دومين نشست آسيبشناسي مطبوعات دفاع مقدس با حضور خبرنگاران،پژوهشگران و نويسندگان مطبوعاتي دفاع مقدس در فرهنگسراي انقلاب برگزار شد.
به گزارش خبرنگار «فرهنگ وحماسه» خبرگزاري دانشجويان ايران(ايسنا)، دكتر عظمائيان،عضو شوراي مركزي مجمع خبرنگاران و نويسندگان مطبوعاتي دفاع مقدس در ابتداي اين نشست گفت: بايد كارهاي خود را ارزيابي كنيم و ببينيم وجود مطبوعات دفاع مقدس چه قدر براي ما ضروري است و آيا ضرورت دارد صفحاتي به نام جبهه و جنگ يا دفاع مقدس منتشر شود؟.
وي ادامه داد:هنوز برنامههايمان آن قدر انسجام نگرفته است و بايد عناصر و افراد بيشتري براي فعاليت در اين زمينه فعاليت كنند تا بتوان از آن نتيجهاي درست گرفت.
سعيد علاميان،سردبير فصلنامه فرهنگ پايداري و دبيركل مجمع خبرنگاران و نويسندگان مطبوعاتي دفاع مقدس هم در ادامه اين نشست گفت:ما بايد به دنبال حلقه مفقوده خود در اين زمينه باشيم،حلقه مفقودهاي كه نظرات متفاوتي را در بردارد.توجه به مخاطب و نياز او يك موضوع اساسي در مطبوعات و در واقع در تمام رسانههاست و براي مخاطبشناسي يك نظريهپردازي علمي ضرورت دارد،اين بحث صرفا مخصوص دفاع مقدس نيست،بلكه بحثي قابل ارائه در كليه صفحات مطبوعات است،مثلا نميتوانيم كمبود مخاطب را بيان كنيم،چون يك نظرسنجي انجام گرفته نشان داد مخاطبان صفحه دفاع مقدس يك روزنامه كمتر از ساير صفحات مخاطب ندارد.
وي افزود:بنابراين اگر گفته ميشود صفحات دفاع مقدس روزنامهها مخاطب ندارد،پس وضعيت تمام صفحات آن همين وضعيت را دارند.
علاميان اظهار داشت:مطبوعات عامهپسند به اداره ارشاد هيچ نيازي ندارند،خودگردان هستند و روزبهروز در حال افزايش؛به اندازهاي كه تا به حال دويست و اندي مجله با پسوند يا پيشوند خانواده در نوبت دريافت مجوز انتشار قرار دارند.
وي ادامه داد: محتواي رسانهها چيزي جز تكرار مكررات نيست،اما مخاطبان خاص خود را دارد،حتي اگر در فيلمها و سريالها قضاياي عشقي تكرار شود اما تا به حال مخاطب خود را از دست نداده است.
علاميان در بحث مخاطبشناسي گفت:بايد شاكله رسانه را موشكافي كنيم و ببينيم جاي چه صفحه و پيامي در نشريه ما خالي است.
وي تصريح كرد: كل صفحات مطبوعات مخاطب دارد و حتي تكرار آن به هيچ وجه ملالآور نيست.در دفاع مقدس نيز بايد مطالبي را يافت و سوژهيابي كرد كه جاذب و مطبوعاتي باشد،چون مطلبي مثل سخنراني جايش در صفحات مطبوعات نيست. دفاع مقدس هم يك زندگي است،مثل بقيه زندگينامههايي كه از مجلات خانوادگي بيرون ميآيد.
علاميان ادامه داد:خاطره يك ژانر است و تا پنجاهمين سالگرد جنگ جاي دارد، اما باز هم بسته به خاطره و گزينش و حجم آن دارد، يعني نيازمند ظرافتهاي مخاطبيابي است خاطراتي كه تكراري نيست، جاذب است و پرخواننده.اما بعضي مواقع خاطره از جايي شروع ميشود كه سر و ته ندارد،ما هم بايد به اندازهاي كار كنيم تا در ظرف خود جاي بگيريم.پس ما خودمان بايد خود و مخاطب را بشناسيم، تقويت كنيم و در آن مورد مطالعه داشته باشيم.اين كار بيشتر به صورت يك تجربه است.
علي معصومي، مورخ و روزنامهنگار گفت: بعضي از افراد يك مشكل نظري با دفاع مقدس دارند كه بايد به صورت اساسي حل شود و زماني كه ميگوييم مساله جنگ يا دفاع مقدس تمام شده با يك مشكل نظري مواجه هستيم.
وي اظهار داشت: به نظر ميرسد فضاي دفاع مقدس را بسيار تنگ گرفتهايم،در حالي كه بايد اين فضا در يك چشمانداز بزرگ تاريخي ديده شود،چشمانداز تقابل غرب و شرق. شرق اسلامي با غرب مسيحي است. اگر اين مسائل را در قالب يه جدول تاريخي ببينيم، حرفهاي زيادي براي گفتن خواهيم داشت. اگر فرضا محور منازعات و مناقشات دو كشور را در نظر بگيريم مسلما تمام شدن آن محرز است كه اين جنگ با اين فتوحات تمام شده است، ولي دفاع مقدس ما اينگونه نبوده است.
صفحات دفاع مقدس خط مقدم فرهنگي ما براي نشر ارزشها هستند و بايد تقويت شوند،چون افرادي كه در اين زمينه فعاليت ميكنند با كل جامعه در تماس هستند و بايد به عنوان مرجع باشيم و ميتوان از ديد دفاع مقدس به موضوعات جامعه نگاه كرد. در نتيجه بايد در اين زمينه ابتكار و خلاقيت به خرج دهيم و ضعفهاي خودمان را به حساب ديگران نگذاريم.البته بعضي ضعفها به دليل نبود حمايت است.
