«هوبره»، پرنده نادری که در فهرست پرندگان نادر محیط‌زیست کشور قرار گرفته است و بارها و بارها در آسمان سیستان و بلوچستان هم‌چون نگینی درخشیده است.

به گزارش خبرگزاری دانشجویان ایران(ایسنا)، منطقه سیستان و بلوچستان، هوبره که شباهت بسیار زیادی به میش مرغ دارد، پرنده‌ای مهاجر محسوب می‌شود که بومی ایران نیست اما به عقیده یک متخصص پرنده‌شناسی این گونه در کشورهای همسایه و در نزدیکی مرزهای ایران نیز حیات دارد.

هوبره‌ از پرندگان‌ بسیار‏‎ ‎زیبا و باشکوه کویرهاست‌‏‎، پرنده‌ای بیابانگرد که خجالتی و بسیار خوب با زندگی کویری خود را وفق داده و بسیار مقاوم است.

به‌لحاظ ترکیب و شکل ظاهری تا حدودی به بوقلمون شباهت دارد. این پرنده در جنوب و جنوب شرقی ایران در بیابان‌های اطراف بندرعباس، لار و شمال و جنوب سیستان و بلوچستان ساکن شده هم‌چنین در مرکز ایران در صحرای ولدآباد و ابراهیم‌آباد در شرق تاکستان در جنوب قزوین هم دیده شده است.

این پرنده نادر و کمیاب در مناطق شنی، تپه ماهورها، ریگزاهار و نواحی مرکزی با بوته‌های پراکنده، علف‌های کوتاه و حاشیه گندم‌زارها به سر می‌برد و این گونه آشیانه خود را بر روی زمین می‌سازد.

هوبره بین 75-65 سانتی‌متر طول و حدود 1.5کیلو تا سه کیلو وزن دارد و طول بال‌های آن به 140 سانتی‌متر می‌رسد که البته‌ نرها حدود 10‏‎‎ درصد ماده‌ها بزرگتر‏‎ هستند. هوبره‌ نر دارای‌ دمی‌ نسبتاً بلند و بال‌هایی‌ باریک‌ در‏‎ ‎هنگام ‌پرواز است،‎ دو رشته‌ پرهای‌ زینتی‌‏‎ سیاه‌ و سفید در حاشیه‌ گردن‌ دارند ‏‎که ‌‏‎سیاهی‌‏‎ آن‌ها در پشت‌ گردن‌ به‌ خوبی‌ مشخص است.

هوبره ماده نیز کوچک‌تر از نر است و زیر تنه، خاکستری پررنگ‌تری دارد، هم‌چنین انتهای شاهپرهای بال هوبره‌ها سیاه است.

چیزی که در خلقت این پرنده‌ای که شاید بارها و بارها در جای جای سرزمین سیستان و بلوچستان دیده‌ایم بیشتر از همه نمود پیدا کند سطح پشتی شاهپرهای ثانویه که در فصل زمستان سفید می‌شود، پرواز این پرنده سنگین و آهسته است و در هنگام پرواز ابتدا به تندی راه می‌رود و بعد پرواز می‌کند و دمی نسبتاً بلند دارد، هوبره پرنده‌ای تماشایی است که در هنگام پرواز پرهای زیبایش تلالو از رنگ سفید و قهوه‌ای دارد، این پرنده چشمان زرد و درشت دارد و در هنگام قوز کردن، هماهنگی کامل با محل شنزار محیط خود پیدا می‌کند و در هنگام جفت‌گیری، نرها روش عجیبی در جذب ماده دارند.

آنها کورکورانه با گام‌های بلند راه می‌روند و پرهای طوق گردن و کاکل سرشان را به هوا بلند کرده و برای ماده نمایش می‌دهند، ماده این پرنده 4-2 تخم روی زمین می‌گذارد، گونه آسیایی آن جزو پرنده‌های بی‌صدا(بسیار آرام) هستند، هوبره‌ پرنده‌ای‌ همه ‌چیزخوار است‌ و از بذرها، دانه‌ها و شاخه‌های‌ نازک‌، برگ‌ و گل‌‏‎گیاهان‌استفاده‌ می‌کند.

البته‌ جانورانی‌‏‎ ‏‎هم‌چون‌ ملخ‌، سوسک‌، کرم‌، ‏‎عنکبوت‌، مورچه‌، مارمولک‌ و حتی‌ مار را نیز می‌خورد اما اغلب خوراکش‌ را برگ‌لگجی‌، کنار، خارشتر، دانه، میوه‌ گیاهان‌‏ Allium، گندم‌ و جو و برخی دانه‌های‌ روغنی‌‏‎ که‌ بیشتر در دسترس‌ است‌، تشکیل‌ می‌دهد‏‎.

