در ادامه سلسله نشستهای تخصصی به مناسبت وحدت حوزه و دانشگاه نشست "نقش وحدت حوزه و دانشگاه در تحول و توسعه علوم انسانی" صبح روز چهارشنبه با حضور حجتالاسلام والمسلمین صابر اکبریجدی و مصطفی کواکبیان در پژوهشگاه فرهنگ و معارف اسلامی برگزار شد.
به گزارش خبرنگار دین و اندیشه خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، در ابتدای این نشست حجتالاسلام اکبریجدی استاد حوزه و دانشگاه و عضو کمیسیون مشورتی شورای عالی انقلاب فرهنگی با ارائه تعریفی از وحدت حوزه و دانشگاه، گفت: وحدت این دو نهاد به معنای یکی شدن یا حذف آنها و جایگزین کردن دیگری به جای آن نیست، زیرا دو سیستم با شاخصها و ویژگیهای خاص خود داریم که تخریب، حذف و جایگزینی یکی بر دیگری درست نیست.
وی با بیان اینکه «داشتن ارتباط حداقلی میان حوزه و دانشگاه نیز ایده درستی نیست، بلکه باید به فراتر از آن اندیشید» اظهار کرد: وحدت حوزه و دانشگاه به این معناست که در راستای یک هدف که برای هر دو مشترک است و هر دو آن را پذیرفتهاند با یک همکاری و مشارکت حداکثری فعالیت کنند که این شدنی است.
این عضو کمیسیون مشورتی شورای عالی انقلاب فرهنگی ادامه داد: ما اهداف مشترک زیادی داریم که سابقه جدی وحدت حوزه و دانشگاه و تحقق عملی آن در جریان انقلاب اسلامی و دفاع مقدس بوده است که در آن هر دو بر سر یک هدف مشترک یعنی اسقاط نظام شاهنشاهی و رسیدن به نظامی مبتنی بر مردمسالاری و جمهوریت به وحدت رسیدند، بنابراین مساله جمهوریت و ساختن کشور محور وحدت حوزه و دانشگاه بوده است.
اکبریجدی با اشاره به مشکل و مانعی که در جهت تحقق وحدت حوزه و دانشگاه وجود دارد، تصریح کرد: مساله هماهنگ شدن این دو نهاد در راستای همکاری مشترک به عنوان پروسه پیش رفته است نه پروژه و به خاطر اتفاقاتی که پیش آمده آنها در مقاطعی متحد شدهاند، اما به عنوان پروژهای که طراحی شود و مدیریت داشته باشد کار نشده است.
وی خاطرنشان کرد: ما به یک مانیفستی در این زمینه نیاز داشتیم که در شورای عالی انقلاب فرهنگی این بحث مورد بررسی قرار گرفت و نهایتا یک مصوبهای بیرون آمد.
این استاد حوزه و دانشگاه با بیان اینکه «بحث علوم انسانی اسلامی یکی از محورها و مباحثی است که حوزه و دانشگاه میتوانند به عنوان هدف مشترک حول آن به وحدت برسند» اظهار کرد: امروزه در حوزههای علمیه نسبت به علوم تجربی، ریاضی و علوم فنی آن حساسیتی که قبلا وجود داشت، وجود ندارد، اما علوم انسانی کاملا به مباحثی که در حوزه مطرح میشود تنه میزند و مستقیم درگیر بحثهای حوزوی است. به عنوان مثال برخی از مباحثی که در روانشناسی، اقتصاد، جامعهشناسی، سیاست و ... در علوم انسانی مطرح در دانشگاهها وجود دارد مغایر با مبانی دینی است.
اکبریجدی تصریح کرد: علوم انسانی بر اساس اصالت انسان بنا شده است که اصل در آن، انسان گرفته شده و حتی عقل و توافق انسانی مبنای مشروعیت انسان قرار میگیرد، در حالی که در مبانی دینی معتقدیم مشروعیت حاکمیت از جانب خداوند است و این در تعارض با مبانی علم سیاست قرار میگیرد.
وی تاکید کرد: این بحث که در علوم انسانی امروز مباحثی که مطرح میشود با چیزی که ما به دنبال آن هستیم مغایر است میتواند به عنوان یک هدف مشترک برای حوزه و دانشگاه مطرح باشد.
