• دوشنبه / ۳ تیر ۱۳۹۸ / ۱۴:۱۴
  • دسته‌بندی: رسانه
  • کد خبر: 98040301703
  • خبرنگار : 71442

جواد محتشمیان و چالش با واژه‌های جدید در گزارش والیبال

جواد محتشمیان

جواد محتشمیان که این روزها گزارش‌هایش را در مسابقات والیبال می‌شنویم، از چالش‌هایی سخن می‌گوید که برای استفاده از واژه‌های جدید در گزارشگرها با آن مواجه است. این گزارشگر در عین حال از جایگزین کردن برخی واژه‌ها ابراز تعجب و به دشواری جایگزین کردن برخی اصطلاحات اذعان می‌کند.

محتشمیان در گفت‌وگویی با ایسنا درباره ساز و کار صداوسیما در جایگزین کردن واژه‌های جدید فارسی به جای اصطلاحات خارجی در گزارش‌ مسابقات ورزشی، اظهار کرد: ما در گزارشگر مسابقات ورزشی همه اصطلاحات را نمی‌توانیم تغییر دهیم؛ چرا که غیرقابل تغییر است؛ البته اگر بعضی از برنامه‌های تلویزیون را نگاه کنید آن‌ها خیلی از تکیه‌کلام‌های خارجی استفاده می‌کنند و چه بهتر که تمرکز تلویزیون روی آنها می‌بود که اصلاح شوند.

وی ادامه داد: در گزارشگری و به طور کلی در ورزش اصطلاحاتی وجود دارد که جا افتاده هستند و تغییر آنها کار خیلی دشواری است. یکی از چالش‌های این روزهای ما در گزارشگری استفاده از واژه‌ی «دست» به جای «سِت» است! در حالی که «سِت» بخشی از یک بازی است. اگر کل بازی را یک گیم در نظر بگیریم، ِست جزئی از آن است. کلنجار رفتن با واژه ست و تغییر دادن آن کمی مشکل است. دوستانی که این واژه را تغییر داده بودند به جای آن از واژه دست استفاده کردند، در حالی که دست در فرهنگ ما معنا و مفهوم دیگری دارد. ما کل بازی را دست می‌گوییم یا به عنوان مثال می‌گوییم یک دست لیوان، یک دست کت و شلوار. بنابراین کمی به لحاظ فرهنگی اصطلاح ست با واژه دست همخوانی نداشته و مشکل معنایی دارد. وقتی در ابتدای بازی‌ها مطرح شد که به جای سِت، واژه مناسبی پیدا کنیم، من در کمال تعجب ماندم که چه بگویم! به همین دلیل از واژه‌هایی چون بخش و موقعیت استفاده کردم.

این گزارشگر پیشکسوت درباره دشواری جایگزین کردن برخی اصطلاحات در گزارش مسابقات ورزشی و اینکه مخاطبان کمتر با آن ارتباط برقرار می‌کنند، اظهار کرد: اینکه بعضی از لغات قابل تغییر است، به نظرم اتفاقی است که باید بیفتد و زبان فارسی ما نباید کم‌ارزش شود. ولی من در ارتباط با برخی واژه‌ها تعجب می‌کنم که چه واژه ای می‌تواند جایگزین آن‌ها باشد اما در بازی‌های بعدی که گذشت به ناچار واژه بخش را به جای ست انتخاب کردم چرا که معتقدم بخش می‌تواند جزئی از کل باشد.

محتشمیان درباره ماجرای جایگزینی اصطلاحات خارجی در گزارش‌ها یادآور شد: تقابلی با کسی نداریم. به هر حال وقتی یک جمله بیان می‌شود، چه بهتر که به بهترین شکل اصلاح شود؛ اما واژه‌هایی باید جایگزین شوند که با فرهنگ ما همخوانی دارند و فرهنگ ما آن را بخواند.

