• پایگاه‌های اطلاع‌رسانی

  • پرتال امام خمینی (ره)
  • سایت مقام معظم رهبری
  • سایت ریاست جمهوری
  • سایت مجلس شورای اسلامی
  • سایت قوه قضاییه
  • سایت شورای نگهبان
  • سایت جهاد دانشگاهی
  • خبرگزاری‌ها

  • آنا
  • ایلنا
  • ایکنا
  • ایرنا
  • تسنیم
  • تابناک
  • دفاع مقدس
  • سینا پرس
  • شانا
  • قرآنی
  • موج
  • واحد مرکزی خبر
  • هنر آنلاین
  • دانشگاه‌ها

  • دانشگاه تهران
  • دانشگاه علامه طباطبایی
  • دانشگاه صنعتی شریف
  • دانشگاه صنعتی امیرکبیر
  • دانشگاه شهید بهشتی
  • دانشگاه آزاد اسلامی
  • دانشگاه خوارزمی
  • دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی
  • دانشگاه شهید چمران اهواز
  • دانشگاه فردوسی مشهد
  • دانشگاه اصفهان
  • دانشگاه تبریز
  • دانشگاه علوم پزشکی تهران
  • دانشگاه علوم‌پزشکی شهید بهشتی
  • دانشگاه پیام نور
  • دانشگاه علم و فرهنگ
  • دانشگاه جامع علمی کاربردی
  • روزنامه‌ها

  • آفرینش
  • اطلاعات
  • جمهوری اسلامی
  • خراسان
  • رسالت
  • مردم‌سالاری

isna header

  • صفحه اصلی
  • علمی‌ و دانشگاهی
  • سیاسی
  • فرهنگی و هنری
  • اقتصادی
  • اجتماعی
  • جهان
  • ورزشی
  • استان ها
  • عکس
  • ویدئو
  • گرافیک
  • صوت
  • بازار
  • ایسنا+
  • پنجشنبه ۱۸ دی ۱۴۰۴ - ۰۴:۳۸
  • GMT 01:08

سرویس عکس

  • مستند
  • خبری
  • ایران
  • استان‌ها
  • فتوبلاگ
  • English

  • آرشیو
  • خط مشی
  • درباره ایسنا
  • تماس با ایسنا
  • پیوندها
  • شبکه‌های اجتماعی
  • ایسنا ۲۴
  • صفحه اصلی
  • علمی‌ و دانشگاهی
  • سیاسی
  • فرهنگی و هنری
  • اقتصادی
  • اجتماعی
  • جهان
  • ورزشی
  • استان ها
  • عکس
  • ویدئو
  • گرافیک
  • صوت
  • بازار
  • ایسنا+
  • پنجشنبه ۱۸ دی ۱۴۰۴ - ۰۴:۳۸
  • GMT 01:08

سرویس عکس

  • مستند
  • خبری
  • ایران
  • استان‌ها
  • فتوبلاگ
  • English

آبی که جان می‌گیرد

هادی زند
۱۸ مهر ۱۴۰۱ / ۱۱:۱۱

بارش‌های سیلابی دو سه سال گذشته و هشدارهای پیاپی کارشناسان هواشناسی در طول این مدت کمترین توجه را از سوی مسئولان شهری تا امروز داشته است، در این شرایط شاید بتوان تنها کمک مسئولان شهری برای حفظ جان و مال مردم را اعلان‌های احتمالی بارش‌های سیلابی در مناطق مختلف دانست، آن هم در شرایطی که رود دره‌ها و نهرهای تهران در پی بی‌تجربگی مسئولان مختلف شهری و شهرداری به مرور کاربری‌های دیگری پیدا کرده‌اند، مانند تبدیل برخی از رودخانه‌ها و نهرهای قدیمی پایتخت به بزرگراه‌های فعالِ امروزی. در این گزارش تصویری تلاش شده، تا با بررسی چندین نقطۀ نا امن از نظر احتمال وقوع سیل در زمان بارش‌های سیلابی، وضعیت، رود دره‌ها و مسیل‌های باقی مانده در آن مناطق از جمله رود درۀ دربند، مسیلِ میدان تجریش، مسیلِ میرداماد، مسیلِ  خیابان خواجه عبدالله انصاری و مسیل‌های ستارخان و گیشا بررسی شوند.در شرایط کنونی، می‌توان به این نکته تاکید کرد که در طول چند سال گذشته نبود برنامه‌ریزی، نداشتنِ ایده‌ای مناسب برای حفظِ آبِ همان باران‌های سیلابی که دست‌کم امکان زنده کردنِ زمین‌های کشاورزی و زنده نگه داشتن از آن‌ها را می‌توانست عملیاتی کند، کارکردِ خندق‌های دور شهر در همین چند دهه گذشته را بارها به ذهن تهران پژوهان آورده است. اقدامی که علاوه بر ایجاد منطقه‌ای امن، راهی برای جلوگیری از ورود سیلاب‌ها به تهران بوده را بیشتر می‌توان فهمید.

