سالانه حدود 28 هزار و 500 تن مواد زايد خطرناك در مجتمع فولاد خوزستان توليد مي‌شود كه در مقايسه با كارخانه‌هاي مشابه خارجي، 40 درصد بيشتر است. به گزارش خبرنگار گروه فني مهندسي “ايسنا“، دكتر سيدتقي نعيمي، عضو هيات علمي دانشگاه صنعتي اميركبير با بيان اين مطلب اظهار داشت: سابقه‌ي صنعت فولاد در ايران به سال 1346 و بهره‌برداري از كوره‌هاي قوس الكتريكي شوش و شهريار سابق در اهواز بر مي‌گردد. ظرفيت سالانه‌ي توليد فولاد در ايران تا پيش از سال 1357 حدود 600 هزار تن بود كه اين ظرفيت در سال 1380 به حدود 6 ميليون و 900 هزار تن - يعني 11/5 برابر بيش از ميزان توليد قبل از انقلاب - افزايش يافته است. نعيمي در ادامه به تشريح روند توليد فولاد در مجتمع‌هاي صنعتي پرداخت و گفت: در اين فرايند مواد اوليه‌ي آهن‌دار، پس از استخراج از معادن، تغليظ و آماده‌سازي وار كوره‌ي بلند مي‌شود و ذغال‌سنگ استحصالي از معادن نيز پس از تغليظ و ‌آماده‌سازي به باتري‌هاي كك‌سازي منتقل مي‌شود. كك متالورژي هرماه با سنگ‌آهن آماده شده وارد كوره‌ي بلند مي‌شود و آهن خام مذاب در نهايت به قسمت فولادسازي فرستاده مي‌شود. وي، تاكيد كرد: در حين فرايندهاي استخراج ذغال سنگ، تغليظ آن و توليد كنسانتره، شارژ ذغال در باتري توليد كك فرايند كك سازي، تخليه و سرد كردن كك، مقادير زيادي از آلاينده‌هاي گازي و ذرات گرد و غبار به محيط زيست تحميل مي‌شود. عضو هيات علمي دانشگاه صنعتي اميركبير با اشاره به برنامه‌هاي توسعه‌ي مجتمع ذوب آهن اصفهان كه شامل احداث واحدهاي جديد كك‌سازي، ماشين پخت كوره‌ي بلند و نيروگاه 110 مگاواتي مي‌باشد، خاطرنشان كرد: با توجه به اين كه تا سال 1378 اقدامات قانونمند خاصي براي رعايت ضوابط محيط زيست در اين كارخانه‌ انجام نشده، بر مبناي اعداد و ارقام واحدهاي توليدي مشابه در كشورهاي ديگر مي‌توان، برآورد كرد كه در توليد هر تن محصولات فولادي در كارخانه‌ي ذوب آهن اصفهان حدود 500 كيلوگرم مواد زايد ايجاد مي‌شود. نعيمي، عمده‌ي مواد زايد جامدي را كه در فرايند توليد ذوب آهن اصفهان به وجود مي‌آيند، سرباره كوره‌ي بلند و كنورتور، مواد ديرگداز تخريب شده، لجنهاي صنعتي و ضايعات ته‌پاتيل، غبارهاي حاصل از كنورتور و پوسته‌هاي اكسيدي مراحل مختلف نور عنوان و خاطرنشان كرد: در فرايند توليد كك از ذغال‌سنگ نيز آلاينده‌هاي خطرناكي از قبيل آمونياك، فنل، سيانيد، سولفيد هيدروژن، لجن فيري حوضچه و پسماندهاي مربوط به بازيافت محصولات جانبي كك و تقطير قير ايجاد مي‌شوند. وي، افزود: ميزان انرژي مصرف در اين كارخانه حداقل حدود 25 درصد بيشتر از ساير واحدهاي مشابه مي‌باشد، لذا مميزي انرژي براي اين واحد كه يكي از بزرگترين واحدهاي صنعتي كشور مي‌باشد از اهميت خاصي برخوردار است. هم‌چنين بايد مديريت كارخانه‌ي ذوب آهن اصفهان را به كوشش در جهت دريافت مجوز استاندارد ”ISO 14000“ و رعايت ضوابط آن ملزم كرد. نعيمي با اشاره به نزديكي