رفسنجاني در گفتوگو با رويتر: هيچ دولتي در كشور به خود حق نميدهد از حق ملت ايران در انرژي هستهيي بگذرد
حجتالاسلاموالمسلمين هاشمي رفسنجاني در گفتوگو با خبرگزاري رويتر يكي از انگيزههايش را براي نامزدي در نهمين دورهي انتخابات رياست، آشنايياش با فضاي ديپلماسي جهان توصيف كرد و آن را عاملي خواند كه ميتواند با رفع چالش جاري با غرب، به حل مسالهي بهرهگيري كشورمان از فنآوري صلحآميز هستهيي كمك كند.
به گزارش گروه دريافت خبر خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، متن اين گفتوگو كه دفتر رييس مجمع تشخيص مصلحت نظام اقدام به انتشار آن كرده، به شرح زير است:
پرسش:
جناب آقاي رفسنجاني، سوالاتم را با اين موضوع شروع ميكنم كه چرا مدت زيادي طول كشيد تا نامزدي خود را براي شركت در انتخابات رياستجمهوري اعلام كنيد؟
پاسخ:
اين مساله را بارها توضيح دادم. حقيقتا مايل بودم كه نيروهاي جديدي عهدهدار اين مسووليت شوند و ما با تجربيات خود كمك كنيم.
پرسش:
اكنون كه تصميم به حضور در انتخابات گرفتيد، فكر ميكنيد راي كافي براي پيروزي در مرحلهي اول را داريد؟
پاسخ:
نظرسنجيها به انسان اميد ميدهد، ولي نتيجهي نهايي بستگي به آراي مردم دارد.
پرسش:
جنابعالي براي دو نوبت رييسجمهور بوديد و دستاوردهايي داشتيد، چه دستاوردهايي را آن دوره نداشتيد و قصد داريد اين بار به آنها مشغول شويد؟
پاسخ:
ايران استعداد اين را دارد كه جزو كشورهاي پيشرفته دنيا باشد و هنوز فاصله داريم. بعد از جنگ براي توسعهي فرهنگي، اقتصادي، سياسي، اجتماعي، علمي و صنعتي كارهايي انجام شد. ولي در راه هستيم. ما هم در مجمع تشخيص مصلحت نظام چشماندازي را براي 20 سال آينده تصويب كرديم. اهدافي را در چشمانداز 20 ساله ديديم كه فكر ميكنم بايد در چهار برنامهي پنج ساله به آن اهداف برسيم. در آن فرض، ما مقام اول را در كشورهاي منطقه خواهيم داشت. من اين اهداف را دنبال ميكنم.
پرسش:
نظر شما دربارهي جوانان و خواستههاي آنان چيست؟
پاسخ:
با شرايطي كه امروز به خاطر انفجار اطلاعات و سرعت انتقال آنها، به وجود آمده، افكار و خواستههاي جوانان جديد است و طبعا بايد آنها را درك كنيم و به فكر امروز و آينده آنها باشيم. در درجه اول تحصيل براي جوانان مهم است و در درجه بعد مايل هستند در فضايي آزاد، آموختهها و افكار خود را مطرح كنند. از لحاظ اجتماعي تمايل به امنيت خاطر دارند كه بتوانند در فضايي امن با علاقههاي خود سرگرم باشند. جواناني كه ازدواج كردند، نياز جدي به مسكن و مايحتاج زندگي دارند. اينها هم در برنامههاي من ديده شد. الان اشتغال مناسب، خواسته جدي جوانان ماست و نگراني دارند و بايد برنامههايي براي اين مساله داشته باشيم.
پرسش:
جناب آقاي هاشمي رفسنجاني، حضرتعالي در زماني براي رياستجمهوري نامزد شديد كه شرايط دشوار است. چون در خصوص مسائل هستهيي با اتحاديهي اروپا مشغول مذاكره هستيد. ديدگاه حضرتعالي براي حل اين بحران چگونه است و چه راهكارهاي را ارائه ميكنيد؟
پاسخ:
يكي از انگيزههايم براي نامزدي اين بود كه به خاطر آشنايي از فضاي ديپلماسي دنيا، بتوانم اين مساله را براي خود و دنيا حل كنم. فكر ميكنم بايد اعتماد اروپا و حتي آمريكا را جلب كنيم كه نگراني آنها از استفادهي نظامي ما از سلاحهاي هستهيي بيجاست و آنها را مطمئن كنيم در آن مسير نيستيم.
