محبوبه سلطانی در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: نمیتوان گفت در مشهد به طراحی لباس اهمیتی داده نمیشود یا لباسها برای هر کاراکتر بهدرستی انتخاب نمیشوند. نسبت به گذشته، به نظر میرسد طراحان لباس باسوادتر شدهاند و اتفاقات مثبتی روی صحنه در حال رخ دادن است؛ بهگونهای که هنگام تماشای نمایش، نقشها درست پرداخت و لباسها نیز متناسب با شخصیتها انتخاب شدهاند.
وی افزود: با این حال، محدودیتهایی وجود دارد که نهتنها در مشهد، بلکه حتی در تهران نیز دیده میشود. یکی از مهمترین آنها، نبود بودجه مناسب، بهویژه برای نمایشهای فاخر است. در چنین شرایطی، گاهی طراح مجبور میشود از ایده و طراحی اصلی خود عبور کرده و به سمت استفاده از لباسهای آرشیوی برود. این در حالی است که در مشهد آرشیو کاملی برای لباسهای نمایشی وجود ندارد و دلیل آن نبود فضای مناسب برای نگهداری اصولی لباسها است.
این طراح لباس ادامه داد: این مسئله سابقهای طولانی دارد، به طوری که سالها پیش در جلسهای که انجمن هنرهای نمایشی استان برگزار کرده بود نیز مطرح شد. جای تأسف دارد که سالانه تعداد زیادی تئاتر در مشهد روی صحنه میرود و این حجم از لباس طراحی میشود، اما هیچ آرشیو مشخصی برای نگهداری آنها وجود ندارد. حتی لباسهایی که برای مناسبتهای مختلف، ازجمله برنامههای عیدانه شهرداری طراحی میشود، شامل طیف گستردهای از دورههای تاریخی طراحی شده است که برای نمایشهای دیگر قابل استفاده هستند. همچنین متاسفانه پس از پایان پروژه یک نمایش، لباسها توسط ارگانها تحویل گرفته میشود یا در پروژههای خصوصی نیز به درستی نگهداری نمیشوند. در نهایت، تنها تعداد اندکی از این لباسها ممکن است سالم باقی بماند و قابل استفاده مجدد باشد.
سلطانی با تأکید بر لزوم ایجاد زیرساخت مناسب گفت: بسیار مطلوب است که انجمن هنرهای نمایشی استان یا حتی انجمن سینمای جوان ایران، یک سوله یا فضای مشخص در اختیار داشته باشند تا لباسها، اکسسوریها و حتی وسایل صحنه، در آن آرشیو شود و حتی میتواند به صورت اجارهای مورد استفاده قرار گیرد و به منبع درآمدی برای همان مجموعه تبدیل شود؛ درآمدی که دوباره صرف طراحی و تولید لباسهای جدید شود.
وی درباره مشکلات مالی در روند طراحی لباس گفت: بارها شاهد این موضوع هستیم که به دلیل کمبود بودجه از طراحان لباس خواسته شده که از لباسهای شخصی بازیگران برای اجرا استفاده شود یا حتی به سمت استفاده از لباسهای دست دوم برویم. این اتفاق برای یک طراح خوشایند نیست؛ چراکه طراح با تحلیل دقیق نمایشنامه، خواندن جزئی نقشها و بررسی موقعیت صحنه، ایدهای مشخص در ذهن دارد و تلاش میکند لباسی طراحی کند که بازیگر با پوشیدن آن، ارتباط درستی با نقش برقرار کند و تماشاگر نیز بتواند این ارتباط را درک کند.
این طراح لباس افزود: متأسفانه به دلیل افزایش شدید هزینهها، از جمله قیمت پارچه و دوخت، این ایدهها بهطور کامل اجرا نمیشود و شاید تنها ۴۰ تا ۷۰ درصد از آنچه در ذهن طراح است، در نهایت روی صحنه محقق شود. با این حال، شرایط اقتصادی باعث شده تا این مسئله قابل درک باشد. دیر پرداخت شدن دستمزد طراحی و اجرای لباس نیز از دیگر مشکلات است که باعث ایجاد فشار زمانی میشود؛ البته این مسئله تقصیر تهیهکنندگان نیست و بیشتر شرایط اقتصادی باعث شده این اتفاق بهندرت رخ دهد.
