/ميزگرد بررسي وضعيت هستهيي ايران/ كيارشي: تضمين امنيتي اروپا به ايران دور از ذهن است موسوي: نبايد چيزي را كه غرب حاضر است به خاطرش امتياز دهد، از دست دهيم
كيارشي گفت: متاسفانه از آنجايي كه حل و فصل مساله هستهييمان را به دست مرجعي غير از آژانس دادهايم، امروز بايد علاوه بر آژانس اين مرجع را هم نسبت به عملكردمان قانع كنيم. موسوي بيان ميدارد: بايد بتوانيم در بررسي سياسي مساله هستهييمان از قوانين و مجامع بينالمللي به خوبي استفاده كنيم.
محمد كيارشي و سيد خليل موسوي، نمايندگان اسبق ايران در آژانس بينالمللي انرژي اتمي در گفتوگويي تفصيلي با خبرنگار انرژي هستهيي ايسنا كه در محل خبرگزاري دانشجويان ايران انجام شد در تحليلي از فضاي فعلي حاكم بر روند مذاكرات هستهيي بين ايران و سه كشور اروپايي، بر اين عقيده كه سه كشور اروپايي در حال حاضر مرجعي به مراتب دشمنتر از مراجع بينالمللي و سياسي ديگر هستند، همنظرند. آنها بيان ميدارند كه هر چند در ابتدا در بين اولويتهاي ايران براي قراردادن ميانجياي در مسالهي هستهيي كشورمان، كشورها و گروههاي زيادي مطرح بودند كه به هر علتي در اين پروسه قرار نگرفتند، اما امروز اين سه كشور از ميانجيگري در پروندهي هستهيي ايران به طرف مذاكره تبديل شدهاند كه اين مساله كار ايران را در جهت اعتمادسازي در فعاليتهاي صلحآميزهستهيياش به مراتب دشوارتر ساخته است.
كيارشي ميگويد: اروپا و آمريكا بر حق ايران در داشتن چرخهي سوخت هستهيي تاكيد دارند، اما از سوي ديگر مطرح ميكنند كه از حق خود بگذريد و در برابر آن به شما تضمين سياسي، امنيتي و اقتصادي ميدهيم، اما آنچه كه ما در برابر ادعاهاي آنها ميگوييم اين است كه در برابر هر ضمانتي از اين حق نميگذريم و از آن دفاع ميكنيم، موسوي نيز با اشاره به تاخير آژانس بينالمللي انرژي اتمي در فك پلمب تاسيسات UCF اصفهان ميگويد: در پروتكل الحاقي كه به امضاي دولت ايران رسيده است، بحث داوطلبانه بودن اقدامي مطرح نيست، بلكه در آنجا گفتهايم، تا تصويب مجلس پروتكل را اجرا ميكنيم، بنابراين بايد منتظر بمانيم تا آژانس از تاسيسات UCF اصفهان فك پلمب كند.
محمد كيارشي، نمايندهي اسبق ايران در آژانس بينالمللي انرژي اتمي در بيان تحليل فضاي فعلي حاكم بر روند مذاكرات و پروندههاي هستهيي كشور با بيان اينكه گذشته از عملكردمان در روند مذاكرات هستهيي بايد گفت كه ايران به تكنولوژي پيشرفتهيي دست پيدا كرده است و ميخواهد اين تكنولوژي را كه بر اساس موازين بينالمللي و آژانس بينالمللي انرژي اتمي است در كشورش پياده كند، گفت: هيچ قانوني وجود ندارد كه جلوي اين امر را بگيرد و آن را براي ما ممنوع كند. آمريكا و اروپا در اين روند با توجه به حساسيتهاي جمهوري اسلامي ايران و به بهانهي نقض قوانين از سوي ايران، مساله فعاليتهاي صلح آميز هستهيي ايران را به نوعي در دنيا «پيراهن عثمان» كردند، اين در حالي بود كه پس از بازرسيهاي دقيق و بسيار از سوي آژانس تصريح شد كه عليرغم انجام خطاهايي از سوي ايران در اين زمينه، هيچ مطلبي دال بر سوء استفاده ايران از انرژي هستهيي براي مقاصد نظامي وجود نداشته است.
