دیگر نه نشانی از آثار کلنگهای آخهنازار است و نه پل عاشقانه "کُرودِت" نه دوش سنگی، اما هرازگاهی که گذرمان به هلیلان میافتد و بر روی مبل سنگی دمی میآساییم، به این فکر کنیم که منطقه دارای منابع عظیم آبی متعددی بوده که امروز نشانی از آنها نیست.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران(ایسنا)، منطقه ایلام، در بخش هلیلان واقع در شهرستان چرداول جدای از 164 مجموعه باستانی شامل تپه، قبور، زاغه سازههای تاریخی آب شامل پل باستانی کرودت( پسر و دختر) تأسیسات تاریخی آب در قلعه سام در ارتفاعات مشرف بر روستای «چمبور» «فرخینوند»، قنات تاریخی موسوم به «قمش» کهره، قنات «آخه نازار»(نام حفارقنات) و قنات چشمه ماهی و نیز غار آبی «سرآو» در شمال روستای کهره، کانال انتقال آب سرچم، غارآبی دوش آب»، بانقلا وجود دارد.
پل تاریخی کُرودِت
در روستای «باریکه» دردهستان بیجنوند از توابع شهرستان چرداول و بر روی رودخانه سیمره پلی وجود دارد که قدمت آن مربوط به عهد ساسانیان است.
این پل که در منطقهای بنام «سهپله» واقع است، بنام کُرودِت معروف است(درگویش محلی کر به معنای پسر و دت به معنای دختر است) که پایههای آن با سنگهای بزرگ و سایر قسمتها از سنگ و گچ ساخته شده است.
طول هریک از پایهها حدود 17 متر و پهنای هریک نیز حدود 6.5 متر است.
این پل که به سبک بسیار زیبایی ساختهشده دارای چهار دهنه است که پایههای اول بر روی کوه بنا شده و دیگر پایهها از سنگهای کف رودخانه بالا آمدهاند.
پل «کرودت» دارای چهارطاق بوده که اندازه دهنه هریک از طاقها حدود 11 متر است که متأسفانه طاق دو چشمه آن بهکلی ویرانشده و سایر قسمتها نیز در آستانه تخریب قرار دارند. این پل ارتباط بین لرستان و ایلام را میسر ساخته است.
خط انتقال آب کمول
کمول یکی از روستاهای تابعه دهستان بیجنوند واقع در شهرستان چرداول است که در آن بقایای یک شهر باستانی مربوط به دوره ساسانی وجود دارد.
در آن زمان و بهمنظور تأمین آب شرب سکنه با استفاده از تنبوشههای سفالی یک خط انتقال آب به طول تقریبی 500 متر احداثشده و بدین ترتیب قسمتی از آب رودخانه سیمره به کمول انتقال داده شده است.
قنات کهره
سوابق تاریخی این قنات مربوط به دوره قاجاریه است که حدود یک کیلومتر طول دارد.
با استفاده از قنات مذکور آب موردنیاز استخر و کاخ ابوقداره از آبرفتهای دامنه ارتفاعات کهره تأمین میشده است.
کانال تاریخی سرچم
این کانال در محل به کانال «برزو» معروف است و بنا به اطلاعاتی که سینهبهسینه به نسل حاضر انتقال یافته، طی قرون و اعصار گذشته وجود داشته است و اهالی روستاها بر این اعتقادند که این کانال به دستور یکی از حکام وقت بنام «برزو» جهت انتقال بخشی از آب رودخانه خروشان و تاریخی سیمره و آبیاری اراضی دیم و مستعد هلیلان، زمانی احداث شده که بستر رودخانه با اراضی همجوار اختلاف ارتفاع نداشته است.