سلطانی اضافه کرد: در برخی آثار، انتخاب درست طراح توسط کارگردان یا تهیهکننده نتیجه خوبی به همراه دارد. طراحی لباس بسته به فضای نمایش متفاوت است؛ گاهی نمایش فضایی سورئال و جادویی دارد که نیازمند تحلیل نمایشنامه و گفتوگو با کارگردان است و گاهی بر اساس یک داستان رئال شکل میگیرد که در این صورت طراح باید به آرشیوهای پژوهشی مانند عکسها، فیلمها و آلبومها مراجعه کند تا بتواند لباس مناسبی طراحی کند.
وی با اشاره به چالشهای موجود در حوزه طراحی لباس تئاتر اظهار کرد: واقعیت این است که نمیتوان گفت تعداد زیادی طراح لباس باسواد و متخصص در این حوزه فعال هستند و اگر هم وجود داشته باشند، تعدادشان انگشتشمار است. از سوی دیگر، برخی کارگردانها به دلایل مختلف از جمله محدودیتهای مالی، ترجیح میدهند بهجای استفاده از طراح حرفهای، طراحی لباس را به یکی از اعضای گروه بسپارند.
این طراح لباس ادامه داد: البته این موضوع از یک منظر میتواند فرصتی برای پرورش طراحان لباس جوان باشد تا جسارت ورود به این عرصه را پیدا کنند، اما به شرط آنکه افراد درست انتخاب شوند و زمانی که مسئولیت طراحی به آنها سپرده میشود، به سمت مطالعه و پژوهش بروند. طراحی لباس صرفاً به معنای زیبایی بصری نیست؛ زیبایی تنها یک بخش ماجراست و انتخاب منطقی، درست و متناسب لباس برای شخصیت نمایشی اهمیت بیشتری دارد.
سلطانی با اشاره به وضعیت دوخت لباسهای نمایشی در مشهد گفت: در مشهد خیاطان بسیار توانمند و باتجربهای فعالیت میکنند، اما مشکل اصلی نبود کارگاههای مجهز و تخصصی است؛ خیاطان امکانات لازم برای اجرای لباسی را که طراح در ذهن دارد، در اختیار ندارند. همچنین گاهی طراح با لباسی مواجه است که ماهیت تاریخی دارد؛ به طور مثال از جنس چرم سنگین است یا به دوخت خاصی نیاز دارد. در چنین شرایطی، طراح مجبور میشود به دنبال افراد و کارگاههایی بگردد که بتوانند این نوع لباسها را در زمان کوتاه تحویل دهند. طبیعی است که این کارگاهها اجرت بالاتری دریافت میکنند و همین موضوع فشار مضاعفی به روند تولید وارد میکند.
وی تأکید کرد: وجود یک کارگاه مجهز و تخصصی برای اجرای لباسهای سنگین نمایشی، میتواند بسیاری از این نگرانیها را برطرف کند؛ کارگاهی که هر زمان طراح به آن مراجعه میکند، بداند مجموعهای حرفهای وجود دارد که شرایط کار را میشناسد و میتواند لباس مورد نظر را با سرعت و کیفیت مناسب آماده کند.
این طراح لباس در ادامه گفت: واقعیت این است که من هیچگاه آرشیو بزرگی نداشتهام که هنرمندان بتوانند به راحتی از آن استفاده کنند. با اینکه در دورههای مختلف تاریخی لباسهای زیادی طراحی کردهام و اغلب کارها کامل و دقیق بوده، اما این لباسها هرگز در اختیار من باقی نماندهاند و بسیاری از آنها پس از اجرا به ارگانها یا گروههای دیگر تحویل داده شدهاند.
سلطانی تصریح کرد: امیدوارم در پروژههای آینده، بودجهای که برای طراحی و اجرای لباس در نظر گرفته میشود واقعبینانهتر باشد؛ بهگونهای که طراح هنگام انتخاب پارچه ایدهآل و متناسب با شخصیت، دچار تردید و اجبار به حذف گزینه مناسب نشود و مجبور نباشد صرفاً به دلیل قیمت بالا، از پارچهای که بیشترین نزدیکی را به شخصیت دارد صرفنظر کند و به سراغ گزینهای ارزانتر و کمتناسبتر برود.
انتهای پیام