بنا به ادعای فولاد ایرانیان ، در ماههای اخیر، فعالان بازار آهن با ترکیبی از رکود تقاضا، رشد هزینههای تولید و بیثباتی سیاستهای صادراتی مواجه بودهاند؛ شرایطی که زنجیره تأمین فولاد از تأمین مواد اولیه تا توزیع داخلی و صادرات را تحت فشار قرار داده است. در این گزارش، وضعیت تأمین و توزیع آهنآلات در بازار امروز ایران را بهصورت تحلیلی بررسی میکنیم.
تأمین مواد اولیه و محدودیت انرژی؛ نقطه شروع فشار در زنجیره فولاد
زنجیره تأمین آهنآلات از سنگآهن، گندله و آهن اسفنجی آغاز میشود و درنهایت به تولید شمش، میلگرد، تیرآهن و سایر مقاطع میرسد. هرگونه اختلال در این حلقههای اولیه، مستقیماً بر قیمت آهن الات اثر میگذارد.
اگرچه ایران از تولیدکنندگان بزرگ فولاد در منطقه محسوب میشود، اما تولید پایدار با چالشهایی همراه است. محدودیتهای انرژی، بهویژه در دورههای اوج مصرف برق و گاز، باعث کاهش ظرفیت تولید برخی کارخانهها شده است. کاهش عرضه شمش در چنین شرایطی، بلافاصله بازار مقاطع بهویژه قیمت و وزن تیرآهن و میلگرد را تحت تأثیر قرار میدهد.
از سوی دیگر، واردات برخی اقلام حیاتی مانند الکترود گرافیتی و فروآلیاژها همچنان وابسته به شرایط ارزی و محدودیتهای بانکی است. تنشهای سیاسی و دشواری نقلوانتقال ارز، هزینه تأمین این مواد را افزایش داده و بهای تمامشده تولید را بالا برده است.
تأثیر تورم بر قیمت آهن امروز و هزینه توزیع
تورم مزمن اقتصاد ایران یکی از مهمترین عوامل افزایش قیمت آهن در بازار داخلی است. رشد هزینههای دستمزد، قطعات یدکی، تعمیرات خطوط تولید، خدمات مالی و مالیات، مستقیماً در قیمت نهایی محصولات فولادی منعکس میشود.
اما فشار تورم تنها در کارخانه متوقف نمیشود. شبکه توزیع نیز با افزایش هزینههای انبارداری، سرمایه در گردش و مالیات روبهروست. بسیاری از بنکداران ترجیح میدهند موجودی انبار خود را کاهش دهند تا ریسک خواب سرمایه را کم کنند.
همچنین، در شرایطی که تورم عمومی اقتصاد همچنان در سطوح بالا قرار دارد، قدرت خرید فعالان ساختمانی کاهش یافته و خریدها به شکل مرحلهای و حداقلی انجام میشود. این رفتار، گردش کالا در بازار آهن امروز را کند کرده است.
رکود ساختوساز و افت تقاضا در بازار میلگرد و تیرآهن
بازار آهن ایران وابستگی مستقیمی به بخش مسکن و پروژههای عمرانی دارد. هرچند رکود در ساختوساز طی سالهای اخیر، تقاضا برای میلگرد و تیرآهن را کاهش داده است؛ اما اکنون پروژههای خصوصی با احتیاط بیشتری نسبت به قبل پیش میروند و بسیاری از پیمانکاران از خریدهای حجیم اجتناب میکنند. خریدها اغلب به میزان نیاز کوتاهمدت پروژه محدود شده است.
این موضوع باعث شده تقاضای سرمایهای در بازار کاهش یابد و معاملات بیشتر مصرفی باشد. درنتیجه، بازار آهن امروز بیش از آنکه شاهد جهش تقاضا باشد، در وضعیت انتظار و احتیاط قرار دارد.
افزایش هزینه حمل آهن و تأثیر آن بر قیمت نهایی
بخش حملونقل یکی از مهمترین حلقههای زنجیره توزیع آهنآلات است. افزایش قیمت سوخت، رشد هزینه قطعات و تعمیرات کامیونها، بیمه و عوارض جادهای، نرخ تمام شده کرایه حمل را نسبت به تعرفه اعلامی بهطور محسوسی بالاتر برده است. در برخی مسیرها، هزینه حمل سهم قابلتوجهی از قیمت تمامشده هر تن آهن را تشکیل میدهد. این مسئله بهویژه برای پروژههای دور از مراکز تولید، فشار بیشتری ایجاد کرده است.
