به گزارش ایسنا، روزنامه «العربی الجدید» در گزارشی نوشت: خروج نیروهای آمریکایی از سوریه دیگر در حد گمانهزنی باقی نمانده و به مرحله اجرا رسیده است. روزنامه والاستریت ژورنال ماه گذشته از نزدیک بودن این تحول خبر داده بود. در همین چارچوب، نیروهای آمریکایی طی ماه گذشته از پایگاه الشدادی در حومه حسکه به سمت اربیل در اقلیم کردستان عراق عقبنشینی کردند و چند روز پیش نیز پایگاه التنف واقع در مثلث مرزی سوریه، عراق و اردن، به وزارت دفاع سوریه تحویل داده شد. این پایگاه با هدف مبارزه با داعش و آموزش نیروهای معارض سوری از جمله «ارتش آزاد سوریه» تأسیس شده بود.
پایگاه التنف که موقعیتی راهبردی دارد، پس از پیشروی ارتش سوریه برای کنترل استانهای منطقه جزیره ــ بهویژه دیرالزور و حسکه که میزبان پایگاههای آمریکایی بودند ــ تخلیه شد. این پایگاه در دورهای میزبان بیش از ۲۵۰۰ نظامی آمریکایی بود، اما شمار آنها در سالهای اخیر به حدود ۱۲۰۰ نفر کاهش یافته بود. این نیروها از پشتیبانی لجستیکی مهم و حمایت پایگاههای آمریکا در اقلیم کردستان عراق برخوردار بودند.
بر اساس ارزیابیها، راهبرد کنونی واشنگتن مبتنی بر خروج تدریجی و مرحلهای است که به دو عامل بستگی دارد؛ نخست، میزان قدرت و تهدید فعلی و آتی داعش و دوم، توانایی ارتش و نیروهای امنیتی سوریه برای مهار و پیشگیری از فعالیتهای این گروه.
منابع سوری اعلام کردهاند ارزیابی آمریکا از شرایط کنونی مثبت است؛ بهویژه پس از آنکه نگرانیها درباره ایجاد خلأ امنیتی با کاهش نقش «قسد» فروکش کرد و سوریه در نوامبر گذشته به ائتلاف بینالمللی مبارزه با تروریسم پیوست.
پیش از خروج از سوریه، آمریکا پایگاه عینالاسد در استان الانبار عراق را در ژانویه به دولت عراق تحویل داده بود؛ پایگاهی مهم که آخرین مقر نیروهای ائتلاف به رهبری آمریکا در غرب عراق به شمار میرفت. پیشتر نیز پایگاه الحبانیه در سال ۲۰۲۰ واگذار و نیروهای آمریکایی بهتدریج در پایگاههای اقلیم کردستان تجمیع شده بودند.
تحلیلگران نظامی سوری این همزمانی خروج از سوریه و عراق را از دو منظر ارزیابی میکنند؛ نخست، هزینهبر بودن حضور آمریکا در این دو کشور بدون دستاورد امنیتی چشمگیر در مبارزه با داعش و دوم، کاهش نگرانیها از نفوذ کشورهای دیگر پس از سقوط حکومت بشار اسد.
«دونالد ترامپ» رئیسجمهور آمریکا در دوره نخست ریاستجمهوری خود (۲۰۱۷ تا ۲۰۲۱) پس از عملیات «چشمه صلح» ترکیه در اکتبر ۲۰۱۹ علیه قسد، تلاش کرد نیروهای آمریکایی را از سوریه خارج کند، اما با مخالفت برخی مقامات از جمله برت مکگورک روبهرو شد. ترامپ در آن زمان به دلیل نگرانی از بازگشت داعش یا تسلط دولت اسد بر منطقه، از تصمیم خود عقبنشینی کرد؛ عواملی که بهگفته کارشناسان، اکنون تا حد زیادی از میان رفتهاند.
منابع مطلع سوری تأکید دارند که تکمیل روند خروج آمریکا منوط به انتقال حدود هفت هزار زندانی وابسته به داعش از زندانهای حسکه به عراق است؛ مأموریتی که نیروهای آمریکایی پس از پیشروی ارتش سوریه در منطقه جزیره برعهده گرفتند. مقامهای آمریکایی و عراقی اعلام کردهاند این روند حداکثر ظرف یک ماه تکمیل خواهد شد.
همزمان، گسترش استقرار نیروهای دولتی سوریه در منطقه جزیره و هماهنگی امنیتی با عراق و آمریکا، خطرات ناشی از داعش را به میزان قابل توجهی کاهش میدهد؛ بهویژه آنکه روند تخلیه اردوگاه الهول و بازگرداندن خانوادههای اعضای داعش به کشورهایشان آغاز شده و قرار است حدود ۲۵۰۰ زندانی باقیمانده نیز در سوریه محاکمه شوند.
با این حال، خروج از سوریه و عراق به معنای پایان حضور نظامی آمریکا در خاورمیانه نیست. حدود ۳۰ هزار نظامی آمریکایی در پایگاههایی در کشورهای حوزه خلیج فارس، بهویژه قطر، بحرین، کویت و امارات مستقر هستند. پایگاههای ثابت، ناوها و ناوهای هواپیمابر نیز بخشی از این حضور را تشکیل میدهند و شمار و مأموریت نیروها بهطور مستمر تغییر میکند.
همچنین گزارشهایی از سوی خبرگزاری رویترز در نوامبر گذشته منتشر شد که از احتمال ایجاد یک پایگاه آمریکایی در نزدیکی دمشق خبر میداد؛ اقدامی که در چارچوب بازتنظیم روابط راهبردی دمشق و واشنگتن پس از سقوط اسد ارزیابی میشود.
در همین حال، مقامات آمریکایی از تغییر تمرکز راهبردی این کشور به شرق آسیا سخن گفتهاند. «مارکو روبیو» وزیر خارجه آمریکا چین را «خطرناکترین و قدرتمندترین رقیب» ایالات متحده توصیف کرده است؛ موضعی که پیشتر از سوی آنتونی بلینکن نیز مطرح شده بود.
کارشناسان معتقدند خروج آمریکا از سوریه لزوماً به معنای کاهش نفوذ این کشور در منطقه نیست، بلکه میتواند بازآرایی حضور و تمرکز بر اولویتهای جدید را نشان دهد. در عین حال، برخی تحلیلگران اروپایی احتمال میدهند این تحول به تقویت نقش اروپا و روسیه در حوزههای تسلیحاتی، آموزشی و مدیریت بحرانهای منطقهای بینجامد؛ موضوعی که با افزایش سفرهای مقامهای نظامی و امنیتی به کشورهای منطقه همراه شده است.
انتهای پیام