وي با اشاره به ديدگاه آمريكا نسبت به مساله هستهيي ايران، گفت: اما آمريكا گزارشات آژانس بين المللي انرژي اتمي پس از بازرسيها را نپذيرفت و بر اين نظر بود كه چون ايران قبلا در خصوص فعاليتهايش اطلاع رساني نكرده است، ديگر نميتوان نسبت به ايران اعتماد داشته باشيم و اين مشكل با وجود تكذيب عملي و رسمي از سوي ايران همچنان بين ايران و آمريكا وجود دارد و معتقدم قابل حل نيست.
نماينده اسبق ايران در آژانس بين المللي انرژي اتمي با يادآوري اينكه اتحاديه اروپا در برابر تهديد آمريكا به ارجاع پرونده هستهيي ايران به شوراي امنيت به عنوان ميانجي وارد عمل شد، ابراز داشت: البته معتقدم ميانجيگري اتحاديهي اروپا بيشتر به خاطر حفظ منافع دراز مدت خود در منطقه خاورميانه است، چرا كه آمريكا تا به حال به اتحاديهي اروپا اجازه نداده است تا وارد منطقه خاورميانه و خليج فارس شود.
وي افزود: آمريكا پس از سال 1972 كه انگلستان را در منطقه خليج فارس جانشين خود ساخت به هيچ كشوري اجازه ورود به اين منطقه را نداده است. حتي پس از انقلاب اسلامي، كارتر در دكترين خود در سال 1980 خطاب به شوروي سابق تهديد كرد كه هركس بخواهد وارد منطقه خليج فارس شود به معناي درگيري با منافع آمريكا است و اين كشورها را تهديد به حمله نظامي كرد.
وي با اشاره به تلاش فرانسه در جنگ تحميلي ايران و عراق به عنوان ابر قدرت اتحاديهي اروپا براي ورود به منطقه خليج فارس، گفت: فرانسه در جنگ تحميلي تسليحات بسياري را به عراق كمك كرد تا به اين وسيله در منطقه حضور پيدا كند، اما آمريكا به او اين اجازه را نداد.
كيارشي افزود: بنابراين يكي از مسائلي كه اتحاديهي اروپا به آن علاقهمند است، اين است كه شايد بتواند از طريق تعامل با ايران وارد منطقه خليج فارس شود.
وي با اشاره به ذخاير اندك نفتي اروپا گفت: ذخاير نفت انگلستان تا 10 سال آينده پايان مييابد، لذا اتحاديهي اروپا بايد درباره وابستگي خود به نفت چاره انديشي كند. حضور اتحاديهي اروپا در منطقه خليج فارس و درياي خزر در آينده نزديك الزامي است كه البته در حال حاضر آمريكا هر دو منطقه را در اختيار دارد.
نماينده اسبق ايران در آژانس بين المللي انرژي اتمي تصريح كرد: در عين حال آمريكا و اتحاديه اروپا در اين مسئله كه جمهوري اسلامي ايران به عنوان كشوري با نظام اسلامي نبايد قدرتمند شود، همچنين هدفي كه در طرح خاورميانه بزرگ دنبال ميكنند مبني بر اينكه هيچ كشوري نبايد اجراي طرح خاورميانه بزرگ آمريكا را با مشكل مواجه كند، همنظرند و يكي از كشورهاي مهم اسلامي كه ميتواند در برابر آمريكا ايستادگي كند و اجازه ندهد از 15 هزار كيلومتر آن طرف تر بيايد و در منطقه خليج فارس منابع كشورهاي اين منطقه و از جمله ايران را به خطر اندازد و منطقه را به نفع خود از نظر استراتژيك و ژئوپلتيك تغيير دهد، ايران است.
وي با اشاره به مطلب فوق ايستادگي ايران در برابر طرحها و اقدامات آمريكا در منطقه خليج فارس را حق بينالمللي آن دانست و افزود: اين حق ايران است كه در تحولات حاشيهي مرزهاي خود سهيم باشد و اجازه ندهد تحولاتي صورت گيرد كه براي آيندهاش خطرناك است.
