محمد رمضاني فرخاني: دادن جايزه ادبي نوعي مبارزه با تماميتخواهي قدرت تلقي ميشود در داوريهاي جايزههاي ادبي كمتر ميبينيم كه با جسارت راي صادر كنند
يك شاعر معتقد است: تا زماني كه در جايزههاي ادبي شفاف سازي رخ ندهد، اين داوريها به درد هيچ كس نخواهد خورد.
محمد رمضاني فرخاني با مؤثر توصيف كردن جايزههاي شعري متذكر شد: هر جا تشويق صورت گيرد، در كيفيت، شكوفندگي به وجود خواهد آمد. اگر اين توجه ايدئولوژيك باشد، به يك ادبيات كاربردي براي انديشه منجر ميشود. مخاطب ما به دنبال اين است كه اثري كه ميخواند از چه سطحي برخوردار است، بنابراين جايزههاي ادبي كار تبليغ را انجام ميدهند. درواقع با جايزهها متن و محصولي براي مخاطب آشكارسازي ميكنيم؛ اما داوران بايد آدم حسابي باشند و بيانيههايي دقيق صادر كنند و راي تك تك هيات داوران بايد مشخص باشد. اگر داوري ترسيد، نبايد داوري كند. اين جايزهها بايد شفاف باشد؛ اما در كشور ما معلوم نيست چه كسي به چه اثري چه راي داده است و جوايز ما به فشارهاي بيروني ربط دارند.
وي در ادامه گفتوگو با خبرنگار خبرگزاري دانشجويان ايران، درباره برگزاري بيشتر جايزههاي ادبي در حوزه داستان در مقايسه با شعر عنوان كرد: داستان در مقايسه با شعر مقولهاي كاربرديتر است، كلا هرچه بيشتر در دنياي مدرن غوطه ميخوريم، به واسطه سنخيت بيشتري كه به اين دنيا دارد در نشان دادن روساخت دنياي مدرن اقبال به داستان بيشتر است. جايزه دادن به داستان حتا در كشورهاي ديگر هم بيشتر است؛ اما توقع ما در اين جامعه اين است كه به شعر بيش از داستان جايزه تعلق بگيرد.
وي گفت: جايزهها يك بناي روي سطح دارند و خواستهاي اجتماعي را سرجمع ميكنند و آن را در قالب يك جايزه بروز ميدهند. امروز مقولهاي بهنام سينما كه دنياي ما را تحت نفوذ خود دارد، داستان عنصر اساسي سينما است؛ اما در اين ميان جاي شاعران را پيدا كنيد. شعر پيش از آنكه حافظ وضع موجود و بيانگر روساخت اجتماعي باشد، در شكل غايياش مخالفت است و نظم موجود را آن گونه كه هست برنميتابد و افقهاي تازهتر و به تعبير خود بهتر را مدنظر قرار ميدهد.
رمضاني فرخاني از دلايل ديگر توجه بيشتر به داستان را گزارش روزگار توسط داستان دانست و تصريح كرد: در كشور ما به داستان جدا از بستر جهاني كه وجود دارد، توجه بيشتري ميشود. يكي از دلايل آن اين است كه جو، جو داستان است و چند نفر فرهيخته كه بيشتر آدمهايي با ذوقهاي محدود خود كه جايگاهي دارند اساس يك جايزه ادبي را پيريزي ميكنند. كساني كه جايزهها را برگزار ميكنند، بايد شرايطي داشته باشند؛ يكي از اين شرايط ممتاز بودن آنان نزد مخاطب عام و خاص است و ديگر، توجه به گرايش مخاطب عام است و ديگر، در آن قالب هنري چه آثار قابل اعتنايي به وجود ميآيد كه انگيزه و دليل واجبالشرايطي به وجود ميآورد كه جايزههاي ادبي را بتواند به وجود آورد.
اين شاعر اظهار داشت: در دهه 60 ما دو رمان پرقدرت داشتيم كه ”سمفوني مردگان” عباس معروفي و ”طوبي به معناي شب” شهرنوش پارسيپور بود؛ اما در حوزه شعر نميتوانيم دو اثر پيدا كنيم كه اجماع خاص و عام در مورد آنها وجود داشته باشد. در حوزه شعر شمارگان يك مجموعه را بيش از 2 يا 3 هزار تا نميبينيم، يا بعضي از كتابهاي خاص شعر به چاپ دوم و سوم ميرسند.