پرسش:
اين اعتماد را چگونه ميسازيد؟
پاسخ:
بايد منطق بين ما حاكم باشد. آنها ادلهي نگرانيها را بگويند و ما آن ادله را رد و ادلهي راهكارهاي اشراف آنها را از آنچه كه در ايران ميگذرد، تامين كنيم تا مطمئن شوند در ايران خبري نيست. البته فرض ما بر اين است كه كساني كه ميگويند دنبال اعتماد هستيم، صادق باشند. در اين فرض ميتوانم كار كنم.
پرسش:
آيا فكر ميكنيد چيزي وجود دارد كه شما را تشويق كند برنامههاي هستهيي خود را متوقف كنيد؟
پاسخ:
نه، مثل اين است كه قطعهاي از خاك ايران را به بيگانگان بدهيم. چگونه ميتوانيم از حق عمومي كه ملتها براي دانش هستهيي دارند، صرفنظر كنيم؟
پرسش:
پس بحث حاكميت است.
پاسخ:
بحث حق اين ملت است. فكر ميكنم هيچ دولتي به خود حق نميدهد كه از اين حق ملت خود بگذرد و از آنها سلب كند. آن هم حقي كه مطابق مقررات بينالمللي است.
پرسش:
آيا ميفرماييد با هر هزينهاي [اين فعاليت] انجام ميشود؟ ريسك آن را در نظر نميگيريد كه به سازمان ملل ارجاع يا حمله نظامي شود؟
پاسخ:
تلاش ميكنيم كه به اين خطرها نرسد. ولي اگر طرف ما چنين افكاري داشته باشد، اين ريسك براي هر دو طرف است و طرفهاي ديگر هم در اين راه سودي نميبرند. نميشود يك طرف عاقل باشد و طرف ديگر حق را در نظر نگيرد. فكر ميكنيم داريم با عقلا مذاكره ميكنيم.
پرسش:
اشاره فرموديد كه با توجه به آشنايي به ديپلماسي جهاني نامزد شديد و احتمالا ايرانيها هم به شما رأي خواهند داد. براي حل مشكلات، مخصوصا با آمريكا چه راهكارهايي داريد؟ آيا بحث آمريكا براي شما اولويت دارد؟
پاسخ:
نميتوانيم آمريكا را نديده بگيريم. واقعيت اين است كه قدرت برتر جهان است. اتفاقا جاي تدبير همين جاست كه به گونهاي رفتار شود تا آنها را از ماجراجويي بازدارد. بايد به آمريكا بفهمانيم كه ماجراجويي در خاورميانه در مسائلي اين گونه، نميتواند منافع آنها را تامين كند. از راه منطق و حقوق بينالمللي بهتر ميتوان به هدف رسيد.
پرسش:
چگونه واشنگتن را تشويق ميكنيد كه روابطش را با شما بهبود بخشد؟
پاسخ:
اين بحث ديگري است. آمريكا هم در اين مسائل منافعي دارد و ما هم منافعي داريم. گاهي منافع مشتركي در منطقه داريم كه بايد تفهيم و تبيين شود. برخوردهاي خصمانه آمريكا با ما هم ضررهايي براي هر دو كشور و دنيا دارد. فرض ما اين است كه عقلا بر دنيا حاكم هستند.
پرسش:
آيا خوشبين هستيد كه ميتوانيد روابط با آمريكا را بهبود ببخشيد؟
پاسخ:
اين موضوع يك مسالهي جدي و باسابقهي طولاني است. قبلا كه رييس جمهور بودم، بارها در مباحث گفتم كه اگر آمريكا مايل به همكاري با ايران است، بايد حسننيت نشان دهد و ثابت كند. در دوران انقلاب و حتي پيش از انقلاب معمولا آمريكاييها در بد كردن به ايران پيشقدم بودند و كارهاي ما هميشه عكسالعمل بود. الان هم اگر مايل است با ايران رابطه داشته باشد و همكاري كند، بايد قدم اول را بردارد.
پرسش:
براي پيشقدم بودن چه انتظاري از آمريكاييها داريد؟
پاسخ:
فكر ميكنم آمريكاييها بايد به تدريج به جاي بدرفتاري با ايران، اقدامات مثبت بكنند. نبايد منتظر باشند براي هر اقدام كوچك يك عكسالعمل بزرگ ببينند. بايد مردم و مسوولان ايران احساس كنند كه آمريكا دست از خصومت قديمي برداشته است.