كيارشي با بيان اينكه اتحاديهي اروپا با اين فكر كه ايران حق ندارد قدرتمند شود و به يك الگو در منطقه و دنيا تبديل شود، گفت: درست يا غلط ما اتحاديهي اروپا را به عنوان ميانجي در حل مسئله هستهيي مان انتخاب كرديم، در حالي كه امروز با دو مساله مواجهيم، يكي آژانس بينالمللي انرژي اتمي و ديگر اتحاديهي اروپا كه سنگيني اين مسئله بر روي اتحاديهي اروپا قرار گرفت.
وي افزود: متاسفانه از آنجايي كه حل و فصل مساله هستهييمان را به دست مرجعي غير از آژانس دادهايم، امروز بايد علاوه بر آژانس اين مرجع را هم نسبت به عملكردمان قانع كنيم.
اين كارشناس مسايل هستهيي با اشاره به تصميم ايران به ازسرگيري فعاليتهاي فرآوري اورانيوم در تاسيسات UCF اصفهان، گفت: با اعلام اين تصميم از سوي ايران حركتي همه جانبه از سوي آمريكا و اتحاديهي اروپا عليه ايران آغاز شد و حتي يكي از سياستمداران آلماني ايران را تهديد به حمله نظامي كرد. همچنين در اين خصوص رسانههاي غربي اين طور القاء ميكنند كه ايران تهديدات خود را عليه غرب آغاز كرده است. لذا معتقدم نام بردن از تهديد به معناي استفاده از تكنولوژي هستهيي صلح آميز از سوي ايران القاي باوري است، مبني بر اينكه استفاده از تكنولوژي صلح آميزهستهيي از طريق ايران تهديدي براي صلح جهاني است.
كيارشي با اشاره به اصرار ايران بر آغاز فعاليتهاي UCF اصفهان گفت: نهايتا اروپا اعلام كرد كه روز يكشنبه آخرين نظري را كه ايران از اتحاديهي اروپا انتظار دارد ارايه ميكند. همچنين به نظر ميآيد در طرح پيشنهادي خود علاوه بر سه گزينهي قبلي يعني پذيرفتن ايران در چرخهي تكنولوژيك فناوري هستهيي، موافقت با دريافت قطعات هواپيماسازي، همكاري در جهت ورود ايران به WTO، اتحاديهي اروپا بر دادن تضمين امنيتي به ايران در پيشنهادش ابراز رضايت كرده است، اما با توجه به اينكه تاكنون تهديد امنيتي ايران، آمريكا بوده است، پذيرفتن اينكه اتحاديهي اروپا، آمريكا را از سياست تهاجمياش در برابر ايران برگردانده است، كمي دور از ذهن است.
وي ابراز عقيده كرد: با توجه به پيمان شكنيهاي غرب و اروپا در طول تاريخ چنين تضمين امنيتي بياعتبار و غير مطمئن است.
نماينده اسبق ايران در آژانس بينالمللي انرژي اتمي در ادامه با اشاره به سخنان سخنگوي كاخ سفيد مبني بر اينكه ما به هيچ عنوان اجازه نخواهيم داد كه ايران به تكنولوژي هستهيي غير صلح آميز دست پيدا كند گفت: اروپا و آمريكا در اين امر متفقالقول هستند.
نماينده اسبق ايران در آژانس بينالمللي انرژي اتمي با بيان اينكه عليرغم تمام فشارهاي سياسي - امنيتي، اقتصادي و فرهنگي كه عليه ايران از ابتداي انقلاب اسلامي بوده است امروز ايران در مسايل منطقهيي و جهاني بسيار رشد كرده است و حرف بسياري در عرصههاي مختلف دارد گفت: معتقدم چنانچه ايران بتواند با انرژي هستهيي غير صلح آميز قدرت غير قابل تخريبي شود كه ديگر نتوانند عليه آن كاري انجام داهند، تمام منافع درازمدت غرب مورد تهديد قرار ميگيرد و ديگر نميتوان به ايران چيزي را ديكته كرد، بلكه بايد با آن كنار آمد.
