي موازي وجود دارد، گاهي اوقات هم اين مساله خللي در كار وزارت امور خارجه ايجاد كرده و گاهي اوقات اتفاقاتي افتاده كه كمككننده نبوده، البته اين مسير به سوي حداقل شدن پيش ميرود.
سخنگوي وزارت امور خارجهي كشورمان تاكيد كرد: ما اعتقاد نداريم دستگاههاي ديگر در ايران نبايد در سياست خارجي دخالت داشته باشند، اما بر اين مصريم كه ديگران بايد سياستهاي وزارت خارجه كه مجري سياستهاي نظام است را دنبال كنند و سرخود كاري نكنند.
آصفي ادامه داد:البته بعضي وقتها بوده، مانع ايجاد شده كه خيلي از آنها با همفكري و هماهنگيهاي از پيش تمهيد شده، حل شده، در واقع دخالتها در حال كم شدن است و اميدواريم به جايي برسيم كه ديگر اين دخالتها ديده نشود.
وي در پاسخ به اينكه آيا جاهايي بوده كه به خاطر اين تداخلها منافعي از ايران سلب شده باشد يا ديگر به سادگي قابل برگشت نباشد؟ گفت: بله، بعضي وقتها دخالتهايي بوده كه كار را براي ما بسيار سخت كرده است و حركت به سمتي است كه اين دخالتها به حداقل برسد و نسبت به محقق شدن آن اميدواريم.
ادامه دارد...