مجمع جهاني تقريب مذاهب اسلامي در راستاي دستيابي به آرمانها و اهداف خود اقدام به تهيه «طرح جامع برنامه ريزي استراتژيك» نموده است.
به گزارش خبرنگار سياسي ـ خارجي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، متن كامل اين طرح دو بخشي كه به نشست بينالمللي شوراي عالي مجمع جهاني تقريب مذاهب اسلامي تقديم و مورد تصويب قرار گرفت به شرح ذيل است:
«بخش اول: مقدمهاي مشروح بر استراتژي مجمع و شامل موارد زير است:
الف - تعريفهاي ضروري
ب - خلاصهاي از چگونگي شكل گيري مذاهب
ج - خلاصهاي از علل اختلاف فقها و ساير متفكران اسلامي
د - نگاهي تاريخي به رفتار متقابل ائمه مذاهب اسلامي با يكديگر
هـ - نگاهي تاريخي به نقش حكام و منافع شخصي در برافروختن آتش نزاع بين مسلمانان و تبديل تعصب مذهب به تعصبات كشنده قومي و طائفهيي
و - نقش برخي از حكام و علما در ايجاد تقريب بين مذاهب
ز - تقريب در دوران معاصر و نقش دارالتقريب بين المذاهب قاهره
ح - چگونگي شكل گيري مجمع جهاني تقريب مذاهب اسلامي
ط - نقاط ضعف و قوت در فعاليتهاي مجمع و انديشه تقريب
ي - چشم اندازها و انتظارات از آينده حركت تقريب
مطالب فوق در آينده تنظيم خواهد شد.
فصل اول:
1- تقريب
از نظر مجمع جهاني تقريب مذاهب اسلامي، تقريب عبارت است از:
نزديك شدن پيروان مذاهب اسلامي با هدف تعارف و شناخت يكديگر به منظور دستيابي به تالف و اخوت ديني بر اساس اصول مسلم و مشتركات اسلامي.
2- وحدت اسلامي
وحدت اسلامي عبارت است از:
همكاري و تعاون پيرامون مذاهب اسلامي بر اساس اصول مسلم و مشترك اسلمي و اتخاذ موضع واحد براي تحقق اهداف و مصالح عاليه امت اسلامي و موضعگيري واحد در برابر دشمنان اسلام و احترام به التزام قلبي و عملي هر يك از مسلمانان به مذهب خود.
3- مذاهب اسلامي
مقصود از مذاهب اسلامي آن دسته از مكاتب فقهي معروف اسلامي هستند كه داراي نظام اجتهادي منجسم و مستند به كتاب و سنت ميباشند. از نظر مجمع جهاني تقريب مذاهب اسلامي اين مذاهب فقهي به رسميت شناخته شده عبارتند از: مذهب حنفي، شافعي، مالكي و حنبلي از اهل سنت و مذهب اثني عشري و زيدي و بهره از شيعه؛ و مذهب اباضي. (البته مذاهبي هستند كه يا پيرو نداشته و يا در يكي از مذاهب مذكور، مندرج ميباشند و يا به شكل آراء فردي كه مقيد به مذهب معيني نيستند عمل مينمايند.)
فصل دوم
مباني تقريب
- حركت تقريب بين مذاهب بر مباني و اصول كلي استوار است كه مهمترين آنها عبارت است از:
1 - قرآن كريم و سنت شريف نبوي دو منبع اساسي براي شريعت اسلام هستند و تمامي مذاهب اسلامي در اين دو اصل مشترك ميباشند، و حجيت ساير منابع در گرو استناد به اين دو منبع اصلي است.
2 - ايمان به اصول و اركان زير ملاك اسلاميت است:
الف - ايمان به وحدانيت خداوند تعالي (توحيد)
ب - ايمان به نبوت و خاتميت رسول اكرم حضرت محمد (ص) و سنت پيامبر به عنوان يكي از منابع اصلي دين
ج - ايمان به قرآن كريم و مفاهيم و احاكم آن به عنوان اولين منبع دين اسلام
د - ايمان به معاد
هـ - عدم انكار ضروريات دين و تسليم شدن به اركان اسلام مثل نماز، زكات روزه حج، جهاد و ...
3 - مشروعيت اجتهاد و آزادي بحث: اسلام با به رسميت شناخت اجتهاد در چارچوب منابع اصلي اسلامي اختلافات فكري را پذيرفته است. بر مسلمانان است كه اختلافات اجتهادي را امري طبيعي قلمداد كرده و به راي ديگران احترام بگذارند.
