تاثیر کاهش بارشها طی سالهای اخیر روندی فزاینده داشته و تابستان امسال بسیاری از مناطق کشور را با تنش آبی جدی مواجه کرد؛ البته این تنشها در برخی از مناطق کشور مانند استان خشک و کویری یزد، قدمتی نزدیک به دو دهه دارد به طوری مردمان کویر سالهاست که خشکسالیهای متوالی را تحمل میکنند.
هرچند مردم دیار «قنات، قنوت و قناعت» این شرایط سخت اقلیمی را از طریق همزیستی با طبیعت از نیاکان خود فراگرفته و همچنان آن را در سینه حفظ کردهاند ولی بارشهای اندک و خشکسالیهای متوالی باعث شده که کشاورزان این دیار پیشروتر از سایر نقاط کشور از سالها قبل به دلیل کم آبی به سمت تغییر روشهای کشت و اصلاح الگوی کشت با توسل به کشتهای جایگزین بروند.
سازمان جهادکشاورزی استان نیز به عنوان متولی این حوزه با کمک مراکز علمی و تحقیقاتی مانند مرکز ملی تحقیقات شوری که در همین استان نیز مستقر است، رشد و تکثیر گونههای کم آبخواه و مقاوم با خشکی که مورد بررسی قرار داده و آنها را به کشاورزان معرفی کند.
البته در فرایند اصلاح الگوی کشت استان علاوه بر موارد ذکر شده، عواملی مانند ارزش غذایی بالا و توجیه اقتصادی محصولات نیز مدنظر بوده ولی هرچند سوق یافتن بخشهای از کشاورزی استان به این سمت به نوعی تضمین کننده آینده کشاورزی یزد و اقتصاد کشاورزان بوده، هنوز هم بسیاری از کشاورزان ناآشنا با این رویهی جدید هستند.
کشاورزان یزدی موفق در اصلاح الگوی کشت
عبدالله عزیزیان مدیر امور زراعت سازمان جهادکشاورزی استان در همین رابطه در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: هرچند کاشت برخی محصولات استراتژیک مانند گندم، ذرت و جو برابر با ابلاغیههای کشور در استانها همیشگی است ولی هدایت کشاورزی استان به سمت گیاهان کم آبخواه و مقاوم در برابر خشکی با توجه به شرایط اقلیمی و آب و هوای یزد یک سیاست گریزناپذیر است.
وی با اشاره به همکاریهای جهادکشاورزی استان با مراکز علمی و تحقیقاتی در این خصوص، گفت: هرچند اعتقاد جهادکشاورزی بر توسعه گیاهانی است که در نقاط مختلف استان توان زنده ماندن و رشد را داشته باشند ولی توسعهی گونههایی مانند ارزن پادزهری، کوشیا و کینوا در استان نیز مورد اهتمام است.
عزیزیان از جمله این گونههای بومی به محصول خارشتر اشاره و تصریح کرد: گیاه خارشتر علاوه بر کمآب خواه بودن، دارای علوفهای با درصد بالای پروتئین و قابل رقابت با یونجه است لذا توسعه مزارع خارشتر در دستور کار استان قرار دارد و شهرستان بهاباد میتواند به قطب تولید آن در استان تبدیل شود.
وی از این گیاه به عنوان یک کارخانه برداشت محصول برای کشاورزان یاد کرد و گفت: این گیاه که چند بار در سال قابل برداشت است، نه تنها علوفه محبوب دامها بلکه دارای مواد غذایی مورد علاقه زنبور عسل است و کشورهای عربی از طرفداران آن هستند.
توسعه کشتهای دیم در استان کویری یزد
زارعیان یکی دیگر از اقدامات صورت گرفته در استان را توزیع حدود پنج تن بذر گندم دیم در مناطق پربارش کرخنگان و چنارناز در شهرستان مروست ذکر کرد و گفت: براساس بررسیهای انجام شده، میزان بارندگی معمول این مناطق جهت آبیاری این نوع گندم کافیست و نهایتاً تنها به یک آبدهی تکمیلی نیاز دارد که از طریق قنوات موجود در ارتفاعات منطقه، قابل استحصال است.
وی در همین رابطه خاطرنشان کرد: امسال برای اولین بار کاشت این گونه گندم حتی در زمینهای بلااستفاده کشاورزان منطقه صورت گرفته که در صورت وجود بارندگی مناسب، این گونه نه تنها در تولید دانه بلکه جهت تامین علوفه دامها مطلوب خواهد بود.
مدیر زارعت جهادکشاورزی استان از دیگر اقدامات صورت گرفته در حوزه اصلاح الگوی کاشت در استان را پرورش گیاه کنگر که از گیاهان بومی منطقه است، برشمرد و اعلام کرد: به دنبال استقبال کشاورزان استان از این گیاه، مقادیری از بذر این گیاه مقاوم از سوی جهادکشاورزی در اختیار کشاورزان قرار گرفته تا با کشت آنها در زمینهای رها شدهی خود، از آن منتفع شوند.