  • بارش شدید باران در مرداد ۱۳۶۶، سیلی عظیم در تهران راه انداخت.سیلی که راه خود را از دره‌های دربند و گلابدره به سمت شمال تهران پیدا کرد، صدها تُن گِل و لای و سنگ را در مسیر رودخانه به حرکت درآورد و به سمت تجریش حرکت کرد. آن سیل ۳۰۰ نفر را کشت و مسیر خود را از خیابان شریعتی تا حوالی میرداماد ادامه داد.
اما نکتۀ بد ماجرا آن‌جاست که مسیری که در عرص کمتر از یک ساعت چند صد کشته به جا گذاشت به جای ترمیم شدن، مدیریت شهری در طرح‌های تفضیلی خود با صدور  مجوزهای ساخت‌وساز در همین مناطق به جانِ انسان‌ها دهن‌کجی می‌کند.
  • همین مسیر کوچکِ رود مانند در تصویرِ ثبت شده، درست بالای میدان تجریش، نقطۀ آغاز سیل ۳۶ سال قبل بود؛ جایی که امروز با تجربه از گذشته، می‌توانست بهترین الگو برای جلوگیری از هر شرایط مشابهی باشد، اما به نظر می‌رسد متولیان شهری به تنها چیزی که در طول این سه دهه فکر نکرده‌اند، بررسی شرایط گذشته و استفاده از تجربیات آن زمان برای بهتر کردن شرایط و حفاظت از جانِ مردم در زمان وقوع چنین بحران‌هایی است.
  • رود دره‌های هفتگانه تهران، یعنی «دارآباد»، «دربند»، «درکه»، «گلابدره»، «ولنجک»، «فرحزاد» و «کن» از عناصر مهم  ساختار اکولوژی پایتخت در زمان وقوع بلایای طبیعی‌اند. نقاطی که امروز هیچ نقشی در ایجاد تعادل بین فضاهای شهری و طبیعت ندارند و در طرح‌های جامع شهر تهران حتی به عنوان جزیی مهم از ساختار شهر تهران دیده نشده‌اند، به حدی که بخش زیادی از مسیر این رود دره‌ها در دل پایتخت امروز به بزرگراه تبدیل شده‌اند.
  • خروجی رودخانۀ دربند از کاخ سعدآباد، یکی از نقاط مهمِ شمال تهران است که می‌تواند نمونه‌ای مثال زدنی از لزوم ایجاد چنین شرایطی برای دیگر رود دره‌های تهران آن را الگو قرار داد. احتمالا بعد از سیل سال ۱۳۶۶، شهرداری باایجاد چند حوضچه آرامش در مسیرِ رودِ جاری در این منطقه، یکی مدیریت‌های بحران در زمان وقوع سیل را به درستی انجام داده بود، اما اکنون شرایط کاملا متفاوت است.
  • شهرداری تهران مسیرِ رودِ دربند قبل از سعدآباد را به یک جوی شیب‌دار تبدیل کرده‌ و حتی موج شکنی این وضعیت را ترمیم نمی‌کند، اما تنها شانسِ این منطقه، قرار گرفتن کاخ سعدآباد در ادامه مسیر و بعد از دربند است که به واسطۀ ثبت ملی بودن آن هیچ تغییر فیزیکی در رود دربند تا بعد از خروج از کاخ اتفاق نمی‌افتد.
  • اسکندر مختاری، پژوهشگر تهران قدیم می‌گوید: «هر جا دره وجود دارد، آن منطقه مستعد سیل است و اگر سکونتی در مسیر آن دره‌ها بوده، پیشینان ناچار بودندتا از حرکت‌های تخریب‌کارانۀ سیل‌ها فکری کنند و به همین دلیل در مسیر رودخانه‌های خروشان حوضچه‌هایی به نام  «حوضچه آرامش» یا «سرعت‌گیر» احداث می‌کردند تا سرعت آب را بگیرد و ازدرجه تخریب آن کم شود.
  • این سرعت‌گیرها تا جایی هنوز در میانۀ دهانه‌های رود دره‌ها و مسیل‌ها باقی مانده‌اند که از دخالت‌های بی‌جای متولیانِ شهری یا بعضا برخی مردم برای ایجاد فضای بیشترِ پارکینگی یا گرفتن مجوزهای چند ده طبقه به دور مانده است.
  • در این نقطه از میدان تجریش و قدری پایین‌تر از محلۀ قدیمی که در سال ۶۶ و بعد از سیل به طور کامل تخریب شد، دو رودخانه دربند و گلابدره به هم می‌رسند، ورودی رودخانۀ دربند که آب آن از کاخ سعدآباد عبور می‌کند، در سمت چپ تصویر و خروجی رودخانه گلابدره در سمت راست تصویر دیده می‌شود این دور رودخانه از همین نقطه به مرور با پیوستن به دیگر رودخانه‌ها، در نهایت به دشت ورامین می‌رسند، اما به جای انتقال آب بعضا فاضلاب و زباله همراه خود دارند.