دبیر شورای اسلامی شدن دانشگاهها با بیان اینکه «همه به این نتیجه رسیدیم که در عرصه علوم اسلامی نیاز به تولید علوم انسانی مبتنی بر آموزههای دینی و فرهنگی داریم» گفت: اگر چنین ضرورتی را پذیرفتهایم باید حوزه و دانشگاه دست به دست هم دهند و این رسالت تاریخی را ایجاد کنند.
اکبریجدی معتقد است: باید ببینیم اسلام در برابر این مبانی و اندیشههایی که ریشه غربی دارد چه میگوید و اتفاقا اجتهادی که در شیعه مطرح است به معنای تولید پاسخ جدید برای سوالات جدید است نه پیدا کردن پاسخ از میان آرشیوها، بنابراین باید ببینیم اسلام در چه حوزههایی حرف دارد و در چه حوزههایی ساکت مانده است.
این عضو کمیسیون مشورتی شورای انقلاب فرهنگی، خاطرنشان کرد: به عنوان مثال شهید صدر برای استخراج و اثبات مکتب اقتصادی اسلام وارد عمل شد و کتابی در این زمینه تالیف کرد که در آن معتقد است نباید تنها به فتوای مذهب شیعه رجوع کرد بلکه باید نظرات سایر مذاهب را نیز مطالعه کرد تا مکتب اقتصادی اسلام را استخراج و اثبات کرد.
اکبریجدی ادامه داد: ما میتوانیم در سایر رشتههای علوم انسانی نیز ابتدا سفارش خود را مشخص کنیم و پس از آن به سراغ حرف اسلام برویم و ببینیم که در این باره چه گفته و یا سکوت کرده است.
وی با بیان اینکه «حوزه و دانشگاه باید به عنوان کارگاه مشترک برای تولید و ساختن پاسخ و نه برای پیداکردن پاسخ کار کنند» گفت: این کار نیاز به پروژهای با مدیریت و نظارت دارد و نقش حوزه و دانشگاه در مساله تحول علوم انسانی نقش ساختن و تولید است.
این استاد حوزه و دانشگاه، شورای عالی انقلاب فرهنگی را مسوول و مصدر این قضیه دانست و گفت: مساله اسلامی شدن دانشگاهها که در چند سال گذشته مطرح شده بر همین راستا بوده، اما عملا اتفاقی نمیافتد زیرا باید مسوولان رده بالا حوزه و دانشگاه و کارشناسان آنها طرح دهند و به صورت عملی وارد این بحث شوند و باید این عزم در راس این مجموعهها ایجاد شود.
به گزارش ایسنا، در ادامه این نشست مصطفی کواکبیان عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبائی با طرح مباحث خود در سه محور وحدت حوزه و دانشگاه، تحول علوم انسانی و نقش حوزه و دانشگاه در این تحول، گفت: درمورد وحدت حوزه و دانشگاه متاسفانه به دال مرکزی این هدف غایی دست پیدا نکردیم، به طوری که حتی از لحاظ شکل تدریس محاسنی که در حوزه و دانشگاه وجود داشته به همدیگر منتقل نشده است و تنها به شکل نمایشی و برگزاری همایشها بسنده شده است.
وی ادامه داد: مباحثه در حوزههای علمیه، اخلاق و معنویت، جدیتی که در پیگیری دروس و تلاش علمی طلاب از محاسن حوزههای علمیه است که میتوانست به دانشگاههای ما بیاید.
کواکبیان درعین حال خاطرنشان کرد: از سوی دیگر روزآمد بودن دانش، استفاده از ابزار نوین در سیستم آموزشی، استفاده از برخی امکاناتی که در دانشگاهها در دسترس قرار میگیرد از ویژگیهای دانشگاهها است که میشد به حوزههای علمیه بیاید، اما تاکنون این اتفاق دو سویه رخ نداده است.
وی با بیان اینکه «پس از گذشت 33 سال این نکته را باید جدی بگیریم که اسلامی شدن دروس امر مهمی است» گفت: متاسفانه ما حتی به قواعد شکلی آن هم رفتار نکردهایم چه برسد به محتوا.