ما كجا توانستهايم نقش اقشار مختلف مردم در دفاع مقدس را مطرح كنيم.مثلا سلسله مصاحبههايي در مورد نقش روستائيان در دفاع مقدس كه البته نبايد شعاري باشد.
محمدعلي آقاميرزايي،مسوؤل صفحه بسيج و دفاع مقدس روزنامه جوان و ويژهنامه سرو اين روزنامه نيز در ادامه نشست گفت:آمريكاييها با وجود اين كه متجاوز هستند، اما به طور مداوم در زمينههاي سينمايي و در آثارشان بودجهاي را در حالت پنهان بدون اينكه هنرمند متوجه شود اختصاص داده و به گونهاي آن را سوق ميدهد كه يك قهرمان پوشالي درست شود، ولي با اين همه حماسه در جنگ دفاعي خودمان و ويژگيهايش ميتوانيم به راحتي ثابت كنيم كه در طي 500 سال اخير، جنگ ما دفاع هشت سالهاي بوده كه مردم با دست خالي در مقابل تهاجم دشمن ايستاد، پس با اين وجود بعد از جنگ، وظيفه مسوولين و متوليان فرهنگي چيست؟
وي ادامه داد:وظيفه مسوولان و متوليان فرهنگي اين است كه اين حماسه را به نسلهاي بعدي منتقل كنند اما باز هم اشكالاتي در اين زمينه وجود دارد،فعاليت در اين زمينه به مديران و مشاوران قوي نياز دارد
حجتالاسلام فخرزاده نيز در اين نشست گفت: در وقايعنگاري جنگ هر روز موضوعات تازهتر و زيباتري كشف ميكنم كه برايم تازگي دارد،اما در يك سطحي از اطلاعات حركت كرديم كه ديگر از آن به سمت عميقتر نرفتيم و حال فرصتي پيش آمده تا لايهاي را كه روي آن حركت ميكنيم شكسته و وارد لايههاي دروني شويم.
وي ادامه داد:مخاطب ما بايد در يك شرايط علت و معلومي و معقول قرار گيرد تا بتوان در آن فضا اهميت واقعه را درك كرد.
نويد صالحي نيز با ارائه مقالهاي به بيان مشكلات موجود در صفحات دفاع مقدس روزنامهها پرداخت و گفت:چيزي كه به عنوان مشكل صفحات دفاع مقدس بيان ميشود،ريشه در مشكلات مطبوعات دارد و تا زماني كه اين مشكلات حل نشود، نتيجهاي حاصل نميشود و تا زماني كه نگاه مديران فرهنگي ما به روزنامهها خصوصي و دولتي باشد، مسلما مشكلات مطبوعات نيز وجود خواهد داشت، مشكلاتي كه در صفحات مختلف مطبوعات تقسيم ميشود.
وي افزود:صفحات جبهه و جنگ بعد از پايان جنگ خوشبختانه يا متاسفانه درآمدزايي نداشتهاند و در عين حال نيز روزنامههاي خصوصي چون در حال صرف هزينه هستند و بايد درآمد داشته باشند، بنابراين وجود اين صفحات را نميپذيرند و اين چالش اوليه پيش روي صفحات دفاع مقدس است. اين صفحات حمايت نميشوند نه معنوي و نه مادي؛ حتي زماني كه مسوول صفحه و خبرنگار جبهه و جنگ مشكل مالي دارند وقتي براي به روز كردن صفحهاش نميگذارد، حتي در مقام قضاوت نيز نميتوان هيچ يك از اين صفحات را به روز خواند.
صالحي همچنين سوال كرد: ما چه قدر بر روي ذهن و درخواستهاي مخاطب خود كار كردهايم؟ آيا مطلبي كه ارائه ميدهيم با تفكرات مخاطب ما يكي است؟ به نظر من هنوز تنها مخاطبان سنتي خود را داريم كه زمان جنگ هم بودهاند و هيچ مخاطب جواني جذب نكردهايم آيا تا به حال صفحهبندي صفحات دفاع مقدس تغييري داشتهاند آيا هيچ كار گرافيكي به روزي داشتهايم يا ويرايش مطالب و عكسهايمان آنقدر جذاب بودهاند كه مخاطب جذب كند، به اين موارد هيچ يك از سردبيران و مسوولان روزنامهها توجهي نميكنند چه برسد به روزنامههاي دولتي و چه روزنامههاي خصوصي.
وي صفحات جبهه و جنگ را به نوعي يك ويترين مناسبتي دانست كه تنها در سالروز مناسبتها كار ميشود.
صالحي تاكيد كرد :مسولان اين صفحات بايد در اين زمينه كار تحليلي انجام دهند و مخاطبشناسي كنند، چون بزرگترين چالش پيش روي م خواست مخاطبان است كه بايد حل شود و اگر قرار بر آسيبشناسي در اين زمينه است حتي اگر امكان تعطيلي اين صفحات براي شش ماه هم باشد بايد پس از تعطيلي فقط كار تحقيق و پژوهش در اين زمينه انجام شود. تحقيق و پژوهش نياز امروز صفحات دفاع مقدس است، نيازي كه همياري مسوولين صفحه و خبرنگاران دفاع مقدس را با هم ميطلبد.
انتهاي پيام