کریم میمنت‌نژاد در گفت‌وگو با ایسنا افزود: مهم‌ترین امتیاز بازار تبریز در این ارزیابی، وجود مدارس و مساجد در دل بازار بود. بازار تبریز حدود ۴۰ مسجد دارد و مراسم مذهبی و آیینی متعددی در مناسبت‌های مختلف از جمله ایام محرم و صفر و اعیاد شعبانیه در آن برگزار می‌شود. قدمت این فعالیت‌ها به حدود ۳۰۰ سال می‌رسد.

این پژوهشگر با تأکید بر تداوم نقش اجتماعی بازار تبریز اظهار کرد: فعالیت‌های اجتماعی بازار تبریز از بدو تأسیس وجود داشته و این روایت‌ها در دوره‌های مختلف تاریخی ادامه یافته است. حتی پس از انقلاب اسلامی نیز این نقش قابل مشاهده است، به‌گونه‌ای که پس از شهادت آیت‌الله سیدمحمدعلی قاضی طباطبایی، پیکر ایشان در مسجد مقبره، واقع در بازار تبریز به خاک سپرده شد و این مکان به زیارتگاه عموم مردم تبدیل شده است.

میمنت‌نژاد با اشاره به نقش بازار تبریز در تحولات سیاسی و اجتماعی گفت: بازار تبریز در دوره‌های مختلف تاریخی تأثیرگذار بوده است. در جریان تحریم تنباکو، براساس شواهد تاریخی، در تبریز بانویی به نام زینب پاشا به همراه چند بانوی دیگر بازار را تعطیل کرده و با تحریم تنباکو همراهی کردند. همچنین در دوره‌ای که قحطی در تبریز ایجاد شده و غله و گندم احتکار شده بود، این بانوان با تعطیل کردن بازار، در انبارها را باز کرده و اقلام غذایی را در اختیار اقشار ضعیف و مستضعف قرار دادند.

این تبریزشناس ادامه داد: در دوره مشروطیت نیز بازار تبریز پشتوانه اساسی این نهضت بود. مردم تبریز با دست خالی ناچار بودند در برابر قوای دولتی که شهر را محاصره کرده بودند مقاومت کنند. در این میان، بازاریان و تجار تبریز با جمع‌آوری اعانه، از قفقاز اسلحه تهیه کرده و در اختیار مجاهدان قرار می‌دادند. مجاهدان نیز با این سلاح‌ها در جبهه‌های نبرد علیه مستبدان مقاومت کرده و بسیاری از آنان به شهادت رسیدند.

این پژوهشگر افزود: این روند در دوره دکتر محمد مصدق و جریان ملی شدن صنعت نفت نیز ادامه یافت و بیانیه‌ها و حمایت‌های بازار تبریز از این جریان ملی به‌وضوح در تاریخ ثبت شده است. به‌طور کلی، پیوندی ناگسستنی میان بازاریان و علما وجود داشته و بسیاری از علمای معتبر و مراجع ساکن تبریز، خانه‌هایی در داخل بازار یا در مجاورت آن داشته‌اند.

میمنت‌نژاد با اشاره به بافت تاریخی اطراف بازار تبریز گفت: کوچه «مجتهدلر» که به خیابان دارایی تبریز منتهی می‌شود، در نزدیکی بازار مسقف تبریز قرار دارد و محل سکونت بسیاری از بزرگان بوده است.

وی در ادامه به وقایع ۲۹ بهمن سال ۱۳۵۶ اشاره کرد و گفت: مسجد «قیزیلی» یا مسجد شیخ‌الاسلام، واقع در انتهای بازار تبریز، محل برگزاری مراسم چهلم شهدای قم بود. در مقابل این مسجد، یک سرگرد با شلیک گلوله فردی را به شهادت رساند و همین اتفاق باعث شکل‌گیری غائله ۲۹ بهمن شد، غائله‌ای که تأثیرات آن در روند پیروزی انقلاب اسلامی کاملاً مشهود است.

این پژوهشگر با اشاره به نقش بازاریان تبریز در دوران دفاع مقدس اظهار کرد: در جریان هشت سال جنگ تحمیلی، نقش بازاری‌ها کتمان‌پذیر نیست. آنان حامی و پشتیبان جبهه‌ها بودند.

میمنت‌نژاد با اشاره به شعار «تبریز، شهر بدون گدا» گفت: ریشه این شعار به پیش از انقلاب بازمی‌گردد. در سال ۱۳۵۰، جمعی از تجار و بازاریان تبریز با تشکیل «مؤسسه حمایت از مستمندان» تلاش کردند تا اگر گدایی به‌صورت حرفه‌ای انجام می‌شود با آن مقابله شود و اگر فردی واقعاً مستحق است، مورد حمایت قرار گیرد. این مؤسسه امروز به نهادی بزرگ تبدیل شده و ریشه و منشأ آن، بازار تبریز و فرهنگ اجتماعی حاکم بر آن است.

انتهای پیام