كيارشي با بيان اينكه اروپا و آمريكا بر حق ايران در داشتن انرژي صلح آميز هستهيي تصريح دارند ابراز داشت: آنها اين حق را ميپذيرند اما از سوي ديگر مطرح ميكنند كه از حق خود بگذريد و ما در برابر آن به شما تضمين سياسي، امنيتي و اقتصادي ميدهيم اما آنچه كه ما در برابر ادعاهاي آنها ميگوييم اين است كه در برابر هر ضمانتي از اين حق نميگذريم و از آن دفاع ميكنيم.
سيد خليل موسوي، ديگر نمايندهي اسبق ايران در آژانس بينالمللي انرژي اتمي در ادامهي اين گفتوگوي تفصيلي با ايسنا كه در محل اين خبرگزاري انجام شد با اشاره به تصميم ايران به ازسرگيري فعاليتهاي تاسيسات UCF اصفهان و مخالفت آژانس و سه كشور اروپايي با اين تصميم گفت: بر اساس مقررات NPT كارخانهي UCF جزو پادمان هستهيي محسوب نميشود اما با امضاي پروتكل الحاقي هر فعاليتي كه در ارتباط با مساله هستهيي است تحت بازرسي قرار ميگيرد و متاسفانه ما بعد از مدتي داوطلبانه UCF اصفهان را تحت پوشش آژانس قرار داديم لذا براي خروج داوطلبانه از اين تعهد بايد توافق آژانس را داشته باشيم، يعني مثل آن است كه وقتي چيزي را به اسم امانت نزد كسي ميگذاريم براي بازپس گرفتن آن نميتوانيم راسا اقدام كنيم، بايد با اطلاع آن فرد باشد.
وي افزود: همچنين در قطعنامه 2004 آژانس اين مساله را كه هر چيزي در رابطه با مسايل هستهيي است آژانس تحت پوشش قرار دهد را پذيرفتيم، لذا مشكلي كه امروز ما با آن آژانس داريم و سه كشور اروپايي بر آن اصرار دارند، توافقنامهي پاريس و پروتكل الحاقي است.
وي در بيان برون رفت از اين مشكل، گفت: بايد ببينيم تيم مذاكره كنندهي ما در آن مقطع آيا شرطي را در توافقنامه در اين خصوص گذاشته است يا نه؟، اگر نه بايد منتظر بمانيم تا آژانس از تاسيسات UCF اصفهان فك پلمب كند.
موسوي با اشاره به اين كه آژانس تا اين لحظه هيچ گونه گزارشي مبني بر تخلف ايران از مقررات نداشته است گفت: در حال حاضر بر اساس مقررات NPT ميتوانيم كارخانهي UCF اصفهان را راهاندازي كنيم اما با توجه به امضاي پروتكل الحاقي و توافقنامه پاريس و بدون نظر آژانس نميتوانيم اين كار را انجام دهيم.
موسوي در پاسخ به اينكه در تمام مراحل مذاكرات و توافقات صورت گرفته هرگونه تعليق فعاليتهاي هستهيي داوطلبانه بوده است نه تعهدي حقوقي، گفت: در پروتكل الحاقي بحث داوطلبانه بودن نيست؛ بلكه در آنجا گفتهايم، امضا ميكنيم و تا تصويب مجلس آن را اجرا ميكنيم، معتقدم بزرگترين خطايي كه در امضاي پروتكل الحاقي شده است، همين امر است. هنگام امضاي پروتكل الحاقي بر اساس موافقتنامهي پاريس و سعدآباد ،آنجا هم گفتيم كه تاسيسات UCF اصفهان را داوطلبانه تحت پوشش آژانس ميگذاريم؛ در حالي كه ميتوانستيم اين كار را نكنيم، اما در راستاي اعتمادسازي به اين مساله تن داديم.
اين كارشناس مسايل هستهيي با بيان اينكه تمام اصرار ما در توافقات بر داوطلبانه بودن اقدامات ايران بوده است، افزود: نكتهاي كه بايد نسبت به آن اطلاع رساني شود اين است كه درست است كه داوطلبانه اقدامي را انجام ميدهيم اما ديگر نميتوانيم داوطلبانه پس بگيريم، لذا امروز بايد منتظر اجازه آژانس باشيم.