  • سیل ۳۶ سال قبل در تجریش، نه تنها ۳۰۰ نفر را از زمان شروع در خیابان‌های شمال تهران به کام مرگ کشاند، بلکه نزدیک‌ترین محله به امامزاده صالح را هم به طور کامل تخریب کرد و امروز جای آن محله این فضای شهری ایجاد شده است. فضایی که هنر چند ساخت و سازی ندارد، اما کمتر نشانه ای درس گرفتن از تخریب‌های سه دهه قبل رابا خود تا امروز همراه آورده است.
  • تنها نکته‌ای که مدیریت شهری بعد از سیل سال 66 به آن توجه داشت، ساخت و ایحاد مناطقی مسیل مانند در اطراف میدان است که هر چند تلاش کرده‌اند راهی پهن‌تر برای عبور آب در زمان خطر باز کنند، اما ساخت‌وسازهای متراکم و تبدیل بخش زیادی از مناطق در این محدوده به پارکینگ و رفت و آمدمردم بومی منطقه خود به خود آسیب را برای این مناطق به همراه دارد.
  • سیل تجریش که در عرض نیم ساعت توانست حج زیادی از آوارهای ساختمانی و زباله‌های حجیم را به میدان تجریش بکشاند، آن قدر قدرت داشت که سنگ‌هایی چند تنی را نیز تا میانه‌های میدان تجریش حمل کند.
36 سال قبل با سرازیر شدن آب به سمت پایین، این سنگ بزرگ نیز تا میانۀ میدان کشیده شد و در نهایت به عنوان نمادی ماندگار از آن فاجعه در میدان تجریش جا خوش کرد.
  • مقایسۀ مسیل‌ها و رود دره‌های باقی مانده در سر تا سر تهران، از تغییرات ناکارآمد در کالبد فیزیکی امن‌ترین نقاط برای عبور فاجعه از بیخ گوشِ پایتخت‌نشینان خبر می‌دهند.
  • مهدی زارع، کارشناسِ مهندسی زلزله یکی از نمونه‌های بی‌توجهی به مکان‌های حادثه خیز تهران را در گفت‌وگو با یک رسانه به خوبی یادآوری می‌کند. او به وقایع بعد از سیلِ ۲۸ تیرِ سال ۹۴ اشاره می‌کند؛ مثلا رودخانه دارآباد تقاطع بزرگراه امام علی در  منطقۀ بیمارستان مسیح دانشوری، به بلوار تبدیل شده و اطراف آن هم تعداد زیادی ساختمان ساخته شد.»
درست مانند آن‌چه که اکنون در منطقه‌ای مانند دربند وجود دارد. هر چند مسیل‌ها باقی مانده‌اند اما خانه‌های مردم این مسیل‌ها را محاصره کرده‌اند.
  • از سوی دیگر حاشیۀ نهرهای دربند در گذشته که قدیمی‌ها آن را «پایِ آب» می‌نامیدند، امروز به پارک، پارکینگ، زمینِ ورزش مردم منطقه و مکانی برای تردد عموم تبدیل شده‌اند! این در حالی است که احتمال وارد شدنِ هر نوع آسیبی در زمان بارشِ باران‌های سیل‌آسا برای افراد در حال تردد در این نقاط وجود دارد.
  • حاشیۀ روده دره‌های تهران به خصوص در مناطق شمالی تهران، یکی از خطرناک‌ترین مناطقی است که در زمان وقوع سیل می‌تواند آسیب‌های جبران ناپذیری برای جان و مال ساکنان این مناطق ایجاد کند، به خصوص با صدور مجوزهایی که رود دره‌ها و مسیل‌ها را محاصره کرده‌اند و عرصه و حریم رودخانه‌ها را به کل پوشانده‌اند.
  • ایستگاه تاکسی‌های تجریش، یکی از نقاط پایتخت است که مدیریت شهری وجود مسیل در عرصۀ ندید گرفته و به مرور زمان و با شایعات مطرح شده درباره شروع خشکسالی در کشور، این منطقه نیز توسط مدیریت شهری به مرور به مکانی عمومی تبدیل شده است.
  • مرکز خرید بزرگ میرداماد، در خیابان میرداماد در ابتدای رودبار غربی، سال ۱۳۵۷ ساخته شد. این مرکز تجاری با مجوز مدیران شهری، درست بخشی از رودخانۀ دربند را در این مسیر پوشانده و هیچ توجهی به فاجعه‌ای که می‌تواند در زمان وقوع سیل در تهران در این نقطه پیش بیاید، نشد.