این گزارشگر پیشکسوت درباره واژه‌هایی که خود برای اصطلاحات خارجی جایگزین پیدا کرده است، هم توضیح داد: معتقدم واژه‌هایی که در گزارش‌هایم انتخاب کرده‌ام نزدیک‌تر به واژه‌های خارجی است؛ به عنوان مثال «پایپ» واژه‌ای است که من جایگزین آن را پیش از آنکه معادل‌سازی برای آن مطرح شود، «دوبل وسط» انتخاب کرده بودم که از نظر لغوی واژه‌ای جا افتاده است، در حالی که هنوز برخی اصطلاح پایپ را مطرح می‌کنند. در ارتباط با واژه «سرویس» نیز معتقدم مترادف یک لغت را باید پیدا کنید که با همان معنا و مفهوم جایگزین شود و آن‌قدر نگوییم سرویس. من به جای سرویس واژه شروع‌کننده بازی را مطرح کردم. به هر حال نمی‌شود ذهن مخاطب را فقط به واژه سرویس عادت داد. استفاده از لغت‌های هم‌ردیف کمک می‌کند که از گزارش یک‌سویه، پرهیز کنیم.

این گزارشگر افزود: من هم موافقم که می‌توانیم برای خیلی از لغات جایگزین داشته باشیم، اما جایگزینی که با فرهنگ ما همخوانی داشته باشد. من برای اولین بار اصطلاح «مناطق» را در والیبال مطرح کردم، چرا که سعی کردم بازی والیبال را فقط یک بازی نگاه نکنم؛ البته زمانی هم از واژه‌هایی استفاده کردم که بعدها متوجه شدم از نظر فرهنگ لغوی درست نیست؛ به عنوان مثال عنوان کردم «تور مانع عبور توپ می‌شود» این واژه واژه‌ای بود که من مطرح کردم، آن هم به دلیل اینکه نمی‌خواستم مدام بگویم توپ به تور خورد. بعد از یک مدت متوجه شدم تور ثابت است ولی این توپ است که حرکت می‌کند، پس درست نیست و حالا می‌گویم «توپ در مسیر حرکت به تور برخورد کرد» یا اینکه می‌گویم «ارتفاع توپ کمتر از ارتفاع ۲ متر و ۴۰ سانت است». به این جایگزینی‌ها دائم فکر می‌کنم به این دلیل که گزارش یکنواخت نشود.

به جای درست کردن نزنیم چشم و ابرویش را کور کنیم

او با اشاره به اهمیت نقش گزارشگر در بالا بردن جایگاه بازیکنان، یادآور شد: من هر کدام از نقش‌ها را به نسبت اهمیتشان برای مخاطب، پراهمیت جلوه می دهم. همواره در گزارش‌هایم اهمیت نقش بازیکن آزاد را بالا برده‌ام؛ چرا که مردم در ایران فقط آبشار و گل را می‌بینند، در حالی که فرآیندی در زمین ایجاد می‌شود تا گل شکل بگیرد. هر کدام از نقش‌ها را به نسبت اهمیتشان برای مخاطب پر اهمیت جلوه می دهم.

جواد محتشمیان در بخش دیگری از گفت‌وگوی خود با ایسنا درباره اهمیت جایگزینی واژه‌های خارجی و ساز و کار صدا و سیما در این زمینه اظهار کرد: در حال حاضر از سوی صدا و سیما چیزی که به ما مطرح شده، این است که کمتر از اصطلاحات انگلیسی استفاده کنیم. زمانی که بحث جایگزینی پیش آمد اصرار داشتند که از واژه دست به جای سِت استفاده کنیم من هم به خاطر اینکه از تب و تاب بازی کم نشود، از واژه بخش استفاده کردم و آن قدر هم تمرین کردم تا تکیه کلام‌ها و اصطلاحات قبلی را کمتر بگویم. البته جایگزین کردن برای واژه‌ای که جا افتاده است خیلی سخت است و نباید از واژه‌ای استفاده کنیم که در حقیقت آن مفهوم را ندارد؛ معتقدم اگر می‌خواهیم کاری را درست کنیم چشم و ابرویش را کور نکنیم، اصطلاحات باید چیزی باشند که جامعه هم بپذیرد.