این نماینده سابق مجلس با اشاره به اینکه «موضوع بحث درباره تحول علوم در زمینه علوم انسانی است» خاطرنشان کرد: در علوم انسانی موضوع انسان و نوع نگرشها به انسان است که با همدیگر فرق میکند، بنابراین هر کس بگوید علوم انسانی بدون نگرش به انسان تدوین میشود اشتباه میگوید.
کواکبیان افزود: هنوز 14 رشته علوم انسانی در دانشگاهها متوقف شده است و این چیز عجیبی است که برای ایجاد این رشتهها در دانشگاهها مجوز داده نمیشود و این سوال مطرح است که در طول 30 سال چرا ما کم کم کار نکردیم که الان یک دفعه آنها را متوقف میکنیم.
وی با تاکید بر اینکه «در بحث تحول علوم انسانی کار ویژه و جدی صورت نگرفته است» اظهار کرد: چند ایراد اساسی در دروس علوم انسانی که در دانشگاههای ما تدریس میشود وجود دارد.
این عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبائی یادآور شد: ایراد اول این است که بسیاری از این علوم که در دانشگاهها تدریس میشود روزآمد نیست و مال 30 سال قبل است که نظریات جدیدی از آن زمان تاکنون مطرح شده است. ایراد دوم خلاق نبودن این رشتهها است ما باید مباحث علوم انسانی را با توجه به فرهنگ و آداب و رسوم خود و حتی سبک زندگیمان بومی کنیم.
کواکبیان تصریح کرد: متاسفانه ما نه تنها علوم انسانی اسلامی بلکه علوم انسانی بومی شده نیز نداریم، یعنی حتی با روشهای فرهنگی و آداب و رسوم خود هم آنها را به روز نکردیم.
وی ایراد سوم علوم انسانی تدریس شده در دانشگاهها را کارآمد نبودن آنها عنوان کرد و گفت: به عنوان مثال ما چقدر توانستهایم در وضعیت اقتصادی و معیشتی مردم این علوم را به کار گیریم. مثلا کتابی که نظریه برای حل مشکلات معیشتی مردم داشته باشد نداریم.
این نماینده سابق مجلس با تاکید بر اینکه «ما در زمینه تحول علوم انسانی کار جدی نکردیم و همه با هم شوخی میکنیم» گفت: حوزه و دانشگاه در تحول علوم انسانی به روز و کارآمد که نیازهای ما را برطرف کند کار نکردهاند و نمیکنند و متاسفانه به کارهای ترجمهای بسنده میشود.
وی در ادامه با طرح سه الگوی موفق در زمینه وحدت حوزه و دانشگاه در سطح کشور، گفت: دانشگاههای امام صادق (ع)، مفید و موسسه امام خمینی زیر نظر آیتالله مهدوی کنی، آیتالله موسوی اردبیلی و آیتالله مصباح یزدی نمونههای موفقی در این زمینه هستند که میتوانند اساس کار در زمینه وحدت حوزه و دانشگاه را فراهم کنند و کار این سه عالم موثر در انقلاب اسلامی میتواند برای ما یک روش درست کند.
کواکبیان با بیان اینکه «در این زمینه معمولا علما پیش قدم بوده و خلاقیت نشان دادهاند، اما از طرف اساتید دانشگاه کمتر نمود داشته است» گفت: برای اینکه وحدت حوزه و دانشگاه به سازوکار تاثیرگذاری در زمینه تحول علوم انسانی برود باید به صورت پروسهای جلو برده شود و ما میتوانیم در این صورت نتایج آن را شاهد باشیم.
وی با اشاره به اینکه «اساتیدی همچون شهید مطهری، شهید بهشتی، شهید مفتح و ... یکسره همه را تکفیر نمیکردند بلکه نظرات مختلف را میشنیدند» تصریح کرد: متاسفانه برخی از دوستان ما نمیخواهند همه نظرات را بشنوند چرا که ایجاد محدودیت و بسته شدن به نتیجه نمیرسد باید آنقدر درباره خودمان منطق قوی تدوین کنیم که با یک سخن جابه جا نشویم.
کواکبیان در پایان خاطرنشان کرد: در مجلس بودجه خوبی برای برگزاری کرسیهای آزاد اندیشی در دانشگاهها دیده شد، اما ما آثار عمل کرسیهای آزاداندیشی را نمیبینیم در حالی که از دل آزادی اندیشه تولید اندیشه و علم صورت میگیرد.
انتهای پیام