  •  این مجتمع تجاری از مسیر خیابان میرداماد به سمت رودبار شمالی احداث شده، اما بستنِ مسیری که سال‌ها قبل برای جلوگیری از وقوع فاجعه در زمان وقوع سیل ایجاد شده بود، وظیفۀ انتقالِ سیلاب‌های احتمالی را به عهدۀ لوله‌ای باریک در زیر این مجتمع تجاری گذاشته‌اند و معتقدند همان حجم فضا کافی است تا هر نوع فاجعه‌ای را از جان و مالِ مردم در این منطقه دور کند.
  • مسیل‌های تهران که آبِ هفت رودخانۀ تهران مانند دربند، گلابدره و ولنجک را تا ورامین منتقل می‌کنند، در برخی از نقاط پایتخت روی زمین در حرکتند، با این وجود که هشدار جلوی چشم مسئولان شهری به راه خود ادامه می‌دهد، مجوزهای ساختمان‌های چندین طبقه در عرصۀ این مسیل‌ها، راه را برای هر نوع امنیتِ مردم منطقه بسته است.
تصویر ثبت شده این وضعیت را در محدودۀ خیابان خواجه عبدالله تا سید خندان به وضوح نشان می‌دهد.
  • کوچک کردن عرضِ مسیل‌ها و مادی‌ها به خصوص در سطح شهر تهران و تبدیل عرصۀ آن‌ها به کوچه و خیابان‌های شهر، مانند مسیلِ تقاطع خیابان خواجه عبدالله و بن بست رودخانه نمونه‌ای در شرایطی که بارندگی‌های سیلابی در سال‌های آینده ادامه‌دار باشد، به راحتی می‌تواند فاجعه‌های بدتری از همین چند سال قبل را در تهران به بار آورد.
  • مسیرِ اکثرِ مادی‌ها و نهرهای شکل گرفته در دل شهر، در نهایت به ساختمان‌ها و برج‌های آسمان‌خراشی می‌رسد که نه در حریم، بلکه در عرصۀ این مسیل‌ها ساخته شده‌اند. مسیرهایی که در صورتِ بروز هر رخداد طبیعی، آب به جز بالا زدن از روی رودخانه، راه دیگری ندارد و تنها مسیرِ عبورش خانه‌ها و خیابان‌های قرار گرفته در سر راه است، مسیری که این تصویر به وضوح آن را نشان می‌دهد.
  • ساخت‌وسازهای غیرکارشناسانه در مسیرِ رودها، نیازهای دیگری را برای مردم ساکن در این مناطق به همراه دارد، که ساده‌ترین آن‌ها ایجادِ یک مسیر رفت‌وآمد است. نیازی که در مواقع بحران، می‌تواند جان و مال مردم این مناطق را تهدید کند.
  • ساخت و ساز در عرصه مسیل‌های آب در سطح شهر و در نقاطی که امکان تردد مردم به سختی انجام می‌شود، این مناطق را به پرخطرترین مناطق تهران در زمان وقوع سیل تبدیل کرده است.
  • خیابان مجتبایی در نزدیکی میدان جلفا نیز یکی از مسیل‌های فعال است، هر چند به نظر می‌رسد مسیر اصلی از روز نخست به همین شکل فعال بوده است، اما عبور لوله‌های آب منتهی به این مسیل یک زنگ خطر برای این منطقه است، لوله‌های آبی که به دلیل باریکی نمی‌تواند حجم زیاد آب را در مواقع بحران به سرعت به مسیل وارد کند و این همان هشدار همیشگی برای وقوع سیلاب‌های چند سال اخیر در پایتخت است.
  • نصب کانکس توسط شهرداری روی مسیلِ خیابان مجتبایی در تقاطع جلفا و درست در محلۀ مسکونی، یک هشدار جدی دیگر در زمان وقوع بارش‌های سیلابی برای این منطقه محسوب می‌شود، هشداری که می‌تواند در هر نقطه از تهران، با این شرایط، بار دیگر سیل ۳۶ سال قبل را تکرار کند.
  • سال ۱۳۷۸، تقاطع خیابان فاضل جنوبی در منطقۀ  گیشا، مجتمعی تجاری به طول ۶۰۰ متر و در دو طبقه ساخته شد که وجه تمایز آن با دیگر متجمع‌های تجاری در تهران مانند چند مجتمع انگشت شمار دیگر، ساختِ آن روی کانالِ آبی بود که امروز از آن‌ها به عنوان مسیل یاد می‌شود. مجوز ساختِ این کانال در دورۀ شهرداری غلامحسین کرباسچی در تهران، صادر و ساخته شد و حتی محلی‌ها به دلیل ساختِ آن روی کانالِ آب، از همان زمان به این پاساژ «کانال» می‌گویند.
اما مهمترین نکته دربارۀ ساختِ این پاساژ، بی‌توجهی به کاربری آن از گذشته تا امروز است.