مدیران به نسبت سلیقه‌شان گزارشگران را انتخاب و یا حذف می کنند

وی از حضور گزارشگران جدید در تلویزیون استقبال کرد و در عین حال درباره ادامه همکاری خود با صداوسیما در حالی که بیش از ۴۰ سال است گزارشگری می‌کند، یادآور شد: اگر من ماندگار شدم به این دلیل است که سعی کردم همواره بی‌طرفی سازمان صدا و سیما را حفظ کنم و مسائل شخصی و جناحی را مطرح نکردم و از آن بهره فردی نبردم؛ این برایم خیلی مهم بود. در این سالها سازمان صدا و سیما تغییرات زیادی کرد، هر کدام از مدیران که آمدند و رفتند، من مسئله‌ای با آنها نداشتم، اما به هرحال مدیران هستند که به نسبت سلیقه‌شان گزارشگران را انتخاب و یا حذف می کنند. اگر مدیران بدون دلیل کسی را کنار گذاشتند و توضیحی هم در این زمینه ندادند، دلیل بر این نیست که لزوما حق کسی ضایع شده است شاید به آن فرد احترام گذاشته‌اند و یا خواسته‌اند حرمت‌ها حفظ شود. اما به هر حال مردم واقف نمی‌شوند به اینکه چه اتفاقی افتاده است و همیشه این پرسش را دارند که به عنوان مثال چه شد که محتشمیان را کنار گذاشتند. به هر حال یک دلیلی پشت این اتفاقات بوده است البته مواقعی هم بوده است که برای این اتفاقات توجیهی نداشتند. اما من قضاوتی در این زمینه ندارم.

این گزارشگر پیشکسوت سپس اظهار کرد: ما پشت پرده برخی اتفاقات را نمی‌دانیم. خیلی از افرادی که در این سال‌ها به تلویزیون آمدند و حذف شدند، بعد از سال‌ها متوجه شدیم که چه اشتباهات و گاف‌هایی داشته‌اند. اما باید بگویم اگر سازمان صدا و سیما بخواهد به شکل فردی با افراد برخورد کند، عملکرد خود را زیر سوال می‌برد و توجیه‌پذیر نیست؛ بنابر این ما نمی‌دانیم پشت‌پرده چه اتفاقاتی می‌افتد.

محتشمیان که این روزها پای ثابت گزارش های والیبال است، درباره اینکه آیا قرار است همچنان گزارشگری را ادامه دهد، اظهار کرد: حضور من بستگی به تلویزیون دارد. اگر آنها بخواهند همچنان ادامه می دهم. گزارش کل بازی ها هم با خود صدا و سیما است و من هیچگاه به خودم اجازه نمی دهم که بپرسم کدام بازی ها را گزارش می کنم. در این دوره گزارشگران جوانی هم آمده اند که اتفاق خوبی بود، اما نقدی که به برخی از آنها دارم این است که برخی از گزارشگران ما از اینترنت اطلاعاتی را در خلال گزارش تهیه می‌کنند که این اطلاعات جایی در گزارش ندارد. گزارشگر باید گزارش تفسیری یاد بگیرد. اتفاقاتی که در خود بازی وجود دارد، آنقدر جذاب است که اگر گزارشگر به آن اشراف داشته باشد خلأها پر می شود.

انتهای پیام

  • در زمینه انتشار نظرات مخاطبان رعایت چند مورد ضروری است:
  • -لطفا نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • -«ایسنا» مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبان است.
  • - ایسنا از انتشار نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور است.
  • - نظرات پس از تأیید مدیر بخش مربوطه منتشر می‌شود.

نظرات

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
avatar
۱۳۹۸-۰۴-۰۵ ۱۷:۲۵

فکر نمیکنید این دیگه لوس بازیه . درسته ما باید زبان فارسی رو زنده نگه بداریم ولی برای بعضی واژها و کلماتی که در تمام دنیال معموله یه کم مسخره است که کلمه ملیش رو بگیم مثلا بجای کرنر بگیم گوش داره میزنه در ثانی کلمه «دوبل وسط» که بجای «پایپ» استفاده میشه ایا دوبل فارسیه. با احترام به اقای محتشمیان ولی ایشون واژهای عجیبی هم استفاده میکنند مثل ًتوپ در مسیر حرکتش به تور برخورد مینکهً ؟؟؟؟ توپ مگه مسیری دیگه هم داره ؟