از سوی دیگر، رکود بازار باعث کاهش نقدینگی فعالان حملونقل شده و نارضایتی در این بخش افزایش یافته است. برخی رانندگان تمایل کمتری به حمل بار با نرخهای پایین دارند که این موضوع گاه موجب تأخیر در تحویل کالا میشود.
نقش بورس کالا در تنظیم یا بیثباتی بازار آهن
بورس کالای ایران نقش مهمی در کشف قیمت محصولات فولادی دارد. عرضه شمش و مقاطع در بورس، بهطور مستقیم بر قیمت بازار آزاد اثر میگذارد.
در دورههایی که عرضهها محدود یا رقابتی میشود، فاصله قیمت معاملهشده با قیمت پایه افزایش مییابد و این موضوع سیگنال افزایشی به بازار میدهد. در مقابل، زمانی که تقاضا در بورس کاهش مییابد، نشانهای از رکود مصرفی در بازار آزاد است.
همچنین نرخ ارز مبنای قیمتگذاری و سیاستهای مرتبط با صادرات، رفتار خریداران بورسی را تغییر داده است. بسیاری از خریداران غیرمصرفی که پیشتر نقش پررنگی داشتند، اکنون با احتیاط بیشتری وارد معاملات میشوند.
صادرات فولاد ایران؛ فرصت ارزی در سایه چالشهای موجود
ایران یکی از صادرکنندگان مهم فولاد در منطقه است و بازارهایی مانند عراق، افغانستان و برخی کشورهای حوزه خلیج فارس مقصد محصولات ایرانی هستند.
بااینحال، محدودیتهای بانکی و تغییر مقررات صادراتی مسیر صادرات را پیچیدهتر کرده است. در دورههایی که نرخ ارز افزایشی و جذابتر میشود، بخشی از تولید به سمت صادرات هدایت شده و عرضه داخلی کاهش مییابد.
در مقابل، کاهش صادرات میتواند مازاد عرضه در بازار داخل ایجاد کند و رقابت قیمتی را تشدید کند. این نوسان میان بازار داخل و صادرات، یکی از عوامل بیثباتی در وضعیت بازار آهن امروز است.
رفتار جدید فعالان بازار آهن
در شرایط کنونی، رفتار فعالان بازار بهصورت زیر تغییر کرده است:
- کاهش موجودی آهن آلات توسط انبارداران
- افزایش تمایل به معاملات اعتباری
- احتیاط کارخانهها در فروش مدتدار
- خرید مرحلهای توسط پروژههای ساختمانی
- حساسیت بازار به نوسانات ارزی و اخبار
این تغییر رفتارها نشان میدهد که زنجیره توزیع آهنآلات در حال تطبیق با شرایط بیثبات اقتصادی است.
مهمترین چالشهای زنجیره تأمین و توزیع آهن در شرایط فعلی
بهطورکلی وضعیت تأمین و توزیع بازار آهن امروز تحت تأثیر چالشهای زیر عمل میکند:
- نوسان نرخ ارز و اثر مستقیم آن بر قیمت آهن امروز
- محدودیت انرژی کارخانهها و کاهش عرضه
- افزایش هزینه حملونقل
- رکود ساختوساز و افت تقاضا
- ابهام در سیاستهای صادراتی
- فشار تورم بر کل شبکه تولید و توزیع
چشمانداز بازار آهن
اگر رکود مسکن و صنایع ادامه یابد، بازار آهن همچنان در وضعیت تقاضای حداقلی باقی خواهد ماند و رقابت قیمتی میان فروشندگان تشدید میشود.
در صورت افزایش نرخ ارز یا تشدید تنشها احتمال رشد قیمت آهن حتی با تقاضای حداقلی وجود دارد.
اما در سناریوی ثبات نسبی اقتصادی بازار میتواند به سمت تعادل حرکت کند و فاصله میان قیمت کارخانه و بازار آزاد کاهش یابد.
وضعیت تأمین و توزیع آهن در بازار امروز
وضعیت تأمین و توزیع آهن در بازار امروز ایران، تصویری از اقتصاد کلان کشور است؛ اقتصادی که مشکلات زیادی دستوپنجه نرم میکند. زنجیره تأمین فولاد از معدن تا مصرفکننده نهایی، زیر فشار همزمان چند متغیر قرار دارد. آنچه بیش از هر چیز موردنیاز این بازار است، ثبات در سیاستهای ارزی، انرژی و صادراتی است تا فعالان بتوانند با چشماندازی روشنتر تصمیمگیری کنند.
تا زمانی که این ثبات ایجاد نشود، بازار آهن امروز همچنان بازاری محتاط، حساس به اخبار و مستعد نوسان باقی خواهد ماند.
انتهای رپرتاژ آگهی