  • هر چند در ظاهر آبِ مسیل خیابان گیشا و پاساژی که روی آن ساخته شده، خشک شده است، اما  با ریزش بخشی از کفِ این مسیل در خیابان روبه رویی آن، مشخص است که قنات این منطقه هنوز نزده است، اما مسالۀ مهم ایجاد موانعی سنگین بر سر راه این مسیل در زمان وقوع بارش‌های سهمگین است که می‌تواند نه تنها مشکلات زیادی برای مردم در حال عبور و سکنه ایجاد کند، بلکه قطعا این مجتمع تجاری نیز از بین می‌رود.
  • با جستجو روی نقشۀ تهران، نهرهای بی‌شماری را می‌توان در مناطق مختلف تهران شناسایی کرد. نهرهایی که امروز به یک مسیل بیشتر شباهت دارند و توجه چندانی به مسیر عبور آن نمی‌شود.
مسیل قرار گرفته در چند قدمی بازارچۀ سنتی ستارخانه نیز از این قضیه مستثنی نیست.
  • نهرها و مسیل‌ها در سطح شهر تهران کم نیستند نقاطی که شاید امروز کمتر کسی به آن‌ها توجه کند و اصلا به فکر علتِ وجودِ آن‌ها باشد. نمونۀ بارز آن نیز مسیلِ قرار گرفته در خیابان ستارخان و درست موازی با بازارچۀ سنتی در این منطقه از پایتخت است که نزدیک‌تر از آن نیز یک متجمع تجاری دیگر قرار گرفته است، اما گویا تنها راهکار برای حفاظت از آن در زمان بارش‌های سیلابی تا امروز، همین دیوارهای آجری نسبتا بلند بوده که در سطح بسیار پایین‌تری از هر دو بازارچه‌ها است.
  • مجتمع تجاری دوم در محدودۀ ستارخان و درست چند قدمی مسیلِ آبی در این منطقه، زنگ خطر برای عابران در این محدوده است. این موقعیت قطعا مشکلات رفت و آمد مردم را در زمان بارش‌ها به خصوص باران‌های سیلابی بیشتر می‌کند.
  • با رشد جمعیت در سال ۱۳۰۰ شمسی، فکر توسعۀ شهرهمراه با تامین آب شرب مردم قوت گرفت و انتقال آب رودخانه کرج به تهران با حفر کانالی انجام شد. بنابراین ساخت بلوار کشاورز به مدت دو سال به طول 53 کیلومتر در سال ۱۳۰۶ انجام شد و حتی با لوله‌کشی آب آشامیدنی تهران در دهه ۱۳۳۰، تأسیس بوستانی در محل میدان اسب دوانی «جلالیه» (بوستان لاله) مطرح شد و به مرور نهر «آب کرج» تبدیل به بلوار شد که پس از چندی آن را «بلوار الیزابت» نامگذاری کردند.
  • در فاصلۀ سال‌های ۱۳۰۶ تا دهۀ ۱۳۳۰ که بلوار کشاورز احداث شد، جمعیتی چند ده هزار نفری از طریق ۲۶ رشته کاریز سیراب می‌شدند، اما با ازدیاد جمعیت و بروز مشکل کم آبی «امیر کبیر» به فکر انتقال آب رودخانه کرج به تهران افتاد. 
شکل‌گیری این بلوار به موازات نهر «آب کرج» به عنوان اولین بلوار شاخص و به سبک جدید در شهر تهران با امکانات پذیرایی و گردشگری در مجاورت بوستانی بزرگ، این محور را تبدیل به یک نشانه شهری کرد،‌نشانۀ شهری که حالا می‌تواند یکی از الگوها برای مدیریت صحیح در زمان وقوع سیل باشد.
  • هر چند در زمان احداثِ این بلوار و انتقال آب کرج به تهران از طریق این نهر، ساخت وسازهای امروزی در بلوار الیزابت (کشاورز امروزی) انجام نشده بود، اما امروز با آن حجم از ساخت و سازهای و شلوغی میدان ولی‌عصر به سمت غرب تهران، این نهر جوابگوی بحران‌های طبیعی مانند بارش‌های سیل‌آسا نیست.
  • بلوار کشاورز و نهر کرج در طول چند سال گذشته، با تغییراتی هر چند جزئی مواجه بوده‌اند. از ساماندهی این بلوار با آجرهای کف نما تا استفاده از عرصۀ بلوار به عنوان مکانی برای پیاده‌روی روزانه و مکانی برای استراحت توسط مردم، استفاده از درهای فلزی در چند نقطه از مسیرِ نهر، برای جلوگیری از وارد شدن زباله‌های حجیم در فضاهای سربستۀ نهر و موارد دیگر، هر کدام یک زنگ هشدار برای احتمال هر نوع حادثه یا فاجعه در این نقطه از پایتخت است.
  • دبیر روح‌الله وحدتی
  • سیل
  • سیلاب
  • بارندگي