هوبره، به خوردن «شور» که علف خودروی وحشی مخصوص این مناطق است بسیار علاقه دارد. به‌ندرت آب می‌نوشد و بیشتر آب بدنش را از غذایی که می‌خورد بدست می‌آورد. روی زمین آشیانه می‌سازد و در هوای گرم تابستان و نیمروز در پناه بوته‌ای به اصطلاح جفت می‌کند و کمتر به چشم می‌آید به همین جهت دیدن آن در چنان شرایطی بسیار مشکل است، اما وقتی کمی باد می‌وزد چه صبح و چه عصر برای یافتن طعمه و نوشیدن آب حرکت می‌کند و در این وضع از فاصله دور کاملاً دیده می‌شود.

زیستگاه این پرنده بیابان‌های خشک و نقاطی است که کمتر در دسترس شکارچیان بوده است، در عین حال شکار آن با تفنگ نیز مشکل است، چون از فاصله دور متوجه حضور انسان یا خودرو می‌شود و هنوز به تیررس نرسیده پرواز می‌کند. برخی مردم حتی در ایران اعتقاد دارند خوردن گوشت هوبره باعث افزایش بعضی توانمندی‌های جسمی می‌شود و خصوصاً سنگدان آن خاصیت دارویی دارد. هوبره در جدال با شاهین می‌تواند از خود دفاع کند و اگر پرنده شکاری با تجربه نباشد چه بسا که به جای هوبره، پرنده شکاری از بین برود.

هوبره در جدال با شاهین وقتی شاهین از پشت نزدیک می‌شود ناگهان تغییر ارتفاع به سمت بالا داده و از مقعد خود خمیر رقیق چسبناکی را به سمت شاهین می‌افشاند که در صورت ریخته شدن بر روی بال‌های شاهین بلافاصله شاهین سقوط می‌کند و حین سقوط آسیب می‌بیند(به این دلیل به آن پرنده بمب‌انداز هم می‌گویند).

این پرنده بی‌نظیراز گونه‌هایی است که به‌علت شکاری بی‌رویه در خطر انقراض قرار دارد و تخریب زیستگاه‌های آن نیز مزید بر علت است و این پرنده را در زمره پرندگان قابل حمایت قرار داده است و به همین سبب مورد حمایت سازمان حفاظت از محیط‌زیست قرار گرفته است.

بیشتر زیستگاه‌های هوبره تحت نظارت حفاظت محیط‌زیست است

مدیر کل محیط‌زیست سیستان و بلوچستان در این‌باره می‌گوید: هوبره پرنده‌ای است که شکار آن ممنوع و در صورت شکار غیر مجاز متخلفان ضمن دستگیری به مقام قضایی معرفی می‌شوند.

«سعید محمودی» افزود: هوبره همانند دیگر گونه‌های جانوری و گیاهی در برنامه‌های حفاظت زیست محیطی قرار دارند و توسط محیط‌بانان و تیم‌های گارد حفاظت می‌شود.

وی گفت: هر سال با آغاز فصل سرما از اواخر مهرماه شاهد حضور این نوع پرنده در جای جای استان هستیم که زیست بوم‌های مختلفی را برای خود انتخاب می‌کنند.

مدیر کل محیط‌زیست سیستان و بلوچستان خاطرنشان کرد: همه زیستگاه‌های هوبره در سیستان و بلوچستان تحت نظارت سازمان حفاظت محیط‌زیست قرار دارد و تیم‌های حفاظتی در صورت شکار غیر مجاز این پرنده با متخلفان بشدت برخورد می‌کنند.

وی افزود: همچنین در مناطق آزادی که بعضاً هوبره در آن جا حضور دارند همیاران زیست‌محیطی در حفاظ و نگهداری از این نوع گونه نادر کوشا هستند که با تلاش آنان شاهد کمترین میزان آسیب به مهمانان سیستان و بلوچستان بوده‌ایم.

مدیر کل حفاظت محیط‌زیست سیستان و بلوچستان افزود: متأسفانه برخی افراد بومی به سبب ناآگاهی و برخی از اعراب مقیم کشورهای حاشیه خلیج‌فارس با سفر به این استان اقدام به شکار این پرنده می کنند که بارها و بارها دستگیر و با آنان برخورد شده است.

وی افزود: همچنین این افراد در مناطق زیستی هوبره اقدام به تله‌گذاری می‌کنند که با هوشیاری و نظارت دقیق مأموران محیط زیست تله جمع‌آوری می‌شود.

محمودی معتقد است: هوبره پرنده‌ای که در کنار شرایط خاص محیط زیست استان، زیبایی دو چندانی را به اکوسیستم منطقه می‌بخشد و همگان باید در راه نگهداری از این گونه کوشا باشند.

انتهای پیام