4 - وحدت اسلامي يكي از ويژگيهاي امت اسلامي در قرآن مجيد و از اصول بسيار مهم آن است. اين اصل در موارد تزاحم با اصول داراي اهميت كمتر بر آن مقدم ميشود.
5 - اصل برادري اسلامي مبنايي كلي براي تعامل بين مسلمانان است.
فصل سوم
رسالت و چشم انداز مجمع
- رسالت مجمع جهاني تقريب عبارت است از:
«ارتقاي سطح آشنايي و آگاه و تعميق تفاهم بين پيروان مذاهب اسلامي و تقويت احترام متقابل و تحكيم رشتههاي اخوت اسلامي در بين مسلمانان بدون هيچگونه تمايزي از لحاظ تعلقات فرقهاي، قومي يا ملي آنان به منظور رسيدن به امت واحده اسلامي.»
چشم انداز مجمع تقريب جهاني مذاهب اسلامي:
مجمع جهاني تقريب مذاهب اسلامي مجموعهايست متشكل از دهها تن از علماي مذاهب اسلامي از كشورهاي مختلف جهان كه به عنوان يكي از مراكز مهم منادي تقريب و وحدت در جهان اسلام شناخته شده و زمينه ساز تعامل سازنده ميان پيروان مذاهب مختلف اسلامي ميباشد اين مجمع در نظر دارد در ده سال آينده شرايط مطلوب ذيل را محقق گرداند:
1 - نزديك تر ساختن وضعيت جامعه امروز اسلامي به شرايط و وضعيت عصر رسول اكرم (ص) به عنوان الگو از جهت اخوت و برادري ديني و از بين بردن جو خصومت و تعصبات فرقهاي ميان پيروان مذاهب اسلامي.
2 - گسترش همبستگي پديد آمده ميان برخي از مذاهب اسلامي به تمامي مسلمانان و ساير مذاهب اسلامي.
3 - پذيرش و مقبوليت عمومي مسلمانان نسبت به اختلافات مذهبي برخاسته از اجتهادات ضابطه مند.
4 - الگو قرار دادن رفتار ائمه مذاهب اسلامي با يكديگر و گسترش آن در ميان پيروان امروز آنان.
فصل چهارم
زمينههاي تقريب
- زمينههاي تقريب مذاهب اسلامي تمامي ابعاد زندگي پيروان مذاهب اسلامي را در بر ميگيرد كه ميتوان به موارد زير اشاره نمود.
اعتقادات:
همه مذاهب اسلامي به اصول اعتقادي (توحيد، نبوت، معاد و ...) و اركان اسلام باور مشترك و واحدي دارند و اختلاف در فروعات آن خللي به اصل اسلام و برادري اسلامي وارد نميسازد.
فقه و قواعد آن: طبق نظر محققين وفقهاي مذاهب، مشتركات در ابواب فقهي نسبت بالايي را به خود اختصاص داده است، و اختلاف نظر در برخي مسائل فقهي نيز طبيعي و برگرفته از برداشتهاي اجتهادي فقيهان است.
اخلاق و فرهنگ اسلامي:
مذاهب اسلامي در زمينه اخلاق فردي و اجتماعي و فرهنگ اسلامي اختلافي نداشته و پيامبر اكرم الگوي اخلاقي همه مسلمانان ميباشد.
تاريخ:
بدون شك مسلمانان در وحدت مسير تاريخي اسلام در مقاطع اساسي آن اتفاق نظر دارند و اختلافات فرعي و جزيي را ميتوان در جوي آرام مطرح ساخته در موارد بسياري از آن به اتفاق نظر رسيد. به هر شكل نبايد اختلاف نظرها آثار منفي بر روند كنوني امت اسلامي بگذارد.
موضع گيريهاي سياسي امت اسلامي:
طبيعي است كه همه مسلمانان دشمنان مشتركي دارند كه ميبايست در برابر آنان همچون بيناني مرصوص و در صفي واحد استوار بايستند. ويژگيهاي امت اسلامي نيز بر اين اصل تاكيد مضاعف دارد و منعي در هيچيك از مذاهب اسلامي در اين زمينه وارد نشده است و بر رهبران و علما اسلامي و روشنفكران مسلمان است كه سياست واحدي را در برابر دشمنان در پيش گيرند.