وي درباره دلايل كمتر برگزار شدن جايزههاي ادبي شعر همچنين عنوان كرد: در جوامع توسعه نيافته مثل ما، قدرت مستقر، از چهره شدنها بيم دارد. هنرمند، زندگي و حضورش چيزي نيست كه رسميت قابل اعتنا پيدا كند، لذا حكومتها بر رواج چنين نهادهايي صحه نميگذارند، مگر نمايشهاي هنرپسندانه از خود بروز دهند. در بيست سال اخير ما با سردرگمي شاعرانه مواجه هستيم، چون قلهها يا به سكوت و يا به محافظهكاري در صحبتهايشان روآوردند؛ اما بايد نهادي وجود داشته باشد كه گاه و بيگاه سره را از ناسرهها تشخيص دهد؛ اما اينك در رودربايستي و تعارف با هم هستيم.
امروز پيران صاحب كسوت براي اينكه آبرويي كه سالها كسب كردهاند از بين نرود، جو را به گونهاي درست ميكنند كه چندين شاعر، رسانه و محفلي را پاتوق كشورگشايي ادبي خود ميكنند و آنهايي كه حرفشان در حد متوسط است، از ترس اينكه مبادا مورد هجوم قرار گيرند، به سكوت رو ميآورند.
رمضاني فرخاني با اعتقاد بر اينكه اصولا جايزههاي ادبي ما را طيف ميانمايه دارند اداره ميكنند، افزود: اين افراد معمولا آثار زيادي را عرضه نكردهاند. كانونهاي ادبي، چه قصه و چه شعر، اگر زياد شوند، بسيار خوب خواهد بود؛ چراكه ثمره فرهنگ و انديشه اين مملكت هستند؛ اما عدهاي چون نتوانستند نويسنده خوبي شوند، تا امكاني پيدا ميكنند، جايزه ادبي راه مياندازند و اين جايزه ادبي بيشتر از آنكه گرايش و ذوق جامعه نسبت به يك اثر هنري باشد، بيانگر يك من شخصي است و پشت اين جايزههاي ادبي بيشتر دچار تحزب ميشوند و البته در هيچ يك از جايزههاي ادبي لزوما دلايل ادبي هنري اولويتهاي نخست، اول و آخر نيستند؛ ولي اين امر اينجا شديدتر احساس ميشود. يعني دادن جايزه ادبي نوعي مبارزه با تماميتخواهي قدرت تلقي ميشود.
وي با تاكيد بر اينكه نبايد كار حزبي را با ادبيات مخلوط كرد، گفت: در آثار ادبي چيزي كه بيشتر از همه اهميت دارد، آن جانمايه هنري و جان انسان مداري است كه توانسته خود را در پوششهاي هنري به تعالي برساند. در اين جايزهها احساس ميكنيم كه كم ميگذارند. ما كمتر ديديم در داوري جايزهها با جسارت راي صادر كنند. اگر اثري را قابل اعتنا نداستند، با صراحت اعلام كنند.
رمضاني با تاكيد بر جايگاه شعر در كشورمان اظهار داشت: حرمت شاعر براي ما چيز ديگري است. در جامعه ما هنوز داستان نويسان داراي آن محبوبيت نيستند، پس بيراهه نيست كه بگوييم داستان نويسان اقليت هستند و تجربه جامعه شناسي ما ميگويد اقليتها بيشتر از فرصتها استفاده ميكنند، به همين دليل با هم هماهنگتر هستند و در برون، رسانه و مطبوعات كمتر يقه همديگر را ميگيرند؛ ولي در رابطه با شاعران اين طور نيست؛ چراكه داستان در جامعه ما هنوز بايد خود را اثبات كند؛ اما شاعر در اين جامعه همپاي حكيم معنا پيدا كرده است و شعرش تا خانههاي مردم رفته است.
انتهاي پيام
- در زمینه انتشار نظرات مخاطبان رعایت چند مورد ضروری است:
- -لطفا نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
- -«ایسنا» مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبان است.
- - ایسنا از انتشار نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بیاحترامی به اشخاص، قومیتها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزههای دین مبین اسلام باشد معذور است.
- - نظرات پس از تأیید مدیر بخش مربوطه منتشر میشود.


نظرات