وي گفت: تاسيسات UCF اصفهان في نفسه جزو مراحل غني سازي اورانيوم و شامل مقررات آژانس نميشود، اما براي غني سازي بايد UCF اصفهان راهاندازي شود.
موسوي ادامه داد: بايد منتظر بمانيم تا آژانس بر اساس بند 3 اساسنامه اقدام به فك پلمب تاسيسات UCF اصفهان كند.
وي در خصوص فرصتها و چالشهاي پس از ازسرگيري فعاليتهاي UCF اصفهان، با سياسي دانستن عواقب احتمالي اين كار تاكيد كرد: آنچه كه امروز ايران بر آن اصرار دارد اين است كه ايران حق دارد بر اساس مقررات NPT، حقوق بشر، حق گسترش علم و توسعه انرژي فعاليت هاي هستهيي خود را از سر گيرد. اما وقتي مساله سياسي ميشود ديگر در آن حق و حقوق مطرح نيست بلكه خواستهي طرفين و يا اينكه زور چه كسي بيشتر است مطرح ميشود!
وي ابراز عقيده كرد: بايد بتوانيم در بررسي سياسي مساله هستهييمان از قوانين و مجامع بينالمللي به خوبي استفاده كنيم و اين حق را با يك تيم كارشناسي كافي استيفا كنيم، بنابراين بايد بتوانيم مساله سياسي در موضوع هستهييمان را به خوبي به طرف مذاكره كننده منتقل كنيم.
موسوي با اشاره به محدوديتهايي كه به واسطهي امضاي پروتكل الحاقي بر ايران اعمال ميشود گفت: ما پروتكل را امضا نكرديم كه دست و پاي ما در انجام فعاليتهاي هستهيي بسته شود، پروتكل الحاقي نبايد با حق حاكميت ملتها در تضاد قرار گيرد، حق استفاده از انرژي به عنوان يك انرژي پاك و سالم، در كشاورزي و علوم پزشكي و غيره از حقوق اوليه بشر است و نميتوان اين مسايل را به واسطهي امضاي پروتكل الحاقي از ملتي سلب كرد.
نماينده اسبق ايران در آژانس بينالمللي انرژي اتمي با بيان اينكه آمريكا از ابتدا دست به عيب جويي از روند فعاليتهاي هستهيي ما كرده است و هنوز نتوانسته ايرادات خود را به اثبات رساند گفت: در مقابل ما توانستهايم با اعتماد سازي خلاف ادعاهاي آمريكا را اثبات كنيم لذا از اين فرصت بايد به خوبي استفاده كرد. ما بدون استفاده از تكنولوژيهاي پيشرفته و مدرن دنيا نميتوانيم به توسعه و رشد جامعهمان كمك كنيم لذا مسالهي بود و نبود براي ما مطرح است، مسئله اين است كه اگر ايران بتواند خود را از تحريمهاي همه جانبه غرب و آمريكا بينياز كند ديگر چيزي براي جلوگيري از توسعه ايران نخواهند داشت.
همچنين كيارشي گفت: از زمان انقلاب اسلامي ما مخالفت غرب و اروپا را نداشتهايم، بلكه دشمني آنها را نسبت به خود داشتهايم.
وي در پاسخ به نگرانيهاي غرب و اروپا از دسترسي ايران به تكنولوژي و فناوري هستهيي گفت: اينكه آنها از جهش يكدفعهي ما در تكنولوژي هستهيي نگرانند، چيز عجيبي نيست، ما بر اساس يافتهها و دستاوردهاي ديگران به اين امر پرداختيم و اين براي ما افتخار است.
وي گفت: ما چارهيي نداريم آنجايي كه مسايل براي آيندهي كشور استراتژيك است، خودمان صاحب اين امر باشيم و هيچ استدلالي عليه اين استدلالان نمي تواند وجود داشته باشد.