وی با تاکید بر این که بسیاری از کشاورزان استان امکانات کاشت برخی از این گونههای جایگزین را در اراضی کشاورزی خود دارند ولی آشنایی کافی را درخصوص نوع گیاه سازگار با منطقه زیستیشان ندارند، گفت: جهادکشاورزی استان ضمن گسترش برنامههای ترویجی در این رابطه، حمایت از توسعه و کاشت علوفههای نامتعارف را نیز در دستور کار خود قرار داده است.
زارعیان ادامه داد: برنامه تولید علوفه خارج از فصل با کاشت مندابجو، جو چغندر و تشویق کشاورزان به کشت آنها در زمینهای رها شده از جمله برنامههای جهادکشاورزی در این زمینه است.
بهرهوری حداکثری از کشاورزی در شرایط قهر طبیعت
مدیر امور زراعت جهادکشاورزی استان در بخش دیگری از سخنانش با اشاره به شرایط فعلی و قهر طبیعت و تاکید بر سازگاری بخش کشاورزی با این شرایط، بر اهتمام جهادکشاورزی به بهرهوری حداکثری از وضعیت کنونی تاکید و تصریح کرد: به عنوان نمونه با توجه به وجود دیمزارهای مناسب مجاور قنوات در اکثر شهرستانهای استان، کاشت گیاهان دارویی در این اراضی مورد اهتمام جهادکشاورزی استان است.
وی از توزیع بذر گیاه آنغوزه بین کشاورزان و آبیاری با بارندگیهای معمول در این مناطق خبر داد و گفت: تولید بهترین آنغوزه در شهرستانهای تفت، خاتم، مهریز و مروست ماحصل این اقدام بوده به طوری که سازمان در در نظر دارد این نوع کشت را در شهرستانهای اردکان و میبد نیز توسعه دهد.
زارعیان در همین رابطه به جذب سرمایهگذار غیربومی با توجه به کیفیت بسیار مطلوب آنغوزه برخی مناطق استان جهت توسعه این کشت اشاره و بیان کرد: این گیاه علاوه بر منفعت و سود اقتصادی جهت کشاورزان استان، برای کشور نیز ارزآوری به دنبال خواهد داشت.
وی از کشت گیاهان غیربومی مناسب با شرایط استان نیز خبر داد و گفت: کاپاریس نوع دیگر از گیاه است که توانسته در آب و هوای یزد دوام آورده و رشد کند و معتقدیم توسعه کشت این محصول میتواند آینده کشاورزان استان را قطعاً تضمن کند.
مقاومت کشاورزان به کشت محصولات پرآبخواه
این مسئول علت اصلی بها ندادن به این گیاهان در کشورمان را ناآگاهی در رابطه با ارزش آنها و همچنین مقاومت کشاورزان به کشت گیاهان قدیمی دانست و در این باره گفت: راه نجات از وضعیت فعلی تنها آگاهی دادن به کشاورزان از ویژگیهای این گیاهان کم آبخواه و استفاده از دیمزارهاست.
وی با تاکید بر این که هدف جهادکشاورزی از این رویکرد به هیچ وجه منع کردن کشاورزان از کشت بذر اصلی آنها نیست، ابراز کرد: کشاورزان میتوانند تنها با یک مرتبه نمکاری زمین بلااستفاده خود، کاشت این گیاهان را امتحان کنند تا به اهمیت این گونهها پی برده و از منافع اقتصادی آن بهرهمند شوند.
زارعیان برنامههای جهادکشاورزی استان را در سه بخش کوتاهمدت، میانمدت و بلندمدت دستهبندی و تصریح کرد: براساس برنامه کوتاهمدت، با کاشت این گیاهان تلاش شده تا به علوفه مورد نیاز دست یابیم و در برنامه میانمدت سعی داریم با تحقیقات و تکثیر گیاهانی مثل خارشتر، ارزن پادزهری و کنگر به تولید انبوه آنها برسیم و در برنامه درازمدت نیز اگر شرایط اقلیمی نامناسبتر از وضعیت کنونی شود، حداقل محصولاتی برای کاشت در این شرایط خواهیم داشت.
مدیر امور زارعت سازمان جهادکشاورزی استان در پایان نیز با تاکید بر این که کشاورزی در استان یزد باید با بالا بردن آگاهی کشاورزان، انجام وظیفه توسط کارشناسان ذیربط و حمایت دولت حفظ شود، تصریح کرد: حجم بسیار زیادی از آبی که هماکنون برای کشاورزی استان در حال استفاده است، فقط و فقط به همین منظور کارایی دارد و قابل استفاده در سایر بخشها نیست ولی در عین حال معتقدیم باید با بهبود عملکرد در واحد سطح و اصلاح مواد آلی خاک، بخش کشاورزی را متحول کنیم.
انتهای پیام