فصل پنجم
اصول و ارزشها
مجمع جهاني تقريب مذاهب اسلامي در حركت اصلاحي خود و انجام برنامههايش به اين اصول و ارزشها پايبند است:
1- ضرورت همكاري همه جانبه در موارد مورد اتفاق مسلمانان.
2 - لزوم موضع گيري هماهنگ و واحد در برابر دشمنان اسلام.
3 - پرهيز از نسبت دادن كفر و فسق و بدعت به يكديگر، ما مسلمانان با پذيرش مشروعيت اجتهاد در چارچوب منابع اصيل اسلامي بايستي لوازم و تبعات اين اصل را هم بپذيريم و اگر يك نظر اجتهادي از ديدگاه ما خطا بود، صاحب آن را به كفر و فسق متهم نكنيم، بنابراين، آمور اختلافي را از رتبه كفر و ايمان به رتبه خطا و صواب بايد تنزل داد.
از طرف ديگر نبايد كسي را به علت لوازم سخن يا اعتقادش كه از نظر ما به انكار اصول دين منتهي ميشود، تكفير نماييم زيرا ممكن است او به اين لوازم اعتقاد نداشته باشد.
4 - برخورد محترمانه در امور اختلافي: وقتي اسلام نوعي شكيبايي ديني را در مناسبات خود با ساير اديان توصيه ميكند و از مسلمانان ميخواهد كه به مقدسات فكري و اعتقادي باطل ديگران بي حرمتي ننمايد، به طريق اولي در مناسبات بين مسلمانان، اصل اجتناب از بي حرمتي به مقدسات پيروان مذاهب اسلامي را مورد تاكيد قرار ميدهدو آنان را به معذور دانستن يكديگر در امور اختلافي دعوت مينمايد.
5 - آزادي اختيار مذهب: اصل آزادي مذهبي به عنوان يك اصل كلي در روابط فردي جريان خواهد داشت. پس هر فرد در انتخاب مذهب اسلامي خود آزاد است، سازمانها و دولتها نبايستي مذهبي را به اجبار به ديگران تحميل نمايند بلكه بايد همه مذاهب اسلامي را به رسميت بشناسند.
6 - آزادي عمل به احكام شخصيه؛ در مسايل مربوط به احوال شخصيه پيروان مذاهب اسلامي تابع مقررات مربوط به مذهب متبوع خود هستند، مگر در امور مربوط به نظم عمومي كه قوانين جاري كشور متبوع آنان كه به واسطه حكومت مشروع اداره ميشود، حاكم خواهد بود.
7 - بر اساس آيه شريفه «فبشر عباالذين يستمعون القول فيتبعون احسنه» قرآن كريم مسلمانان را به گفتگوي مسالمت آميز و بدون هياهو با كفار و اهل كتاب، براي رسيدن به حقيقت، دعوت كرده است. بنابراين بر مسلمانان بطريق اولي لازم است اختلافات خود را از طريق گفتگوي سالم و رعايت آداب آن حل و فصل نمايند.
8 - لزوم اهتمام همه مسلمانان به ابعاد عملي تقريب و تبلور ارزشهاي آن و نيز تلاش همه جانبه در راه اجراي شريعت اسلامي در تمامي عرصههاي زندگي.
فصل ششم
اهداف رسمي و سازماني
هدف رسمي 1: كمك به امر احيا و گسترش فرهنگ و معارف اسلامي و دفاع از حريم قرآن كريم و سنت پيامبر اكرم (ص)
هدف رسمي 2: كوشش در راه ايجاد آشنايي و تفاهم بيشتر بين علما، متفكران و پيشوايان مذهبي جهان اسلام در زمينههاي اعتقادي، فقهي، اجتماعي و سياسي
هدف رسمي 3: گسترش انديشه تقريب در بين انديشمندان و فرهيختگان جهان اسلام و انتقال آن به تودههاي مسلمان و آگاه كردن آنان از توطئههاي تفرقه انگيز دشمنان اسلام.
هدف رسمي 4: رفع بد بينيها و شبهات بين پيروان مذاهب اسلامي
هدف رسمي 5: كوشش در تحكيم و اشاعه اصل اجتهاد و استنباط در مذاهب اسلامي.
هدف رسمي 6: سعي در ايجاد هماهنگي و تشكيل جبهه واحد در مقابل توطئههاي تبليغاتي و تهاجم فرهنگي دشمنان اسلام بر اساس اصول مسلم اسلامي.»
انتهاي پيام