• سه‌شنبه / ۳۰ اردیبهشت ۱۳۹۹ / ۱۲:۵۴
  • دسته‌بندی: خراسان رضوی
  • کد خبر: 99023021748
  • خبرنگار : 50356

/ گیاهان در حال انقراض/

زرین گیاه ایران را دریابیم

زرین گیاه ایران را دریابیم

ایسنا/خراسان رضوی زرین گیاه یا بادرنجبویه دنایی از گیاهان دارویی با ارزش و انحصاری کشور ما ایران است که متاسفانه در سال‌های اخیر، به دلایل مختلفی از جمله خشکسالی و بهره‌برداری بیش از اندازه توسط دام و انسان، در خطر انقراض قرار گرفته است.

انقراض یک پدیده طبیعی بوده که در قالب نظریه تکامل داروین تدوین شده است. اما انسان به انقراض گونه‌ها در جهان سرعت بیشتری بخشیده است و با اینکار گونه‌ها در معرض خطر بیشتری قرار گرفته‌اند. این گونه‌های در حال انقراض، مزایای زیادی دارند که از جمله می‌توان به منبع ژن‌های حیاتی، اهمیت اکولوژیکی و خواص ارزشمند دارویی آن‌ها اشاره کرد.

بر اساس این پژوهش: «زرین گیاه یا بادرنجبویه دنایی با نام علمی Dracocephalum kotschyi Boisis از گیاهان دارویی با ارزش و انحصاری کشور ما ایران است که متأسفانه در سال‌های اخیر، به دلایل مختلفی از جمله خشکسالی و بهره‌برداری بیش از اندازه توسط دام و انسان، در خطر انقراض قرار گرفته است. این گیاه از خانواده نعناع است و معمولاً در ارتفاعات کوهستانی شمال و شمال شرق ایران می‌روید. در فرهنگ‌های مختلف، از این گیاه با نام‌های زرابی، گیاه آهوان و پلنگ مشک یاد می‌شود.

زرین گیاه، گیاهی است چندساله، نیمه چوبی به ارتفاع ۱۰ تا ۲۰ سانتی متر، ساقه‌های چوبی، برگ‌ها دم‌برگ‌دار، تخم مرغی شکل و گل‌های بزرگ سفید یا متمایل به زرد است که بصورت خوشه‌های انتهایی و حامل براکته پهن و دراز است. بذرهای زرین گیاه دارای خواب پیچیده و طولانی هستند. جوانه زنی بذور این گیاه دشوار است».

در این مقاله آمده است: «جنس Dracocephalum  از مهم‌ترین جنس‌های تیره نعناعیان بوده که شامل ۱۸۶ گونه در دنیا است که تنها ۸ گونه از آن در ایران می‎روید. این گیاه مصرف فراوانی در معطر کردن گوشت و لبنیات (دوغ، ماست و پنیر) در بین عشایر لرستان دارد. مطالعات نشان داده‌اند که بادرنجبویه دنایی از لحاظ دارویی ارزشمند بوده و حاوی اسانس، فلاونوئید، رزماریک اسید و گلیکوزیدهای مونوترپن است.

زرین گیاه ضد درد، ضد التهاب، التیام بخش زخم‌ها و  تقویت کننده سیستم ایمنی است.

این گیاه دارای خواص زیادی است و در طب سنتی از این گیاه به عنوان ضد درد و ضد التهاب استفاده شده و جوشانده آن موجب رفع دردهای روماتیسمی و التیام زخم می‌شود، همچنین در تقویت سیستم ایمنی نقش دارد. از این گیاه در درمان بی‌خوابی و اختلالات خواب، اضطراب، افسردگی، بیماری‌های عصبی، میگرن، حالت تهوع، ناراحتی عصبی معده، کم اشتهایی، کولیک (قولنج)، سرفه، قاعدگی نامنظم، دندان درد و لرزش‌های عصبی استفاده می‌شود».

لوتئولین موجود در زرین گیاه، فعالیت آنتی اکسیدانی دارد و ضد سرطان است

در پژوهشی عنوان شده است: «عصاره هیدروالکلی و فراکسیون پلی فنلی گیاه بادرنجبویه دنایی به میزان بالایی سطح کلسترول و تری گلیسرید خون را کاهش می‌دهد. بنابراین وجود ترکیباتی مؤثر نظیر ترپنوئیدها در بادرنجبویه دنایی سبب کاهش لیپیدهای خون و نهایتاً کاهش بیماری‌های قلبی عروقی می‌شوند، در مطالعات متعددی گزارش شده که ترکیبات شیمیایی بادرنجبویه دنایی دارای خواص آنتی باکتریال و ضد عفونی کننده است. وجود ترکیبات شیمیایی متعدد و مؤثر در جنس Dracocephalum و اثر ضد میکروبی آن‌ها نشانگر خواص ضد میکروبی این گیاه است.

لوتئولین موجود در این گیاه دارای فعالیت آنتی اکسیدانی است و منبعی برای جلوگیری از برخی بیماری‌ها نظیر سرطان و التهاب است. با توجه به این که این گیاه یکی از منابع مهم آنتی اکسیدان‌ها بوده و باعث حفاظت سلول‌ها از آسیب‌های اکسیداتیو می‌شوند؛ لذا وجود آنتی اکسیدان‌های مهم و مؤثر در بادرنجبویه دنایی سبب کاهش آسیب‌های ناشی از بیماری‌ها است».

به طور کلی :«از آنجایی که گونه D.kotschyi از گونه‎های اندمیک و در حال انقراض در ایران است تحقیقات کمی در مورد آن صورت گرفته است که بیشتر این تحقیقات هم در ایران انجام شده است، با توجه به اندمیک بودن و خواص فراوان این گیاه بررسی در زمینه کشت و پرورش گسترده این گیاه حائز اهمیت است».

منابع:

* اشرفی ،ب و دیگران. (۱۳۹۴). «ارزیابی خاصیت آنتی اکسیدانی گیاه بومی بادرنجبویه دنایی». دومین همایش علمی پژوهشی زیست شناسی و علوم باغبانی ایران. صص:۴-۱.

*مفاخری، س ودیگران. (۱۳۹۷). «تأثیر نانوکالت روی بر صفات مورفوفیزیولوژیکی و فیتوشیمیایی گیاه دارویی زرین گیاه یا بادرنجبویه دنایی در شرایط تنش خشکی». علوم باغبانی ایران. شماره ۴۹. صص: ۷۵۵-۷۶۷.

*اسکندری،م و دیگران. (۱۳۹۴). «اثر عصاره هیدروالکلی بادرنجبویه دنایی بر میزان گلوکز و لیپیدهای خون در موش‌های صحرایی دیابتی». مجله  دانشگاه علوم پزشکی فسا. شماره ۴. صص: ۵۳۳-۵۲۶.

*حیدری ،م و دیگران. (۱۳۹۱). «زرین گیاه (Dracocephalum kotschyiBoiss) گیاهی اندمیک و در حال انقراض با خواص دارویی فراوان». اولین همایش ملی کشاورزی در شرایط محیطی دشوار. صص: ۴-۱.

انتهای پیام

  • در زمینه انتشار نظرات مخاطبان رعایت چند مورد ضروری است:
  • -لطفا نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • -«ایسنا» مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبان است.
  • - ایسنا از انتشار نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور است.
  • - نظرات پس از تأیید مدیر بخش مربوطه منتشر می‌شود.

نظرات

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.