اخبار مرتبط

  • ویدئو / فصل باران است؛ نه سیل‌بند داریم، نه مسیل!

  • مدیران خودرو
  • مخابرات

لینکستان

    بلیط اتوبوس دانلود آهنگ خرید سرور مجازی پهنای باند اختصاصی بوکینگ تجهیزات پزشکی بهترین جراح بینی بلیط هواپیما ارزان‌ترین تورهای داخلی و خارجی بلیط استانبول به تهران رزرو هتل بلیط هواپیما خارجی ویزای دبی تور آهنگ جدید ایرانی خرید سی‌ پی کالاف دستگاه لیزر برش فلز سوالات آیین‌ نامه خرید قسطی ساندویچ پانل پزشک 24 دانلود آهنگ جدید نرم‌افزار صورتحساب الکترونیکی
  • در زمینه انتشار نظرات مخاطبان رعایت چند مورد ضروری است:
  • -لطفا نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • -«ایسنا» مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبان است.
  • - ایسنا از انتشار نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور است.
  • - نظرات پس از تأیید مدیر بخش مربوطه منتشر می‌شود.

نظرات

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
لطفا عدد مقابل را در جعبه متن وارد کنید
captcha
ISNA
  • آرشیو
  • خط مشی
  • درباره ایسنا
  • تماس با ایسنا
علمی و دانشگاهی
  • علم
  • پژوهش
  • فناوری
  • جهاد دانشگاهی
  • هوش مصنوعی
  • آموزش
  • صنفی،فرهنگی‌ودانشجویی
  • دانش‌بنیان‌ها
  • پیشرفت
  • rubika-icon
  • eitaa-icon
  • bale-icon
  • soroush-icon
  • telegram-icon
  • youtube-icon
  • x-icon
  • instagram-icon
  • rss-icon
  • aparat-icon
Nastooh Logoنرم‌افزار تحریریهٔ نستوه
© 2025 Iranian Students' News Agency. All rights reserved