پرسش:
اگر بهبود روابط با قدرت برتر دنيا براي ايران مهم است، فكر نميكنيد كه اين قدم بايد از طرف ايران برداشته شود؟
پاسخ:
ما كه در اقدامات پيشقدم نبوديم. آنها جلو افتادند. در حالتي كه برنامهي اقدام خصمانه و تهاجم را عليه ما دارند، طبيعي است كه چنين اقدامي از طرف كسي كه مورد تهاجم است، اعلام ترس و ضعف است. اگر مايل هستيد، كمي به تاريخچه بدرفتاري آمريكا اشاره كنم. البته در فايل خودتان هم پيدا ميكنيد. اگر برايتان مهم است، بگويم.
پرسش:
در صورتي كه جنابعالي در رياست جمهوري پيروز شويد، بهبود روابط با ديگران در سياست خارجي اولويت دارد؟
پاسخ:
بله.
پرسش:
به نظرم شما منتظر هستيد كه آنها شروع كنند كه زمان زيادي طول خواهد كشيد.
پاسخ:
راه را نشان دادم كه اگر آمريكا ميخواهد روابطش را بهبود بخشد، راهش اين است.
پرسش:
به جز زبان بد، آيا اقدامات ديگري مثل آزاد كردن سرمايههاي بلوكهشده ايران هم مدنظر شماست؟
پاسخ:
اين را در دوره مسووليتم گفتم كه يك علامت حسن نيت اين است كه سرمايههاي بلوكهشده ما را آزاد كند كه هزينهاي براي آنها ندارد. بله، اين نشان خواهد داد كه آمريكا در تمايل همكاري با ما جدي است.
پرسش:
شايد آنها هم بخواهند كه ابتكار عمل از سوي ايران باشد. به عنوان نمونه اين حسن نيت خلع سلاح حزبالله لبنان توسط ايران انجام شود(!)
پاسخ:
مسائل لبنان به ما مربوط نيست و به خودشان مربوط است. اگر لبنانيها مايل باشند، حزبالله را خلع سلاح كنند و اگر نباشند، نگه ميدارند. چه ارتباطي به ما دارد كه حسننيت نشان دهيم؟
پرسش:
به خاطر اين كه مردم اعتقاد دارند ايران در حزبالله نفوذ دارد و اين ميتواند براي صلح در منطقه يك حركت روشن باشد.
پاسخ:
هيچوقت به آنها نگفتيم مسلح شوند و الان هم درست نيست كه بگوييم خلع سلاح شويد. اگر ملت لبنان تشخيص ميدهد كه در مقابل تجاوز اسرائيل به مقاومت نياز دارد، خودش بايد تصميم بگيرد. واقعيت صحنه لبنان اين است كه بعد از اين كه اسرائيل سالها جنوب لبنان را اشغال كرده بود، حزبالله توانست آنها را وادار به فرار كند كه افتخاري براي حزبالله و لبنان شد. اين حماسه هنوز در لبنان فراموش نشده است. در اين مورد اعمال فشار و زور عواقب بدي خواهد داشت.
پرسش:
در رابطه با اسرائيل صحبت فرمويد. الان فلسطين و اسرائيل دربارهي پروسهي صلح در حال مذاكره هستند. اگر رييس جمهور شويد، موضع ايران تغيير خواهد كرد؟
پاسخ:
فرقي ندارد. چه رييس جمهور باشم يا نباشم، يك منطق انساني و اسلامي دربارهي مسالهي فلسطين داريم. ظلم بسيار فاحش و زشتي در منطقه ما عليه مردم فلسطين اتفاق افتاد. آثارش را ميبينيد كه پنج ميليون آواره در شرايط بسيار بد زندگي ميكنند. زندگي فلسطينيها هم حتي در خاك خودشان معلوم است. راهحلهايي كه آمريكاييها و ديگران مطرح ميكنند، حقيقتا از پايههاي عقلاني و قابل اجرا برخوردار نيست. در نقشهي راه كه الان مطرح است، سرنوشت آوارگان جدي گرفته نشده است. از مساله بيتالمقدس كه بسيار جدي است، خيلي ساده گذشتند. از كنار شهركهاي مهاجرنشين در كرانه غربي خيلي ساده گذشتند. مطمئنم اگر در برههاي از زمان اين مساله مورد قبول فلسطينيها قرار بگيرد، دوباره خيلي زود شعلههاي آتش زير خاكستر سر برون ميآورند. نميتوانيد هميشه از حقوق بشر بگوييد و حقوق 9 ميليون فلسطيني را نديده بگيريد. هرچه دنيا به طرف جلو ميرود، عواطف انساني به نفع مظلومان تقويت ميشود. آنچه كه الان است، نتايج دوران استعمار رسمي تاريخ معاصر ماست. اين شيوه عمل با تفكر حقوق بشر فعلي كه خيلي از مردم آن را جدي گرفتهاند، نميسازد. البته ما دخالت فيزيكي در فلسطين نداريم و حرفهايي كه ميگويند، درست نيست. ما قضاوت انساني و اسلامي داريم و موضع ميگيريم كه موضع خود را بر حق ميدانيم و فكر ميكنيم درست است.
