احمد شاكري: لزومي ندارد كه مصوبههاي داورهاي «كتاب سال» حتما اجرا شوند
احمد شاكري گفت كه با اعلام نشدن نام داوران مخالف است. اين داستاننويس كه گفته ميشد امسال از داوران انتخاب كتاب سال در بخش ادبيات داستاني است، در گفتوگو با خبرنگار بخش كتاب خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، اظهار داشت: چه كسي گفته است كه من داورم؟ تا جايي كه ميدانم، سالهاي قبل هم اسم داورها را اعلام نميكردند؛ نميدانم امسال قاعدهشان چگونه باشد، اما تا بهحال داور كتاب سال نبودهام. شاكري با اعلام موافقتش نسبت به اعلام نام داوران كتاب سال، متذكر شد: نه تنها موافقم، بلكه گمان ميكنم اين يك نوع ضرورت است؛ چون داورهايي كه مسؤوليت گزينش اوليه را دارند، بههر حال كارشان از دو حالت خارج نيست: يا داوريشان را با معيارهاي فني و دقيق انجام ميدهند، يا اين امكان نيست، يعني معيارهايي وجود دارد كه نقد ادبي آنها را نميپذيرد . او ادامه داد: اگر معيارها دقيق باشند، اصلا به مخفيكاري نيازي نيست. طبعا هم همينطور است و گمان ميرود كه در سالهاي پيش نيز همينگونه بوده و چون گمان ميرفته كه اينها متخصص هستند، پس شايسته هستند كه انتخاب كنند و معيارهايشان هم شخصي و سليقگي نيست. بايد هم اينطور باشد؛ چون هر كس كه مسؤوليتي را ميپذيرد، طبعا بايد پاسخگو باشد. او در پاسخ به كمتوجهي نهاد كتاب سال نسبت به انتخاب آثاري در حوزه ادبيات داستاني و شعر ايراني، توضيح داد: قضاوت من اين نيست كه كمتوجهي شده است. در همه مراحل داوري در كليه جايزهها، مثلا قلم زرين، بالاخره آثار، ريزشي دارند؛ تا به يك سطح ميرسند كه بتوان آنها را معرفي كرد. در اين مراحل، يكسري بحثهاي فني و مضموني است و حالا احتمال دارد در برخي از جشنوارهها - حالا من نميخواهم اسم ببرم - يكسري صلاحديدها و مصلحتها هم اتخاذ شود كه گاهي فكري هستند و گاهي حتا سياسي و اينرا لزوما درباره كتاب سال نميگويم. او با اشاره به ساير جايزههاي ادبي گفت: معيارها گاهي بهلحاظ كيفيت فني مدنظر هستند و گاهي هم به تبع انديشهاي كه بر آنها حاكم است، يكسري صلاحيتهايي را هم در نظر ميگيرند كه بحثهاي فني هم پيش ميآيد و بايد گفته شود كه ببنيم مثلا چرا انتخاب كتاب سال صورت نگرفته است. شاكري با اشاره به دو معيار كتاب سال يادآور شد: يكي اينكه بهترين كتاب در سال جاري است و ديگر اينكه بهترين كتاب سال جاري است و با كسب حداقلهاي صلاحيتهاي كتاب سال؛ يعني يك كتاب بايد حداقل معيار را بياورد. اينطور نيست كه كتاب سال در يكسال لزوما بهترين است، اگر چه نمره معدلش پايين باشد؛ اين معني ندارد و بايد غناي هنري داشته باشد. احتمال ميدهم اگر در اين سالها گاهي كتابي انتخاب نشده، شايد به اين خاطر بوده است. او در پاسخ به اينكه آثار انتخابشده در اين دو حوزه در طول 22 دوره برگزاري بسيار انگشتشمار بودهاند، بيان كرد: اين پرسش را كسي ميتواند پاسخ بدهد كه همه داستانها را خوانده باشد. اگر من بخواهم قضاوت كنم، ميگويم در برخي از سالها كتابهايي ميتوانستند در حد كتاب سال مطرح باشند، كه البته اين هم جاي بحث دارد. او با اشاره به كتابي كه از داوري سال گذشته (كتاب «نامها و سايهها»ي محمدرحيم اخوت) كنار گذاشته شد، گفت: اين به نظرها بستگي دارد. اين بيتوجهي نيست؛ كتاب سال معيار دارد و پنج نفر ميخوانند و قضاوت ميكنند، پس اگر بيتوجهي صورت گرفته، داورها بيتوجهي كردهاند. وي در پاسخ به اينكه اما هميشه اين بيتوجهي ازسوي داوران نبوده و خود وزارت ارشاد نيز رايدهند بوده است، گفت: تركيب داوران هم مهم است. در كتاب سال كه جايزه ملي است، بهتر است كه تركيب داورها يكدست نبوده و متفاوت باشد. سال گذشته تركيب يكدست بوده و آن توجهي كه لزوما به بحث درونمايه و مضمون بايد بشود، نبود و داوران اهل اين نبوده و بيشتر نگاه ساختاري داشتهاند كه اين جايز نيست و اگر يك نفر راي منفي بدهد، همه رايهاي مثبت را پايين ميآورد. شايد بيتوجهي در اين شده كه داوران را يكدست انتخاب كردهاند. شايد كتاب ديگري هم بوده كه ميتوانسته كتاب سال بشود و نشده است. او افزود: براي تحليل اين قضايا ابتدا بايد ديد داوري چگونه شكل ميگيرد و چه كساني داور هستند. آيا در انتخاب داوريها درست عمل شده؛ اگر اينطور است، پس هر نتيجهاي كه از آن جريان حاصل مي شود، بايد اعلام شود. اگر هم داوريها درست انتخاب نشدهاند، لزومي ندارد چيزهايي كه آنها تصويب كردهاند، لزوما اجرا شود. انتهاي پيام