اين كارشناس مسايل هستهيي در پاسخ به برخي انتقادات مبني بر اينكه ايران در مساله هستهيياش خود را در برابر جايگاهي قرار داده است كه توان ايستادگي ندارد و اساسا اين جايگاه خود سالهاست كه در زمينه عدم اشاعهي سلاحهاي اتمي با مشكل مواجه است با اشاره به انقلاب اسلامي گفت: ما در شرايطي انقلابمان را به سرانجام رسانديم كه رهبري در خارج از كشور بود و مردم هيچ سلاحي در دست نداشتند و حكومتي نبود در دنيا كه از ايران و انقلابشان حمايت كند و تنها با اتكاي به خداوند انقلاب صورت گرفت. بنابراين معتقدم مشكل اساسي ما ترس از قدرت غرب است. بنابراين آنچه مهم است اينكه در مذاكرات به خدا و ملتمان اعتقاد كامل داشته باشيم، اگر آنها (مذاكره كنندگان) بترسند، طرف مقابل بدون آنكه هزينهيي كرده باشد در اين روند پيروز است.
موسوي درباره پيشنهاد اروپا گفت: سوابق نشان ميدهد كه چنين پيشنهاداتي بر محور اهداف و نگرشهاي اروپا نيست و معتقدم پيشنهادي كه ايران مدنظر دارد ارائه نميشود چرا كه اگر چنين پيشنهادي ارايه شود انقلابي در طرز تفكر اروپا و آمريكا صورت گرفته است.
وي تصريح كرد: براي اثبات حقانيتمان در استفاده از تكنولوژي هستهيي بايد حقمان را با شجاعت مطرح كنيم و بخواهيم.
موسوي گفت: بر اساس بند 3 اساسنامهي آژانس كه بر حق كشورها بر داشتن انرژي صلح آميز هستهيي تاكيد دارد امروز دانش هستهيي و امكانات اجرايي آن در ايران فراهم است بنابراين طبق اساسنامه آژانس بايد در اين امر به ما كمك شود. همانگونه كه ما با آژانس قرارداد داريم آژانس هم در قبال ايران تعهداتي دارد در غير اين صورت مجلس شوراي اسلامي مان ميتواند از حق خود در تصويب پروتكل الحاقي تجديدنظر كند.
وي گفت: دولت در امضاي پروتكل الحاقي مازاد بر تعهد خود متعهد شده است چرا كه اين جزو اختيارات مجلس است.
در صورتي كه پيشنهاد اروپا مورد قبول و پذيرش ايران قرار نگيرد آنچه كه ما بايد در چنين شرايطي انجام دهيم راهاندازي UCF اصفهان است چرا كه ما نميتوانيم از آنچه كه خداوند در خاك كشورمان قرار داده است استفاده نكنيم. و در اين مسير نبايد ترسي به خود راه دهيم و از حق خود كوتاه بياييم.
وي در پاسخ به اين سوال كه دبير شوراي عالي امنيت ملي در بخشي از گزارش خود به رييس جمهور، پاسخ انتقاد برخي از كارشناسان مبني بر اينكه چرا ايران در روند مذاكرات صرفا سه كشور اروپايي را طرف مذاكره قرار داده است را بيان كرده، گفت: اينكه سه كشور اروپايي بهترين گزينه براي مذاكره است درست! اما معتقدم نبايد تمام مذاكرات را به اين سه كشور موكول ميكرديم، بلكه بايد پايه و اساس كار را بر روي آژانس قرار ميداديم و سه كشور را به عنوان واسطه قرار ميداديم، نه طرف مذاكره.
وي گفت: يك واسطه حق بيشتري از واسطهگري ندارد اما ما به سمتي رفتيم كه آنها طرف مذاكرهي ما در پروندهي هستهيي شدند.
موسوي با اشاره به اينكه حق داشتن فناوري هستهيي در قبال هيچ امتيازي قابل معامله نيست تصريح كرد: اينكه امروز غرب و اروپا پذيرفته امتيازات، اقتصادي، سياسي و امنيتي به ما دهند به اين دليل است كه ما به چرخهي سوخت هستهيي دست يافتهايم و معتقدم نبايد چيزي را كه اروپا و آمريكا حاضر است به خاطرش امتياز دهند، از دست دهيم.
گفتوگو از خبرنگار ايسنا: زهرا اصغري
انتهاي پيام