این بنای تاریخی از محلی بنام تنگ «حمام لان» و از منطقهای کاملاً سنگی شروع شده و با توجه به صخرهای بودن آن، سازندگان این بنا با استفاده از سنگ در اندازه و قوارههای مختلف قسمت شیبدار آن را لاشه چینی کرده و با برداشتن مقداری از سطح سنگی و کوبیدن کف کانال با استفاده از نوعی ملات آن را استحکام بخشیده و بدینوسیله از نفوذ آب به داخل درزهای سنگی جلوگیری کردهاند، کانال مذکور پس از عبور از قسمتهای سنگی و صخرههای شیبدار در ساحل رودخانه سیمره نمایان و بخشی از دیواره آن با سنگ و ملات لاشه چینی شده پس از پیچوخمهای فراوان از دامنه تپهها به سمت روستای سرچم فعلی امتداد یافته و بدین وسیله مقدار قابلتوجهی از اراضی حاصلخیز و دیم دشت هلیلان آبیاری شده است.
این اثر تاریخی با ایستگاه پمپاژی که طی سالیان اخیر احداث شده از مسیر مستقیم حدود 5 کیلومتر فاصلهدار، متأسفانه قسمت صخرهای این کانال که از دامنه ارتفاعات تنگ حمام لان میگذرد به دلیل ریزش کوه در دل خاک مدفون شده، اما قسمتهایی از آن در ابتدای تنگه حمام لان، حاشیه رودخانه سیمره و ادامه آن تا نزدیکی روستای یادشده قابلرؤیت است و در بعضی موارد در مسیرخاکی این بنای تاریخی کانال انتقال آب جدید احداث شده است.
غار دوش آب بانقلا
غار دوش آب بانقلا واقع در منطقه زردلان گرمسیری بر روی ارتفاعات و تنگهای به همین نام وجود دارد که به علت نبود راه، دسترسی به آن جز با پای پیاده و یا استفاده از چهار پایان فعلاً میسر نیست.
این غارو دوش آب مشرف بر درهای بسیار عمیق و خطرناک است که در نقاط مرتفع آن آثار معماری صخرهای وجود دارد که نشان از دوران شکارورزی و سکونت بشر در غارها را متبادر به ذهن میکند.
سقف این غارها در ابتدا بسیار کوتاه بوده و بشر برای استفاده از آن با وسایلی که در اختیار داشتهاند، بخشهایی از سقف غار را کندهاند که نشانههای سقف برداری آن کاملاً مشهود است.
پس از عبور از روستای کوهستانی بانقلا که 5- 6 خانوار در آن سکونت دارند، رسیدن به غاردوش آب بهسختی امکانپذیر است، زیرا که در میانه قله کوهی مشرف برتنگه و درهای خطرناک واقع شده، در نزدیکی این غار جادهای سنگی وجود دارد که در لبه پرتگاه این معبر سنگهایی تقریباً بزرگ که جنبه حفاظتی دارد، به چشم میخورد.
به گفته ساکنان روستای بانقلا بر فراز این غار بناهایی وجود دارد که مبین وجود معماری صخرهای در این منطقه است و راه رسیدن به آن دالانی عمودی و باریک، اما کوتاه است که حدود 3 تا 4 متر بالاتر از غار قرار دارد که در این صورت در گذشته وسایل و امکاناتی برای صعود از غار به مکان فوقانی وجود داشته است.
با وجود اظهارنظر مردم مبنی بر وجود یک دوش سنگی(به شکل دوش حمام) کمترین اثری از آن وجود نداشت، اما در زیر محلی که دوش سنگی وجود داشته، قطعه سنگ تقریباً بزرگی مشاهده شد که کف آن بهاندازه نشیمنگاه یک انسان کندهکاری و به نظر میرسد که سمت راست و چپ آن را با استفاده از ملات ساروج مرتفع ساخته و به شکل یک مبل سنگی نامنظم است که احتمالاً انسانهای آن دوره برای استحمام روی آن مینشستهاند.
در وسط ورودی غار که حدود 20 متر طول دارد قطعهسنگ بلند دیگری تعبیهشده و با استفاده از ملات ساروج آن را به سقف صخرهای متصل کردهاند.
ساکنان منطقه که بارها از این مکان دیدن کردهاند، از سنگ کندهکاریشده واقع در زیر آبچکانهای متعدد که در زیر (دوش آب) قرار دارد، بنام مبل سنگی یاد میکنند.
گزارش از: عبدالرضا محمدی، خبرنگار ایسنا، منطقه ایلام
انتهای پیام