آیتالله سیدابوالقاسم خویی، از فقها و مراجع تقلید شیعه در تاریخ نوین است، شخصیتی که در 60 سال اخیر بیشترین تأثیر علمی را بر حوزههای فقهی شیعه داشته است و صدها مجتهد و فقیه و مفتی از محضر او استفاده کرده است.
به گزارش خبرنگار دین و اندیشه خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)؛سید ابوالقاسم خویی فرزند سید علی اکبر بن میرهاشم موسوی خویی در سال 1271 در خانواده علم و تقوا در شهر خوی به دنیا آمد و هشتم صفر 1413 مصادف با ششم مرداد 1371 دار فانی را وداع گفت و جهان علم و دیانت در سوگ یکی از بزرگترین فقها، اصولیین و رجالیین معاصر نشست. او از مفاخر بزرگ جهان تشیع و از مشاهیر فقه و اصول و از مدرسان پرآوازه حوزه علمیه نجف اشرف و از مفسران و قرآن پژوهان عالیقدر اسلام است به همین مناسبت به مختصری از زندگی نامه این عالم وارسته میپردازیم:
پدرش؛ آیتالله حاج سید علی اکبر فرزند سیدهاشم موسوی خویی، از شخصیتهای برجسته خوی بود که بدنبال اختلاف علما در جریان نهضت مشروطیت به نجف اشرف مهاجرت کرد و در آنجا رحل اقامت گزید.
سیدابوالقاسم، دوران کودکی و نوجوانی را زیر نظر پدر گذراند و مقدمات علوم عربی و صرف و نحو و قرآن را از وی آموخت در سال 1330 قمری به همراه برادرش سیدعبدالله خویی، رهسپار نجف اشرف شد و به پدرش پیوست. او جوانی باهوش بود و استعدادش مایه شگفتی و اعجاب استادان حوزه علمیه نجف گردید.
پنج استاد معروف آیتالله خوئی
آیت الله خوئی از اساتید و مشایخ بزرگ خود در فقه و اصول در کتاب «معجم رجال الحدیث» چنین یاد میکند:
من در نزد اساتید و مشایخ زیادی علم و دانش فرا گرفتهام ولی در میان آنها پنج نفر را نام میبرم که عبارتند از: 1- آیت الله شیخ فتح الله معروف به شیخ الشریعه اصفهانی (متوفی 1338 ه ق). 2- آیت الله شیخ مهدی مازندرانی3- آیت الله شیخ ضیاءالدین عراقی (1289 1361).
4- آیت الله شیخ محمد حسین اصفهانی معروف به کمپانی (1296 1361).5- آیت الله شیخ محمد حسین نائینی (1273 1355)
من از دو استاد اخیر بیش از همه استفاده کردهام. نه تنها در درس آن دو حاضر میشدم بلکه درس آنان را برای دیگران تقریر مینمودم و در جلسه تقریر، گروهی از فضلا شرکت میکردند. مرحوم نائینی آخرین استاد من است که تا آخر عمر ملازم محضر او بودم و از وی اجازه روایت نیز دریافت کردهام. او به من اجازه داد که کتب اربعه را از ایشان نقل کنم که ایشان نیز از شیخ محدث نوری (1254 1320) و او از شیخ انصاری نقل میکردهاند و طریق شیخ انصاری در نقل روایات واضح است.
شاگردان این فقیه شیعه
وی پس از 20 سال تحصیل در نجف اشرف، به درجه اجتهاد رسید و جمعی از علمای بزرگ به اجتهادش شهادت دادند، حوزه درسش تا پایان عمر ادامه داشت و چنان شهره یافت که در دو دهه آخر عمرش، در حوزههای علمیه عراق، بلکه جهان اسلام بی نظیر بود و صدها نفر از جویندگان علوم و معارف اسلامی در درسش حضور مییافتند و بسیاری از فقها و فضلای امروز، خوشهچین دانش بیکران این استاد والامقام میباشند. برخی از شاگردانش عبارتند از: آیتالله میرزا جواد تبریزی، آیتالله سیدابوالحسن شیرازی، آیتالله سید جمالالدین خویی، آیتالله باقرشریف قرشی، آیتالله باقر ایروانی، سید محمدباقر حکیم.
برخی از آثار سید ابوالقاسم آیت الله خویی و بناهای به جا مانده از ایشان:
«معجم رجال حدیث»؛ در 22 جلد که فرهنگ بزرگی در زمینه شناخت بیش از 15670 نفر از رجال و راویان احادیث است؛ «فقه الشیعه»، در 5 جلد، در فقه؛«مصباح الاصول»، در 2 جلد، در اصول استدلالی؛ «اجود التقریرات»، در تقریرات دروس مرحوم میرزای نائینی، در 2 جلد؛ قصیده در مدح امیرالمومنین (ع) در 900 بیت؛ اضاء القلوب (خطی) است و در زمینه علوم قرآن و تفسیر، سه اثر ارزشمند، تألیف کردهاند که عبارتند از: نفحات الاعجاز فی رد حُسن الایجاز، البیان فی تفسیر القرآن، فقه القرآن علی المذاهب الخمس.
آیتالله خویی آثار ارزشمند و کمنظیری به جهان اسلام ارائه داده که در زمینه تأسیس مراکز فرهنگی و تبلیغی و خدمات اجتماعی، موارد زیر قابل ذکر است:
مدرسه و کتابخانه حضرت آیتالله خویی در مشهد؛ مدینة العلم آیتالله خویی در قم؛ مدرسه دارالعلم آیتالله خویی در نجف اشرف.
همچنین در بمبئی، بانکوک، داکا، پاکستان، مالزی، بیروت، نیویورک، لندن، اندونزی، فرانسه، لوس آنجلس و دیگر نقاط جهان، مراکز فرهنگی و پژوهشی مشابهی تأسیس کرده که در تبلیغ مذهب تشیع در جهان بسیار موثر و کارآمد بودهاند.
رحلت این عالم وارسته
آیتالله العظمی خویی که عمر ارزشمند خویش را در راه نشر معارف اسلام و قرآن گذراندند، سرانجام در پی یک بیماری قلبی، در روز شنبه 17 مرداد 1371 (مطابق با 8 صفر 1413 قمری) در کوفه دارفانی را وداع گفت و به دیار باقی شتافت و مزار مرجع بزرگ شیعیان جهان مرحوم آیتالله العظمی سید ابوالقاسم خویی در یکی از حجرههای صحن شریف علوی در نجف اشرف قرار دارد.
این بزرگوار، یکی از نخستین کسانی بود که پس از شروع نهضت اسلامی به رهبری امام خمینی (رض) حوزه علمیه نجف را به اهمیت حوادث ایران متوجه ساخت و سعی و کوششی ارجمند در همراهی با حرکت عظیم روحانیت و مردم در ایران، مبذول داشت.
منابع:
فصلنامه تاریخ و فرهنگ معاصر شماره 5
معجم الرجال الحدیث، ج 22، ص 19
انتهای پیام
نظرات