پرسش:
اگر رهبري فعلي فلسطين را مردم فلسطين انتخاب كرده باشند و آنها راه صلح با اسرائيل را بروند، چرا شما مخالف هستيد؟
پاسخ:
چون حق نميدانيم، ولي دخالت نميكنيم. ولي اين اتفاق نميافتد و بعد از آن، مظلومان صفحه جديدي در تاريخ خواهند نوشت. شما به عنوان يك انسان آگاه فكر ميكنيد بعد از اين، پنج ميليون انسان آواره در اردوگاهها چه خواهند كرد؟
پرسش:
نميخواهم وارد اين بحث شوم. اما اگر فلسطين بخواهد صلح مسالمتآميز را قبول كند، ايران هم ميتواند در اين مساله نفوذ داشته باشد.
پاسخ:
[خطاب به دو خبرنگار مسن] شما بگوييد كه سن شما بيشتر است.
پرسش:
با بسياري از فلسطينيهاي آواره صحبت كردم، خيليها هرگز به خانههايشان برنميگردند و بعضيها خسارت خود را ميخواهند و خيليها ميخواهند در كشورهاي ديگر باشند.
پاسخ:
همه؟
پرسش:
با پنج ميليون آنها صحبت نكردم. اما بسياري از فلسطينيها كه اهل تحقيق هستند، به اين نتيجه رسيدند كه اكثر فلسطينيها كه در كرانه باختري و غزه هستند، به خانههاي خود برنميگردند.
پاسخ:
اين راه را عادلانه ميدانيد؟
پرسش:
در موضع تصميمگيري نيستم. ظاهرا، ما داريم مصاحبه ميشويم. سؤال ديگري مطرح ميكنم.
پاسخ:
پس ميخواهيد فرار كنيد. اين سؤالات را از ديگران بپرسيد و جواب بگيريد.
پرسش:
چارهاي نداريم. فكر ميكنيد اگر رأي آورديد، تفاوت اصلي زمان رياست جمهوري شما با دورهي خاتمي چه خواهد بود؟
پاسخ:
در گذشته چندان فرق نكرد. آقاي خاتمي بسياري از سياستهاي دوران مرا دنبال كردند. اگر در دوره بعد بيايم، براي معيشت اقشار نيازمند و امنيت فردي و اجتماعي مردم و امنيت شغلي و سرمايه و توسعه ايران اهتمام بيشتري خواهم داشت. در چهار سال آينده هر رييس جمهوري با برنامهي پنج سالهاي كه در دولت و مجلس تصويب شده، سر و كار دارد. البته برنامه چهارم بر اساس سياستهاي كلي مصوب مجمع و رهبري است و طبعا تغييراتي پيش ميآيد.
پرسش:
در خصوص سياستهاي اجتماعي چه برنامهاي داريد؟ فكر ميكنيد آزاديهاي اجتماعي را بيشتر يا كمتر ميكنيد؟ فكري كنيد ايرانيها به اندازه كافي آزادي دارند؟
پاسخ:
فكر ميكنم به آزاديها و امنيتهاي فردي و اجتماعي بيشتري در جامعه نياز داريم.
پرسش:
اين آزاديها و امنيتهاي اجتماعي يعني چه؟ به پوشش خانمها و اختلاط پسران و دختران هم مربوط ميشود؟
پاسخ:
ما قانون اساسي داريم كه بايد زندگي خود را بر اساس قوانين اسلامي اداره كنيم. ولي نبايد با سليقههاي افراد تندرو رفتار كنيم كه گاهي زندگي ديگران را تنگ ميكند.
پرسش:
راجع به زندانيان سياسي و روزنامهنگاران چه نظري داريد؟
پاسخ:
چون مدتهاي طولاني با شرايط بسيار بد در زندان بوديم، متنفر ميشويم كه بشنويم كسي در زندان است. طبعا قانون كشور هم بايد مراعات شود. حكومت نبايد بيش از قانون با مردم برخورد كند و مردم هم بايد قانون را رعايت كنند. اگر قانون اشكال دارد، بايد اقدام و تلاش كرد تا اصلاح شود.
انتهاي پيام