مجتمع فولاد مباركه و كارخانه‌ي ذوب آهن اصفهان، بر ضرورت اعمال ضوابط سخت‌گيرانه‌تر زيست محيطي در اين منطقه تاكيد و خاطرنشان كرد: با توجه به مشكلات زيادي كه از ديد طرح آمايش منطقه‌اي و تمركز مواد آلاينده در منطقه‌ي اصفهان پديد آمده، حداقل بايد از مزاياي فني مجاورت دو مجتمع توليد فولاد، آن هم به دو روش متفاوت كه در هيچ نقطه‌اي از دنيا سابقه ندارد، استفاده كرد. وي، افزود: به عنوان نمونه به علت كمي عرضه‌ي فولاد برگشتي، اجبارا حدود 10 درصد بار كوره‌هاي قوس الكتريكي مجتمع فولاد مباركه را فولاد برگشتي تشكيل مي‌دهد. از طرف ديگر حدود 25 تا 30 درصد مواد آهن‌داري كه به كنورتورهاي ذوب آهن شارژ مي‌شود، بايد فولاد برگشتي باشد. در حين دمش اكسيژن براي تبديل آهن خام مذاب به فولاد، درجه‌ي حرارت در ناحيه‌ي قيف حرارتي تا 2 هزار و 500 درجه‌ي سانتي‌گراد افزايش خواهد يافت؛ علاوه بر آن تخليه‌ي فولاد برگشتي سبب آسيب رساني به مواد ديرگداز كنورتوري مي‌شود. اين استاد دانشگاه در ادامه با اشاره به اين كه با افزايش درصد فولاد برگشتي شارژ شده به كوره‌هاي قوس الكتريكي مجتمع فولاد مباركه، ميزان مصرف برق، ديرگذار و ساير ملزومات توليد فولاد كاهش خواهد يافت، اظهار داشت: تحقيقات عملي انجام شده در سال 1362 محاسن جايگزيني شارژ مداوم آهن اسفنجي در كنورتور به جاي فولاد برگشتي را تاييد كرده است. با توجه به شرايط خاص منطقه، هزينه‌ي كم حمل فولاد برگشي از ذوب آهن اصفهان و صرفه‌جويي حاصل شده در مصرف برق با افزايش درصد فولاد برگشتي در كوره‌ي قوس الكتريكي، ايجاب مي‌كند تا با همكاري‌ مديران مجتمع ذوب آهن و مباركه، تحقيقات سال 62 در زمينه‌ي طرح شارژ مداوم آهن اسفنجي پي‌گيري و پس از بررسي مشكلات اجرايي و براورد هزينه‌ها، مطالعات فني و اقتصادي انجام شود. وي، خاطرنشان كرد: اين كه در هيچ كجاي دنيا، آهن اسفنجي به عنوان ماده‌ي آهن‌دار جامد در كنورتور شارژ مداوم نمي‌شود، توجيه مناسبي براي عدم استفاده از مزيت استثنائي نزديك دو مجتمع توليد فولاد كه مشكلات زيادي براي كشور ايجاد كرده‌اند، نمي‌باشد. نعيمي با اشاره به خلا قانوني مشهود در زمينه‌ي حفظ محيط زيست در مجتمع‌هاي عظيم دولتي توليد فولاد، تصويب قوانين و آيين نامه‌هاي اجرايي مناسب را اساسي‌ترين اقدام لازم براي وادار كردن مديران اين صنعت به كاهش تدريجي مواد آلاينده تا رسيدن به استانداردهاي پيشرفته‌ي جهاني عنوان و تصريح كرد: آموزش تخصصي مديران صنعت فولاد كشور به منظور افزايش آگاهي آنان نسبت به كميت و كيفيت آلاينده‌هاي توليدي و آموزش فاكتورهاي فني كه با به كارگيري آنها در كشورهاي پيشرفته، ميزان مواد زايد خطرناك ايجاد شده را به نحو چشمگيري كاهش داده‌اند، در كنار مميزي انرژي و افزايش بهره‌وري مواد خام، از ديگر اقدامات مفيدي هستند كه در صورت اجراي آنها بخش عظيمي از مشكلات زيست‌محيطي ناشي از واحدهاي صنعت فولاد كشور بر طرف خواهد شد. انتهاي پيام